mikudagur 24. august 2011síða 12

Mikudagur 24. august 2011 · Nr. 97 12 Sosialurin Vilmund Jacobsen Johan Mortensen hevur í fleiri førum verið slóðari, tá ræður um nýtt matrák í Før­ oy­um. Hann hevur fram­veg­ is ymisk hugskot um, hvussu vit kunnu menna hin før­oys­ ka og norðurlendska køkin, eins og lond uttan um okkum hava gjørt. Í samstarvi við fólk í Før­oyum og kendu donsku fyri­tøku­na Danish Crown eru væleydnaðar royndir gjørd­ar at turka skinkur í Før­oy­um. Tað næsta, sum nú liggur beint hinumegin horn­ið, er at turka ostar í Føroyum, og her er tað stóra mjólkarkonsernin Arla, sum er við í hesi roynd­ar­verk­æ­t­ lan. Skinkur og ostur - Turkingin av skinkum, sum framvegis er ein privat verkætlan, koyrir nú í roynd nummar tvey, har vit kunna okkum betri um turking. Í løtuni hanga 63 skinkur og nøkur heil tjógv uppi. Tjógvini viga 12 kilo hvørt. Vit meta, at skinkurnar eru turrar eftir umleið 12 mánaðum, og tað fer helst at taka umleið hálvt annað ár, áðrenn tjógvini eru turr. Nú skinkurnar hava hingið upp í stívliga eitt hált ár, hava vit smakkað tær, og tær smakka óføra væl. Tað sigur Johan Morten­ sen, sum gongur á odda í hesum spennandi og forvitn­ is­ligu royndum. - Úrslitini higartil hava verið ógvuliga góð, og alt bendir á, at góðir møguleikar eru at turka skinkur í Føroyum. Vit vóna, at turkingin kann fáa løggilduga góðkenning næsta ár, og síðan hugsa vit um størri nøgdir og útflutning. Eg eri sannførdur um, at hetta kann gerast ein føroysk vinna við útflutningi fyri eyga, leggur hann aftrat. Royndin at turka skinkur í Føroyum er eitt samstarv millum ymiskar partar í Før­ oy­um og stóru donsku fyri­ tøku­na, Danish Crown. - Danir eru ógvuliga fegn­ir um, at tað ber til at turka skinkur í Føroyum, og roynd­in hjá okkum hevur verið nógv umrødd bæði í Danmark og aðrastaðni, sig­ u­r Johan Mortensen. Arla til Føroya Forvitnisligu skinku­ætl­an­ inar í Føroyum eru eisini kom­nar stóru mjólka­kon­ sern­ini, Arla, fyri oyruni. - Tey halda, at turkingin av skink­um sær so spennandi út, at tey hava vent sær til mín um møguleikar at turka ost í Føroyum. Umboð fyri Arla hava verið í Føroyum og hava kunnað seg um líkind­ini her á klettunum. Tey meta, at tað saktans ber til eisini at turka ostar her heima. Johan Mortensen sig­ur, at um nakrar vikur byrj­ar soleiðis ein nýggj og for­ vitnis­lig turkingarroynd í Før­oyum, og her verða tað ost­ar hjá Arla, sum koma upp at hanga. Sambært pionerinum er enn ov tíðliga at av­dúka, hvussu hendan turk­ing­ar­ roydin ítøkiliga fer fram, men Sosialurin hevur skil­ir, at ætlanin eisini er at brúka ymiskar føroyskar urt­ir saman við hesi roynd, so­leið­ is at ymiskur smakkur setir seg í ostin. Johan Mortensen sigur, at eins og við skinkunum, eru nøkur fólk í Føroyum eisini tengd at royndini við ostu­ num, eitt nú Johannes Jen­ sen, Leif Sørensen, Mortan í Hamra­byrgi og Annika Waag, sum starvast hjá Føroya Bjór. - Eg trúgvi, at tað kann gerast ein rættiliga stór sensa­tión, um tað nú ber til at turka ostar í Føroyum. Arla heldur, at hitin og veður­lagið til hesa turking eru perfekt, sum hann tekur til. Eitt annað, sum eisini er spenn­andi við slíkari turking í Føroyum, er, at sokallaði skimmel­soppurin, sum vit ken­na úr eitt nú skerpikjøti, hevur góð livilíkindi her. - Soppurin er góður fyri matin, eins og hann let­ur upp fyri stórum gransk­ing­ ar­møguleikum innan heili­ vág­ídnaðin. Soleiðis kunnu vit í Føroyum saktans sláa fleiri flugur við einum slagi, tá ræður um turking av eitt nú skinkum og osti. Johan Mortensen sigur seg vóna, at tey, sum varða av gransk­ing í Føroyum, eisini fara at gera brúk av hesum møgu­leika. - Talan kann soleiðis bæði gerast um matframleiðslu, gransk­ing og heilivág við hesi royndarverkætlan, sum byrjaði við skinkum – og nú eisini fer at fevna um turking av osti, leggur hann aftrat. Ymiskar plantur Herfyri var Johan Morten­ sen eisini úti í Nólsoy, har Petricia Christiansen, van­ liga rópt Disa, skipaði fyri ein­um plantutúri, har hon vísti á ein hóp av møgu­leik­ um ­við ymiskum plantum. - Stórur áhugi var fyri hes­u­m túri, og nógv fólk vóru við. Disa dugir stak væl at greiða frá, og fólk vóru sera hugtikin av hennara frá­ søgu­hátti. Hon vísti á nógvar ymiskar møguleikar, sum eru við plantum í Føroyum. Ferðin í Nólsoy vísti okkum, hvussu nógvir møguleikar í veru­leikanum eru – og ikki minst vísti ferðin eisini, at áhug­in fyri at gagnnýta hesar pantur, sum vit hava í náttúruni, er stórur og veks­ andi. Úr rúgvuni sigur Johan, at Disa eitt nú vísti á plantur til matgerð, kryddaríir og heilsu­bót av ymiskum slagi. Hann vísir á, at vit í Før­ oyum eiga eina rúgvu av gagn­plant­um heilt úr fjøru í fjalla­tind, sum hann tekur til. - Alt hetta við turking av skinkum og osti og stóri áhugin, sum er fyri før­oysk­ um plantum, er for­leyp­ ar­in fyri einum ráki, sum er í londunum rundan um okkum, har lond eitt nú tosa um ”ny nordisk mad” og onnur fyribrigdi í hes­um sambandi. Rákið er nevni­liga, at lond venda sær aftur til tað upprunaliga, har dentur verður lagdur á teir møgu­ leik­ar, sum eru hjá einum sjálv­um, sigur hann. Nýtt matrák gevur møguleikar fyri fram- leiðslu og gransking Stóra konsernin av mjólkarúrdráttum – Arla - heldur, at turkingin av skinkum í Føroyum sær so spennandi út, at teir eisini hava áhuga at gera royndir við turking av osti. Umboð fyri Arla hava verið í Føroyum og hava kunnað seg um líkindini her. - Tey meta, at tað saktans ber til at turka ostar her heima. Um nakrar vikur byrjar soleiðis ein nýggj og forvitnislig turkingarroynd, har ætlanin eisini er at brúka ymiskar føroyskar urtir í royndini, sigur Johan Mortensen Vit hava so sanniliga okkara veldugu møguleikar innan tað, sum norðurlendingar rópa ”ny nordisk mad” og gastronomi JOHAN MORTENSEN Nú farið verður undir at turka ost í Føroyum, verður eisini arbeitt við ætlanini at seta ymiskar smakkir úr føroyskum plantum til ostarar. Ikki minst, er hugsandi, at smakkurin úr hvannum er spennandi