mikudagur 7. september 2011síða 10

Mikudagur 7. september 2011 · Nr. 103 10 Sosialurin Av teimum umleið 150.000 dønunum, føroyingunum og grønlendingunum, sum búgva uttanlands, eru tað bara umleið 50.000, sum atkvøða, tá fólkatingsval er. Tað skrivar Politiken. Sambært Danes World­ wide liggur trupul­leikin í vallógini og grundlógini. Grund­lógin sigur, at bara tey, sum búgva í ríkinum, hava atkvøðurætt. Men hend­an skipanin er avoldað og harafturat ódemokratisk, held­ur felagið. Í vallógini stend­ur, at fólk, sum flyta heim aftur innan tvey ár, kunnu atkvøða. Men so er ein rúgva av undantøkum fyri eitt nú fólk í útbúgving og diplomatar. Danes Worldwide vísir á, at hini Norðurlondini eru meiri frælslynt enn Dan­mark, tá tað snýr seg um valrætt. Í Svøríki og Finnlandi hava fólk val­ rætt, so leingi tey hava ríkis­ borgara­rætt, og í Íslandi og Noregi missa fólk ikki at­ kvøðu­rættin, fyrr enn tey hava búð ávikavist 8 og 10 ár uttanlands. Sambært Politiken eru fleiri danskir flokkar fyri at endurskoða val­lóg­ina og kanska eisini grund­ lógina, men land­sins størsti flokkur, Sosial­demo­krat­ar­ nir, er ímóti at broyta gald­ andi reglur, skrivar blaðið. Allir teir stóru flokkarnir í Grønlandi royna seg á fólkatingsvalinum hesaferð. Tað gjørdu teir eisini seinast, men av teimum, sum tá stillaðu upp, eru bara tvey nøvn eftir á valseðlinum hesaferð. Tey eru Doris Jakobsen á listanum hjá Siumut og Sofia Rossen hjá IA. Hini 14 valevnini stóðu ikki á seðlinum fyri fýra árum síðani. Tað sigur so eisini, at hvørgin av verandi tinglimum, Juliane Henningsen úr IA og Lars- Emil Johansen úr Siumut, stillar uppaftur. Á fólkatingsvalinum í 2007 var valluttøkan í Grønlandi 63,2 prosent, sum var tað mesta síðani 1998. Tá var lítil munur á IA og Siumut, sum harafturímóti vóru langt framman fyri Demokratarnar og Atassut. -Fólk, sum búgva úti á landinum í Danmark, eru von við regn, og tey setast ikki aftur valdagin, bara tí at tað regnar, men fara á vakstaðið at seta krossin. Tey, sum búgva í stórbýnum, og sum skulu bíða eftir bussinum ella súkla í oysandi regni fyri at koma á valstaðið, hava lættari við at lata valið fara og at sita við hús. Tað sigur valgranskarin Johannes Andersen, sum arbeiðir á lærda háskúlanum í Ålborg. Hann leggur afturat, at regnið kann fáa avgerandi ávirkan á valið, tí vanliga atkvøða bygdafólk fyri teimum bláu og býarfólk fyri teimum reyðu. -Verður regn valdagin, fer tað at geva teimum borgarligu ein lítlan fyrimun, tí teirra veljarar eru ikki so skjótir at setast aftur, bara tí at tað regnar, sigur Johannes Andersen. Og okkurt bendir á, at flokkarnir eiga at taka veðrið í álvara. Mivhael Christiansen, sum er vaktleiðari á donsku veðurstovuni, sigur, at tað er meiri enn 50 prosent sannlíkt, at tað fer at regna tann 15. september, ikki samregn, men ælaveður. Sostatt kundi okkurt bent á, at veðurguðarnir ætla sær at rætta teimum borgarligu eina hjálpandi hond. Næstan bara nýggj valevni í Grønlandi Meðan teir føroysku flokkarnir hava nógv av teimum somu fólkatingsvalevnunum sum fyri fýra árum síðani, fáa teir grønlendsku veljararnir næstan bara nýggj valevni at velja ímillum Sofia Rossen og Doris Jakobsen eru einastu valevni í Grønlandi, sum eisini stillaðu upp í 2007 Regnið kann avgera valið Summarið hevur verið óvanliga vátt í Danmark, og sambært forsagnunum hjá veðurstovuni verður 15. september einki undantak í so máta. Tað kann fáa avgerandi ávirkan á valúrslitið Grundlógin skerjir valrættin Danir, føroyingar og grønlendingar, sum búgva í útlondum, greiða sjáldan atkvøðu, tá fólkatingsval er. Tað er ikki rætt, sigur Danes Worldwide, sum er felag hjá donskum ríkisborgarum, ið búgva uttan fyri ríkið