týsdagur 10. februar 2004síða 4

6 Nr. 27 - 10. februar 2004 Nr. 27 - 10. februar 2004 7 160.000 pund í keðiligum líkindum Tá ið minni kemur uppá land, og nógvir eru um at selja fiskin, verður eisini minni í part. Hetta hava tey seinastu tíðina eisini merkt á landingar- miðstøðini hjá Beta í Saltangará FISKIVINNA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Mánamorgunin landaðu Bakur og Stelkur í Saltang- ará. Skipini høvdu 160.000 pund, meginparturin upsi. Sagt verður, at líkindini hendan túrin vóru vánalig við sjaskveðri. Fleiri skip hava ligið inni seinastu dagarnar og bíðað eftir betri líkindum. Tískil er ikki væntandi, at nakrar serligar nøgdir av fiski koma uppá land í hesi vikuni. Á landingarmiðstøðini hjá P/F Beta, har Bakur og Stelkur landaðu mánadag- in, vænta tey ikki tað heilt stóra teir næstu dagarnar. – Hini skipini hjá okkum hava ligið, og nú verður bíðað eftir, at líkindini gerast betur. Væntandi fóru Bakur og Stelkur útaftur kl. 15 í gjár. Tá ið minni kemur uppá land, og nógvir eru um at selja fiskin, verður eisini minni í part. Hetta hava tey seinastu tíðina eisini merkt á land- ingarmiðstøðini hjá Beta í Saltangará. Norskur línubátur Tá ið Sosialurin hugdi framvið mánamorgunin, lá ein norskur línubátur, Skar- haug úr Ålesund, við bryggju í Saltangará. Sum skilst, er hann ikki komin higar at landa, men at keypa agn frá Frost- goymsluni í Saltangará. Skarhaug fer helst undir Føroyar at royna eftir brosmu og longu. – Eg vil siga, at tað hevur verið í minna lagi við landing seinastu tíðina, siga tey á Beta. Tá ið Sosialurin vitjaði framvið bryggjuni í Saltangará mánamorgunin, lá norski línubáturin, Skarhaug, og tók agn. Hann fer helst undir Føroyar at royna eftir brosmu og longu Mynd: Vilmund Jacobsen Pál Weihe, yvirlækni á deildini fyri Ar- beiðs-og Almanna- heilsu, er slett ikki samdur við granskar- um um, at tað er vandamikið at eta fisk undan Føroyum. – Hetta er ein misskilj- ing, sigur hann FISKUR OG HEILSA Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í norska blaðnum, Aften- posten, er grein herfyri um kyksilvurkanningina, sum er gjørd av føroyskum børn- um og mammum teirra. Í greinini verður sagt, at "kyksilvur í fiski kann elva til heilaskaða". Víst verður á, at amerik- anskir granskarar hava funnið samanhang millum nøgdina av kyksilvuri í kroppinum á nýføddum børnum og mammum teirra og óvanligan heilaatburð hjá børnunum, tá ið tey ger- ast eldri. – Hetta er órógvandi, ser- liga í londum, har sjómatur er ein týdningarmikil partur av føðini, sigur Philippe Grandjean, sum hevur havt leiðsluna av amerikansku, donsku og japansku granskarunum. Lagt verður aftrat, at før- oyingar eta nógvan sjómat, og sambært granskarunum er stórur partur av fiskinum fongdur við kyksilvurinni- haldi, sum er hættisliga høgt. At enda verður sagt, at 1000 mammur og børn í Føroyum eru vorðin kann- aði av kanningarbólkinum, har børnini vórðu kannaði, tá ið tey vóru nýføðingar og seinni, tá ið tey vóru 7 og 14 ára gomul. Ikki vandamikið Pál Weihe, sum er yvir- lækni á deildini fyri Ar- beiðs-og Almannaheilsu, er slett ikki samdur við granskarunum um, at tað er vandamikið at eta fisk undan Føroyum. – Hetta, sum ført verður fram, er ein misskiljing. Tað er ikki vandamikið at eta fisk. Og tað hava vit heldur ongantíð sagt. Vit hava hinvegin sagt, at tað er sunt at eta fisk, tí eitt nú fitisýrurnar eru so góðar fyri okkum. Pál Weihe sigur, at í Ameriku verða fiskur og hvalur partvís tikin undir einum, og tað gevur sjálv- sagt eina skeiva mynd av støðuni. – Vit vita, at nógv kyk- silvur er í hvali, og tí hava vit mælt til, at minkað verður um átið av hesum. Tað hevur eisini gjørt mun fyri kyksilvurinnihaldið í menniskjum, at grind ikki verður etin so ofta. Arbeiðsmedisinarin vísir á, at lítið kyksilvurinnihald er í eitt nú toski og hýsu og annars teimum fiskasløg- um, vit vanliga eta nógv av. – Tað er tí als eingin trupulleiki fyri heilsuna at eta hesi fiskasløg, tvørtur ímóti. Hann vísir á, at skulu vit tosa um nøgdir av kylsilv- uri í fiski, kunnu vit kanska finna tær í onkrum gomlum kalva. – Men tað er toskur og hýsa, vit eta mest av; so hetta er eingin trupulleiki, sigur hann. Ikki samanberast Pál Weihe sigur, at trupul- leikin hjá eitt nú ameriku- monnum og øðrum við fiski er nógv størri enn hjá okkum, og tí kunnu viður- skiftini heldur ikki samanberast. – Svørfiskur og tuna bera munandi størri nøgdir av kyksilvuri enn tey fiska- sløg, vit eta. Tí kann fiskamaturin, sum tey eta og tann, sum vit eta, ikki samanberast. Og tá ið so hvalur stundum verður roknaður uppí fiskin, kunnu úttalilsir sum hesi gerast rættiliga misvísandi, sigur arbeiðsmedisinarin, sum tí slett ikki er samdur í, at tað er skaðiligt hjá okk- um føroyingum at eta fisk. Tað er ikki vandamikið at eta fisk Pál Weihe, arbeiðsmedisin- ari, sigur, at í Ameriku verða fiskur og hvalur partvís tikin undir einum, og tað gevur sjálvsagt eina skeiva mynd av støðuni. – Eg eri slett ikki samdur í, at tað er skaðiligt hjá okkum føroyingum at eta fisk Ice Lady kom úr havsneyð Farmaskipið, Ice Lady, kom leygardag- in í rættiligt ódnar- veður vestanfyri Føroyar. Farmaskipið fekk stóra slagsíðu og bingjurnar á dekkin- um slitnaðu. Ice Lady legði kortini í øllum góðum at bryggju í Havn seinnapartin sunnudagin. Fram- vegis er óvist, hvussu stórur skaðin er. Í HAVSNEYÐ Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Stutt fyri klokkan seks leygarkvøldið setti farma- skipið, Ice Lady, seg í sam- band við Tórshavnar Radio. Skipið hevði fingið ein sjógv vestanfyri Føroyar og lastin hevði skotið seg. Boð vóru alt fyri eitt send eftir Brimli og nakrar tímar seinni var hann á staðnum. Brimil og Ice Lady fylgdust til Havnar og klokkan 14 sunnudagin varð farma- skipið bundið við bryggju í Havn. Ódnarveður Farmaskipið var á veg úr Íslandi til Póllands og kom í óðnarveður vestan fyri Føroyar. Veðrið var sera vánaligt á leiðini og skipið fekk ein stóran sjógv. Last- in skeyt seg og tvær bingjur, sum stóðu á dekk- inum, slitu seg leysar. Stórur vandi var fyri, at leysu bingjurnar kundi elva til skaða á annað síðuportr- ið og tá hevði veruligur vandi verið á ferð. Ice Lady hevði stóra slagsíðu og portrini vóru partvís undir vatnganginum. Høvdu síðu- portrini fingið størri skaða, kundi Ice Lady rættiliga verið komin í óførið. Hóast Brimil fylgdi Ice Lady til lands, megnaði farmaskipið sjálvt at sigla til Havnar. Bingjur í sorli Tá Ice Lady legði at bryggju seinnapartin sunnudagin stóð sjógvurin hálvan annan metur í last- ini. Menn av Brimli tømdu skipið við pumpum og Skipafelag Føroya tók bingjurnar av dekkinum. Tær vóru allar í sorli og all- ar vørurnar eru farnar fyri skeytið. Sum skilst verður ikki neyðugt at beina lastina burtur. Lastin á Ice Lady er meginparturin sild, makrel- ur og annar pelagiskur fiskur. Rætta skipið Mánamorgunin vóru bæði Skipafelagið og Skipa- smiðjan umborð á Ice Lady. Farmaskipið hevur eina slagsíðu á eini 15-20 stig og mánamorgunin var fremsta uppgáva at rætta skipið aftur. Árni Dam á Skipafelagnum sigur, at Ice Lady hevur eisini trupul- leikar við nøkrum rørum, sum Tórshavnar Skipa- smiðja skal bøta. Møguligt stórarbeiði Tað ber enn ikki til at siga, hvussu stórur skaðin á Ice Lady er. Árni Dam sigur, at tað møguliga kann gerast til eitt stórarbeiðið at fáa farmaskipið siglingaført aftur. Tað eru normenn, sum eiga Ice Lady. Farma- skipið er kortini skrásett í Karibisku oyggjunum. Árni Dam á Skipafelag Føroya á bryggjuni og kannar skaðan, ið Ice Lady fekk í ódnarveðri vestanfyri leygardagin Mynd: Eirikur Lindenskov Bingjurnar á dekkinum fóru í knús. Tá trukkurin hjá Skipafelagnum tók aðra teirra í land, fór botnurin undan Mynd: Eirikur Lindenskov Menn av Brimli komu umborð við pumpum. Nógvur sjógvur var komin í lastina. Har stóð sjógvurin hálvannannan metur Mynd: Eirikur Lindenskov Ice Lady er skársett í Kingstown í Karibia. Tá skipið kom á Havnina mundi slagsíðan vera eini 15-20 stig Mynd: Eirikur Lindenskov C M Y K 7 6