mikudagur 31. august 2011síða 16

Mikudagur 31. august 2011 · Nr. 100 16 Sosialurin Dávur Winther Tá ið tú komst norður í Sund – Hvannasund, var havnarlagið fullsett av bilum hjá fólki, ið vóru farin til Svínoyar um vikuskiftið at vera við til minningarhaldið, tá ið “Skotagravirnar” vórðu friðhalg­ aðar, og minnisvarðin við plátuni frá Stromness varð avdúkað – til minnis um teir 19 menninar, ið fórust við sluppini “Rachel” ella “Skotaskipinum”, ið svínoyingar vanliga nevna skipið. 22 mans vóru við, av teimum bjargaðust tríggir, og 17 lík vórðu funnin og grivin á tí staði í Svínoy, ið síðani hevur itið “Skotagravirnar”. Forkunnugir gestir av Orknoyum og Hetlandi Convener, Stephen Hagan, frá Orkn­oyggjum, haðani skipið kom, og føroya­vinurin, Alexander J. Cluness, sum er convener í Het­ landi, vóru við til hátíðarhaldið. Con­­ve­ner merkir ráðsformaður og kann í ávísan mun samanberast við løgmann hjá okkum. Byrjað varð við guðstænastu, og var her ivaleyst talan um seinastu prædiku hjá Elsu Funding í Svínoyar Kirkju í starvi sínum sum sóknarprestur Norðoya eystara prestagjald. Hetta prestagjald hevur sæti í Ónagerði, ið Svínoy hoyrir til. Elsa Funding fer í summarfrí nú og gevst sum prestur í desember í ár. Dómpróstur, Uni Næs, beyð fremm­andu gestunum vælkomnum á ensk­um og las upp epistul og trúarorð. Eftir prædikuna greiddi Heri Joensen, sóknarprestur, frá hend­ ingini við Rachel, sum fór á land 27. nov. 1786 – á deiligum svínoyarmáli, og knýtti søgur uppí, sum hava livað á mannamunni í meir enn tvær øldir um hesa serstøku hending. Ein kvartett frá Klaksvíkar Horn­ orkestri spældi pre- og post­ludium, eins og teir spældu undir til onkrar av sálmunum. Hetta var eisini við til at seta ein serligan hátíðardám á løtuna í stúgvandi fullu Svínoyar Kirkju. Borgarstjórin, Gunvá við Keldu, sá so stórt í hesum hátíðarhaldi, minningarhaldi og avdúkanini av minnisvarðanum og minnisplátuni frá Stromness, sum “løgmaður” í Stromness á Orknoyggjum skuldi avdúka, at hon hevði tikið borgar­ stjóraketuna uppá. Borgarstjórin ber hesa ketu bert til heilt serlig høvi, sum tá ið Drotningin er á vitjan, men hevði valt at taka borgarstjóraketuna uppá, og sømdi hetta sær sera væl til høvið, ið hevur sín uppruna í eini hending, sum fór fram fyri 225 árum síðan. Svínoy ferðamál hjá Orknoyingum Hóast eitt frískt lot, so var gott verður og turt, tá ið ein stór mann­ fjøld fór yvir á Skota­gravir­nar eftir kirkjutíð. Her helt borgar­ stjórin, Gunvá við Keldu, røðu, har hon takkaði teimum mongu, sum hava verið við til at fáa sett økið í virði­­ligan stand. Poul á Fuglberg, sála, sum hevði givið pening til enda­­málið, J. P. Gregoriussen fyri upp­­skotið at seta økið við minnis­ varða í stand eftir, Amaliu Poul­ sen, sum hevði givið akkerið frá Rachel at seta omaná minnis­varð­ an, Stephen Hagan, ráðsfor­manni at vísa staðnum og søguni tað tign og virðing at koma higar at avdúka plátuna, sum Strom­ness hevur giðið til høvið. Eisini takkaði hon Lands­­verk og Innlendismála­ráðn­ um fyri at hava latið stuðul til verkætlanina. Stephen Hagan, ráðsformaður, fegnaðist um at vera í Svínoy til henda serliga dag og kendi seg væl móttiknan. Hann greiddi frá, at henda søga, sum hevur verið so væl varðveitt í Svínoy, ikki var so kend í Stromness í Orkunoyggjum. Men vildi hann nú verða viðvirkandi til, at hetta skuldi broytast. Hann vón­ aði, at ættarfólk at teimum monn­ um, sum her liggja, og orknoy­ingar annars í framtíðini, við hesum kunnleika, av røttum kundu seta sær Svínoy sum ferðamál. Dávur Winther, mentanarleiðari las upp heilsan frá Amaliu Poulsen, sum hevur latið akkerið til minnis­ varðan. Eisini las hann upp brot úr tí, sum skrivað er í Stromness um hendingina. Uni Næs, dómpróstur, hugleiddi um akkerið sum ímyndin av vónini og fegnaðist um, at karmarnir kring hesa søgu og hetta stað nú var sett í virðiligan og tignarligan stand. Uni Næs, dómpróstur, lýsti at enda­num signing yvir økið kring Skotagravirnar. 225 ára gamal ringur endiliga fullfíggjaður Bygdin var flaggskrýdd, og við Skotagravirnar varð flaggað við Merkinum og flagginum frá Orkn­ oyggjum. Hópin av fólki vóru komin saman til høvið – teirra millum mangir svínoyingar, sum lítillætnir vístu takksemi fyri, at økið kring Skotagravirnar nú endiliga var sett í prýðiligan og tignarligan stand. Tann eini greiddi frá, hvussu ilt tað gjørdi honum, tá ið allur bøurin var sligin, at bert Skotagravirnar lógu eftir. Aftaná løtuna við Skotagravirnar varð boðið til suppu, kaffi og køkur í dansistovuni, og var har eisini stúgvandi fult av fólki. Eisini var skúlin opin, har ein mynda­fram­ sýning hekk, og ein lítil kista frá Skotaskipinum – kanska til klæðir – varð sýnd fram. Hetta er fyrsta ferðin, at almennir gestir frá Orknoyggjum hava verið í Svínoy at vitja Skota­ gravir­­nar. Stephen Hagan og Alexander J. Cluness tóku til, at nú er ring­­urin kring hesa 225 ára gomlu søguna, sum er millum oyggjar okkara, endiliga fullfíggjaður. Teir vóru takksamir fyri at hava verið við til hetta serliga minningar­ haldið. Tað sama vóru øll hini mongu frá Svínoy og aðrastaðni, og vóru fegin um henda virðiliga dag, sum eisini hevði sett nógv upp á pláss í sinni teirra. Ein hátíðarligur dagur í Svínoy Sunnudagin 28. august 2011 var hátíðardagur í Svínoy í sambandi við, at tær 225 ára gomlu “Skotagravirnar” vórðu friðhalgaðar og minnispláta frá býráðnum Stromness varð avdúkað