fríggjadagur 30. september 2011síða 13

13 Fríggjadagur 30. september 2011 · Nr. 113 Sosialurin Valgreinar Løgtingsvalið 2011 Nú skal íverksetaraførleikin inn um fólkaskúlans gátt. Og tí er samstarvsavtala gjørd millum Mentamálaráðið og Íverk­setarahúsið um íverk­ setan í fólkaskúlanum. Ikki nýtt fyribrigdi - men nýtt evni! Íverksetan er ikki eitt nýtt fyribrigdi, men ein nýtt evni, sum allir næmingar skulu arbeiða við. Tann stóri spurn­ ingurin er, hvussu vit seta sjøtul á hetta arbeiði.  Íverksetarahúsið hevur í nøkur ár arbeitt við hesum og gjørt royndir, lagt fólki lag á og ikki minst næmingum í miðnámsskúlunum, sum arbeiða við ungum virki og Bussiness Game. Tað er at fegnast um, at eitt skipað samstarv nú verður fingið í lag við Íverk­ set­ara­­­­­húsið, sum kann hjálpa til at veita skúlunum íblástur og fak­­liga veg­leiðing í hesum arbeiði. At ganga nýggjar leiðir, skapa nýtt úr gomlum, finna góð hugskot, menna tey sum vøru, tænastu ella annan áhuga­­­verdan ágóða, eru stóru av­bjóðingarnar. Og at duga og kanska serliga at tora hetta kynstur at vera stigtak­ari og slóðari, er ein ómetalig­­ur góður førningur hjá børnum og ungdómi okkara at byggja á, bæði í útbúgving og arbeiði. Vit hava skyldu til at geva teimum henda førning. Tí vit kenna ikki tær avbjóðingar ella tað samfelag, sum vit skulu menna okkara børn og ungdóm til at taka ábyrgd av um nøkur ár. Íverksetan og nýggjar námsætlanir Í arbeiðinum við teimum nýggju námsætlanunum hava vit lagt stóran dent á, at støðis­førleikarnir “at sam­ skifta”, “at kanna”, at skapa” og “at virða” skulu mennast í øllum lærugreinum. Hetta eru førleikar, sum skulu eggja til forvitni hjá næmingunum, menna teirra skapandi evni og stimbra teirra hug og dirvi at menna síni egnu hugskot og leita sær ráð og vitan at ganga nýggjar leiðir, eins og førleikan at hugsa nýtt í víðastu merking. Stutt sagt er tað nú av­gjørt, at íverksetan sum førleiki skal inn í allar læru­grein­ir. Við hesi avtalu tryggja vit neyð­­ug­ar førleikar at røkka á mál. Faroe-topia Í vikuni sum fór vóru 400 næmingar á “Innovation Camp” í Klaksvík, og har varð arbeitt av lívsins kreftum. Hetta eru næming­ar sum luttaka í skúla-FM í íverk­ setan. Beint eftir summar­ frítíðina vóru lærarar á tvey- daga íverksetara­skeiði, eisini í Klaks­vík. So her grør um gang­andi fót. Og tað hava vit av sonnum brúk fyri. Í fjør vunnu næmingar á Eysturskúlanum tílíka kapping. Tey høvdu stovn­að eina hugsaða ferða­vinnu­fyri­ tøku undir heiti­num Faroe- topia, og hug­skot teirra var stak gott. Í hesum navni Faroe-topia liggur  harafturat allur boðskapuin fjaldur – Føroyar sum eitt nýtt utopia, eitt land við framburði og trivnaði fyri øll.    Eg eri ómetaliga spent at síggja úrslitini frá eftir­met­ ingunum, tá ið FM-kappingin í íverksetan er liðug í februar næsta ár. Íverksetan inn um skúlagátt í fólkaskúlanum, avtala gjørd! Helena Dam á Neystabø landsstýriskvinna LØGtingsvalið 2011 Tað var eitt álvarsligt mis­tak hjá mær, at útlend­inga­­málið gjørdist ein trupulleiki Nógv hevur verið gjørt burturúr, at ikki øll tjóð­ veldis­tingfólk vóru í ting­ salinum, tá atkvøðast skuldi við 2. viðgerð um at yvirtaka útlendingamálini í tinginum mánadagin. Tað er als ikki rættvíst, at fýra tjóðveldisfólk á tingi eru alment hongd út fyri ikki at røkja sítt arbeiði. Til ber hjá øllum at kanna, hvussu væl tey møta, og hvussu nógv tey arbeiða dagliga við politikki á løgtingi, í nevndum, flokki og samfelagnum øllum. Hendan dagin vóru okk­ ara tingfólk til arbeiðis í meira enn 14 tímar – og um­ framt at vera í tingsali­num, skrivaðu tey álit, sam­rádd­­ust og royndu at fáa øll okkara mál og avtalur framdar. Eg skal sum formaður taka fulla ábyrgd av, at øll okkara tingfólk ikki vóru í salinum, tá atkvøtt varð. Eg hevði ábyrgdina av at samskipa okkara arbeiði um hesi málini, og at siga frá, tá atkvøðugreiðslurnar komu. Og eg metti støðuna skeivt í skundinum sum var, tá atkvøðast skuldi um bæði tíðar­freistir - og tá málið sjálvt beint eftir kom til atkvøðugreiðslu við 2. viðgerð. Orsøkirnar til tað eru fleiri, men tað nyttar ikki hjá mær at burturforklára tað. Tað stutta av tí langa er, at eg helt, at siglast kundi millum skerini, og út­­lendinga­ málið kundi sam­tykkjast við 2. viðgerð, uttan at tað varð tikið sum gísli í tíðar­freistum mótvegis øðr­um málum, ið skuldu fremjast. Men tað var eitt mistak. Tí málið fall við 2. viðgerð, tá ein atkvøða var ímóti í øðr­ um flokki, heldur enn fyri, sum eg hevði roknað við. Skeivt signal – hóast úrslitið hevði verið tað sama Og hetta gav knappliga eitt heilt skeivt signal, sum síð­ ani er vorðið dyrkað í fleiri fjølmiðlum og skírd ein gøla. Hartil eru heilt løgnar útleggingar gjørdar, um at summi tjóðveldisfólk skulu velja yvirtøkur frá, til frama fyri nakað annað. Tað er ikki so. Veruleikin er, at málið hevði ikki verðið endaliga samtykt kortini. Tí kom tað til triðju viðgerð, so hevði løgmaður togað stikkið út áðrenn. Tá høvdu hvørki útlendingmál ella onnur mál verðið samtykt. Tað er altso ikki ein spurn­ ingur um antin ella. Men um nakað ella hvørki. Sjálvandi taka øll tjóð­ veldisfólk av fullum huga undir við, at útlendingamálið skal á føroyskar hendur. Og sjálvandi skulu atkvøða vit fyri øllum málum, ið bera fram á sjálvstýrisleið. Og vit hava roynt fleiri ferðir at fáa útlendingmál á føroyskar hendur, har ein meiriluti hevur atkvøtt ímóti. Eg harmist um, at støðan gjørdist so – og at hetta gav møguleikan til at senda skeiv signal og gerast ein trupulleiki. Tað var púrasta óneyðugt. Tjóðveldi hevur arbeitt sera hart og kýtt seg fyri at fáa fleiri týðandi hjartamál samtykt áðrenn valið – eisini onnur yvirtøkumál. Sera nógv teirra hevur eydnast okkum at fáa ígjøgnum. Eftir valið fara vit at arbeiða líka hart fyri okkara hjartamálum, og eitt tað fyrsta málið, vit ætla at fáa framt, er útlendingamálið, ið sjálvandi skal á føroyskar hendur. Høgni Hoydal LØGtingsvalið 2011 Útlendinga­ mál­ið hevði ikki verðið samtykt kortini Nú hava vit tosað mangan um, at tú hevur eitt starv, og tú røkir tað eftir førimuni, men sjálvandi við hjarta og sál. Tað er sum oftast grundar­steinurin hjá, og í familj­uni. Komi at hugsa um, hvussu nógv av okkara fólkavaldu halda, at tað er serliga átroðkandi at hava meira enn eitt starv. Eg meini bara, hevur mann so funnið útav, at tá mann er í tveim­um størvum er mann heilur. Haldi eg minnist orða­takið, - har mann ikki er heilur er mann hálvur-. Vit hava t.d. læknar á tingi, teir siga seg røkja tvey størv uttan trupul­leikar. Kann mann veruliga verða heilur á báðum støðum. Haldi ikki tað kortini. Skera vit tað út í papp, og siga t.d. at Jenis hevur eitt altroðkandi mál á løgtingi, um at skerja rættin hjá einari mammu, at ráða yvir sínum kroppi, kann hann so samstundis hjálpa einum sjúklingi sum er komin í bíði­rúmið við einum møguligum blóð­ tøppi. Nei, eg spyrji bara. Hvat við øllum hinum, hvørs fíggjar­ ligu áhugamál seta eitt serliga stórt krav til ógegnið. Haldi vit hava sera nógv keðilig dømir um tví­­flokka­­­menn, sum eru tagd burtur. Taka vit tey alment løntu, eg meini t.d. Hans Pauli og Øssur stilla upp fyri Tjóð­veldi, teir haldi eg arbeiða á hagstovuni. Teir verða kanska valdir, men fáa teir so fulla løn á báðum støðum. Havi eisini altíð hoyrt, at vera skúla­­lærari og løgtingsmaður, so skorar mann kassan. Onkur pen­inga­­stovnsstjórar hava verði løgtingsmenn, men tað er nokk ikki nakar trupulleiki at heva tvær lønir við kassa 1, hvør hyggur at hvat stjórin ger, skrivar hann frávera? Vit hava løgtings­ menn sum eisini eru fólka­­­tings­­menn, tað hevur nokk ikki akkurát lønt seg fyri tey sum gjalda, kann mann nokk róligt siga, og skrivar nakar upp tá teir ikki eru til staðar?, og fær tað nakra ávirk­an. Nei eg spyrji bara. Áttu vit ikki at kravt, at tá mann setur seg fyri at royna at fara á ting, og verður vald/valdur, at umboða fólkið, sum setur sítt álit á viðkomandi, at mann vísur tað virðing fyri starvi­num, at mann fer í orlov, ella leggur niður sítt starv. Haldi at føroya fólk hevur, sum minsta krav, at tú hugsar um land og fólk, tá tú bjóðar teg fram, og ikki sum nú, at flestu av tykkum hava landssins veg og vel sum vinstrahondarbeiði. Jamen úrs­litið er har eftir. Finst eitt yvirlit yvir, hvussu nógvir av okkara fólkavaldu halda seg vera heilar á tveimum vælløntum arbeiðsplássum í senn? Haldi ikki ein egnari ella flakakona hevði megna hesa ábyrgd, tey høvdu nokk viðurkent, at tað eina var nokk. Roynið nu at gera tað rætta. Kristin Vestergaard Hvussu kann mann vera heilur í fleiri størvum