leygardagur 7. februar 2004síða 12

22 Nr. 26 - 7. februar 2004 Heimsheilsustovnuri n WHO heldur, at fuglakrímið, sum herjar í Landssynn- ingsasia, er túsund ferðir verri enn lungnasjúkan SARS. Samstundis halda amerikanskir og bretskir granskarar, at sjúkan líkist sponsku sjúku, sum kostaði meiri enn 40 milliónir mannalív fyri 85 árum síðani FUGLAKRÍM Árni Joensen fartekst@mail.dk Avstralski vísindamaðurin John McKenzie samskipaði fyri einum ári síðani ar- beiðið hjá heimsheilsu- stovninum WHO ímóti lungnasjúkuni SARS. Nú sigur hann, at fuglakrímið har eysturi í Asia kann gerast tann ringasta heims- umfatandi krímsjúkan. - SARS var ein ávaring um, hvat ein umfarssjúka kann elva til, men fugla- krímið er ein túsund ferðir størri hóttan. SARS var einki samanborið við, hvat hetta kann enda við, sigur McKenzie við blaðið The Australian. Higartil eru 18 fólk deyð av fuglakríminum. Sjúkan hevur gjørt mest um seg í Vietnam, men er eisini staðfest í fleiri øðrum lond- um, og í gjár váttaðu mynd- ugleikarnir á Taiwan, at sjúkan eisini er komin hagar. Serfrøðingar hjá WHO ávaraðu í gjár um, at fugla- krímið kann fara at gera um seg aðrastaðni, verða um- fatandi tiltøk ikki sett í verk alt fyri eitt. Teir stúra ser- liga fyri, at virusið skal broyta seg, so sjúkan eisini kann smitta ímillum fólk. Líkist sponsku sjúku Spanska sjúka var tann herviligasta umfarssóttin, sum rakti heimin í 20. øld. Hon herjaði beint eftir fyrra heimsbardaga og kravdi meiri enn 40 milliónir mannalív. Nú halda amerikanskir og bretskir granskarar, virusið, sum elvdi til sponsku sjúku, var ógvu- liga líkt virusinum, sum nú hevur elvt til fuglakrímið har eysturi í Asia. Í einari grein í tíðarritinum "Science" skriva granskar- arnir, at tað er serliga sjálvur smittuhátturin, ið líkist nógv. Tað ber til at siga, at vit hava eina heimsumfatandi krímsjúku 30. hvørt ár, og tann seinasta var Hong- kong-sjúkan, sum gjørdi um seg í 1968, men enn ber ikki til at siga, um fugla- krímið fer at gera so nógv um seg, sigur ein av bretsku granskarunum, Steve Gamblin. Virusið, sum elvdi til sponsku sjúku, varð út- ruddað saman við sjúkuni, men í 1997 eydnaðist tað svenska granskaranum Johan Hultin at finna tað í einari kvinnu í Alaska, sum var deyð av sjúkuni. Líkið hevði ligið í teirri køldu jørðini har í 80 ár, og í lungunum fann Johan Hultin virusið frá sponsku sjúku. Síðani hava vísinda- fólk endurbygt tey flestu genini í virusinum. Fuglakrímið 1000 ferðir verri enn SARS UTTAN ÚR HEIMI Fuglakrímið er nógv størri hóttan enn SARS og líkist sponsku sjúku, sum kravdi 40 milliónir mannalív í 1918 Mynd: Reuters Nr. 26 • leygardagur • 7. februar 2004 • 78. árgangur • www.sosialurin.fo Tónleikurin er dreymurin Samrøða við Petsi Tvørfoss, sum verður við í donsku Grand Prix kappingini í kvøld Lesið síðu 4-5 TÓNLEIKUR Jonhard Hammer Keypmannahavn: Føroyinga- húsið í Keypmannahavn er miðdepil fyri nógv føroysk tiltøk í danska høvuðsstaðnum, og soleiðis er eisini hetta kvøldið, nýggj samgonga er skipað í Føroyum. Tað er neyvan nakar, sum hugsar stórvegis um søguliga dagin í føroyskum politikki, og tey, sum hava ein feril av politikki í tonkunum, tá ið tey fara í Føroyingahúsið, gloyma tað skjótt í svingandi rútmunum hjá føroyska poppbólkinum Take Off. Væl smurdi bólkurin spælir til dans, og teir spæla bæði sangir, sum teir sjálvir hava gjørt, og sangir hjá øðrum. Flúgva til framførslu Take Off er vanliga mannaður við trimum føroyingum og tveimum dønum, men hetta kvøldið er bara ein danskur tónleikari við í bólkinum. Gittarspælarin Jønne hevur eina aðra tónleikaliga uppgávu, og tí hevur bólkurin sett boð eftir einum ungum tónleikara úr Føroyum. Tað er Sveinur Dam, sum hetta kvøldið slær á teir seks streingirnar til melodiøsa popp- og discotónleikin hjá Take Off, og hann er flogin niður sama dag. Tað er ljómborðsspælarin og blásarin Ólavur Olsen eisini. Hann var eymur sum key- boardið hjá sær, og hann ansar væl eftir, tá ið lastamenninir skulu fáa ljómborðið hjá honum upp í flogfarið hjá Atlantic. Og tá ið flogfarið hevur lent í Keyp- mannahavn, fær hann ljómborið borið upp, so hann sjálvur slepp- ur at draga tað ígjøgnum mót- tøkuhølini. Århus er miðdepil Take Off er í ein útisetabólkur. Tað vóru føroyingar í Århus, sum settu gongd á tónleikaliga samstarvið í bólkinum, og teir tríggir, Hans Petur í Brekkunum, Charlie Simonsen og Ólavur Olsen, spælir framvegis allir í bólkinum. Hans Petur og Charlie búgva framvegis í Århus, og tað gera teir báðir donsku tónleikararnir í bólkinum somuleiðis. Fimti limurin er fluttur heim, men tað ber væl til at mobilisera allar kreftirnar til tiltøk í Føroyum og Danmark. Í fjør kom Take Off við síni fyrstu fløguútgávu, sum teir kallaðu »Blandað bomm fyri rest«. Tónleikin tóku teir upp í Århus, og sangirnar skrivaðu teir sjálvir. Nakað serligt Take Off spælir melodiøsan popptónleik, men teir blandað nógv discotónleik upp í poppin, so tað bæði svingar og bankar, tá ið teir pumpa við øllum ventilum. Sangarin Hans Petur í Brekk- unum og ljómborðsspælarin Ólavur Olsen hava báðir kon- servatoriútbúgving, og teir eru báðir blásarar. Teir brúka hornini hjá sær í tónleikinum hjá Take Off, og tað gevur tónleikinum hjá bólkinum nakað serligt. Teir ljóða ikki sum nakar annar føroyskur bólkur, og tá ið teir tríva í góðar, gamlar disco- travarar, er tað framúr. Men sangirnir, sum teir sjálvir hava skrivað, standa eisini mát til dansigólvið, og tey góðu løgini og væl skipaði tónleikurin er ein fragd fyri oyrað. Hitta fólk Eitt slíkt tiltak í Føroyingahús- inum savnar nógv fólk, og tað eru ymisk fólk. Fólk í leiðandi størvum eru komin í húsið, og nógv ungfólk eru eisini komin á gátt. Føroyingar, sum eru í staddir í Keypmannahavn í ørindum, nýta slíkt gylt høvi til at hitta útisetar og hugna sær við góðum tónleiki og selskapi. Og prátið gongur lívliga – men kanska ikki so nógv um nýggju samgonguna heima í Føroyum... Flúgvandi Take Off Føroyskur popp- og discotónleikur ljómar í Føroyingahúsinum, tá ið Take Off stendur á plakatini. Føroyingar nýta høvið til at hittast í hugnaligum selskapi og fáa góðan tónleik at dansa til Hans Petur í Brekkunum og hinir í Take Off spæla fyri føroyingum í Danmark, og tað gera teir væl við góðum popp- og discotónleiki Mynd: Jonhard Hammer C M Y K 23 22