mikudagur 31. august 2011síða 18

Mikudagur 31. august 2011 · Nr. 100 18 Sosialurin Nøvn Seinasta sunnudag fylti ein væl kendur Sanda­vágs­ maður, Heini Frits Petersen, fyrr­­verandi lærari, 75 ár. Føðingar­dagin helt hann í SÍF- húsunum í flagg­skrýddu heim­ bygdini, har stív­liga 200 gestir vóru komnir saman at fagna føðingardags­barninum. Tað mundi helst vera í einum fimleikatíma á lærara­ skúlanum í august mánaði 1954, at eg á fyrsta sinni bar eygað við hendi fríða og fima unglinga, ið har royndi sínar liðir og limir. Seinni sá eg hann stund­um í KFUM og aðrastaðni í býnum, har hann gekk so spelk­in og spákaði eftir Áar­vegn­um saman við øðrum ungdómum. Tá var Havnin lítið meir enn ein fjórðing av tí, hon er nú, so ungdómurin kom skjótt at kenna hvør annan. Eg fekk tí eisini skjótt upp­spurt, at hesin lærara­skúla­næmingurin æt Heini, og at hann var ættaður úr Sanda­­vági. Hjá mær var lærara­ út­búgv­ingin tá hálv­liðug, so vit møttust mest í fim­leika­­tím­ unum, ið tá vóru felagstímar. Eg haldi, tað eisini mundi renna saman millum Heina og Marnu í Havn, har hon tá starv­ aðist á telefonstøðini. Marna er ættað av Høgabóli í Saltangará. Á sumri 1958 kom Heini úr Føroya Læraraskúla við sera góðum úrslitum, og varð hann longu tað heystið læntur lærari í Millum- og Realskúlanum í Tórshavn. Seinni sama ár gjørdist hann lærari í Æðuvík, Søldar­ firði og á Glyvrum. Men longu árið eftir kom hann sum lærari í heim­bygd­ina og frá 1961 í Miðvágs-Sanda­vágs skúla, til hann fór frá við eftirløn. Men Heini vildi útbúgva seg enn betur til lærarastarvið í tí nýggja preliminer- og seinni realskúlanum á Gilja­ nesi, og fór hann tí longu skúla­árið 1962-63 á ársskeið á Danmarkar Læraraháskúla. Vit báðir komu so at arbeiða saman í skúlanum á Giljanesi í eini 12 ár, til eg fór í annað starv, og minnist meg við gleði og tøkk aftur á skúlaárini vesturi í Vágum. Marna og Heini hava nú skjótt verið gift í hálva øld. Tey eiga 4 børn: dóttrina, Eyðgerð, ið er lærari, og teir tríggjar synirnar: gudssonin Jógvan, ið er skipsførari á einum av størstu skipunum hjá Maersk, Jens Paula, ið er sivilverkfrøðingur og virkis­ leiðari á tí nýstovnaða flaka­ virkinum í Runavík og Signar, sum er djóralækni. Tey kunnu nú eisini fegn­ast um tey mongu abba­børn­ini, ið javnan koma inn á gólvið, og so langabbabarnið, sum nú eisini er komið í verðina. Hugsi eina løtu sum hesa eisini við takksemi um tær mongu hugnaligu løturnar, vit plaga at støkka inn á gólvið hjá tykkum. Marna er tann stilla kvinn­ an, ofta við einum blídlig­um brosi. Hon er blíð at koma inn til, sáttlig av lyndi, vitug og fylgir væl. Hon letur gjarna okkum báðar práta, smýg­ur sær bert ljódliga burtur, og áðrenn tú varnast, er ein góður drekka­munnur á borði­num. Soleiðis kenni eg Marnu. Heini er av øðrum bergi brotin. Hann er eisini gesta­ blíður, sera prátingar­sam­ur, fryntligur, lættur av lyndi, ofta brosandi og skemtingar­samur. Minnist manga løtuna, vit hava sitið og prátað, og okkurt láturligt er havt á lofti, hvussu hann tá kann hava sitið í skellilátri og tráð­spurt meg um hvør og hvønn og hví og hvussu, so láturin mundi ongan enda fingið. Hetta eru yndisløtur hjá Heina, tí hann hevur frálík evni at síggja tað skemtiliga og stundum kanska eisini komiska í mongum og hvørj­ um, sum vit helst ikki skjøtta stórvegis um. Heini er ein hugnaligur og dámligur maður at vera saman við. Minnist manga góða løtu saman við honum, Jesari, Jørgini og Johannes Olsen, tá ið vit ofta út á nátt­ ina sótu í sangkóra­nevndini og stungu út í kortið, sum dagsins politik­ar­ar nú á døgum plaga at siga. Tað vóru hugnaløtur burturav. Hóast vit fluttu til Havnar fyri sløkum 40 árum síðan, hava vit sjálvandi varðveitt sambandið fyri vestan og mangan sitið væl inni hjá tykkum báðum, Marnu og Heina, sum vit her vilja nýta høvið at takka tykkum fyri. Heini er ein mentamaður, søgufróður, sera gjølligur og gevst tí sjáldan at spyrja, fyrr enn samrøðuevnið er lýst so út í æsir, at tann, ið spurdur verður, einki meir veit at siga ella geva upplýsingar um. Hann spyr ikki bert fyri at spyrja, men tí hann fegin vil fáa at vita, og ta vitan hevur hann so eisini varðveitt og givið komandi ættum til ognar. Hetta viðfødda forvitnið, hann hevur, eru jú grund­ leggjandi eginleikar hjá ein­ um og hvørjum granskara og fortreytir fyri meiri vitan og kunnleika, tí tann, ið einki spyr, mennist sjáldan til menska menniskju. Heini fekk tí eisini nógv álitisstørv litin til í heim­ bygdini: 6 ár var hann í bygda­ráðn­um og tá tey 4 sum for­maður, sat mong ár í barna­ vernd­ini og sum stýrislimur fyri Ellisheiminum. Hann hevur verið 30 ár í hagastýrinum fyri Oknadali, av teimum 2 ár formaður. Í nevndini fyri Lions Club fyri Vágar hevur hann verið í mong ár, eisini forseti í nøkur ár, og nú árini eru komin, hevur pen­sjonistafelagið sjálv­sagt eisini havt boð eftir hon­um, - læraran­um við tí vøkru hond­ skriftini og góða penninum. Í kirkjuráðnum hevur hann eisini sitið í mong ár, eisini har sum formaður. Deknatænastan hevur leingi verið í móðurættini, har bæði abbin og tveir mammu­beiggjar hansara hava verið dekn­ar. Hesa týdn­ingar­miklu tæn­astu hevur Heini nú eisini trúfast røkt í mong Harrans ár. Hann lesur avbera væl, og tað man neyvan vera nakar, ið veit meir um Sandavágs kirkju, sum hann hevur mikl­an tokka til, enn hann. Tað er tí eisini mangur dagur, at heitt verður á hann, tá ið ferða­fólk vilja sleppa at síggja hagan, fjøllini, bygdina og eina av vakr­astu kirkjum í landinum. Honum hevur altíð dámt sera væl bókina. Tí var hann eisini í mong ár bókavørður. Tað gongur eisini sjón fyri søgn, hvussu væl tað ligg­ur fyri hjá honum við tí skrivliga. Eitt dømi í so máta er barnabókin: Emil úr Lønne­ bergi eftir Astrid Lindgren, sum hann í 1978 týddi til livandi føroyskt barnamál. Eg segði, at Heini var gransk­ ari. At so er, kom ikki minst til sjóndar í Mikkjals bók, sum hann og Jákup Rein­ert Han­ sen hava lagt úr hondum. Gott, at tú við hesi bókút­ gávu var við til at seta skyld­ manni tínum henda virðiliga varða! At Heini so eisini hevur arvað onkra skaldaborna ílegu úr ættini er eyðsýnt av tí fram­ úr væl yrkta sálminum: Her við strendur hevur staðið kristin kirkja øld um øld, har vit í hugan­ um síggja henda smá­­dreingin sita har frammi í dekna­stóli­ num hjá abba sínum og eyg­bera fedrar­nar, ið stillis­liga koma innar í skipið at seta seg: Trúliga við sálmabókum gingu fedrar kirkjuveg, húgvurnar av høvdi tóku, fóru innar, settu seg. Kendu á sær halgan frið, har teir sótu lið um lið, høvur varð framyvir borið, bóðu Jesus signa orðið. At Heini eisini hávirðir og sýnir takklæti sítt móti teimum, ið undan hava ging­ið, er ikki minst eyðsýnt í vakra og væl yrkta sanginum: Fedr­ar­ nir, ið aldu meg, har bert hetta brotið verður endurgivið: Fedrarnir, ið aldu meg, varnir tróðu bygdarveg, gjørdu ongan háva. Tóku alva sær í hond, greindu honum fjøll og strond, eiggilig var gáva. Lærdu unga ættarlið góðan fróðskap, fornan sið, fedratrúgv hátt mettu. Vit at bera fingu tað virðismikla ættarfæ, gomlu av sær settu. Tvær yrkingar, ið bæði máls­ liga, innihaldsliga og bygn­ að­arliga bera prógv um, at soleiðis kann bert eitt gott skald yrkja. Mær tykir, at her stendur hann einki aftan fyri skyldmann sín Mikkjal, og skaldsligi skyldskapurin er eisini sum togaður úr tonnunum á honum. Sama er at siga um týðing hansara av jólasálminum: Gleð­­­innar hátíð, eftir Valdi­mar Briem. Bert spell, at hann ikki hevur givið okkum fleiri sálmar. At Heini so eisini er av­ hildin “lejlighedsdigter”, sum Danir siga, er sjálvandi lætt at skilja. Har liggur helst eitt hav av yrkingum goymt í onkrari skuffu. Síðsta bókliga bragdið higartil er so bókaverkið, sum hann og Jóannes Heine­ sen góvu út í fjør: Av fjalli at fjørustrond við staðar­nøvnum og húsum og fólkum í Sanda­ vági. Vorðin sum dýr­gripur at eiga hjá Sandavágs fólki og øllum teimum, ið onk­urs­vegna varða av bygdini. Og mær vitandi arbeiðir hann framvegis við bók­út­ gávu, sum hann vónandi kann dugna okkum við í næstum. Góði Heini! Hjartaliga til lukku við degnum og øll góð framtíðarynski frá mær og mínum. Petur Jacob Sigvardsen Mentamaður fylti sjeyti fimm TØKK