fríggjadagur 30. september 2011síða 14

Fríggjadagur 30. september 2011 · Nr. 113 14 Sosialurin Eingin politikkur er ævigt støð­ugur. Eingin avgerð ella manna­gongd er ævigt tann besta. Tað sama er gald­­andi við­víkjandi okkara høvuðsvinnu. Fiskidaga­skip­ an okkara var slóðbrót­andi tá hon bleiv sett í verk, og var hon, um ikki tann besta í heimi­num, so millum tær fremstu tá tað kemur til veiðu­ trýst, burðar­dygd og løn­semi fyri bæði vinnu og samfelag. Men, nú eru fyribrigdið ið kundu týtt á at fiskidaga­ skipanin ikki longur er tann besta skipanin vit kundu havt her á landið. Tíðin er óivað komin til at orða ein nýggja politik fyri høvuðsvinnu okkara. Tó skal hettar gerast við skyn­semi og í samstarvi við reiðarar, fiskimenn, fígg­ing­ar­stovnar og fiski­vinn­una á landi. Hettar er neyðugt fyri ikki at koma okkum í óneyðugt óføri eins og sam­gongan hevur gjørt í ár. “Gamla” fiskidaga­ skip­anin er enn ljósár fræg­ari enn glantrileikur makrel­samgongunar, við sínum uppboðsølum, brúks­ skyldum og friðingum. Hesar hava ikki ført til annað enn ótryggleika, vánaligari fígg­ ingar­møguleikum og kapi­tal­ minking í vinnunið um­framt at hava ført til olymp­iskt fiskarí til vánaligar prísir. Forsprákarar av nýggju skipanini vísa áhaldandi á, at her eru komin nógv fleiri tons av makreli til lands við nýggju fiskisamtyktini enn nakrantíð áður. Jú, men tað er ongantíð blivin fiskaður so nógvur makrelur her um leiðir áður. Bert takka verið Jacob Vestergaard og Fólka­ flokkinum eiga vit Føroy­ ingar hesa stóru makrel­ kvotu at gagnnýta. Við gleðis­­tárum vísa tey eisini á tær milliónirnar ið lands­ kassin hevur fingi burturúr upp­boð­sølunið av makreli­ num. Jú, men enn havi eg onga upp­gerð sæð, ið vísur á økt lønsemi hjá fiskiskipum okkara. Manningarnar fáa løn hóast fiskurin fyri stór­ an part er blivin seldur til útlend­ingar at fiska, virka og selja aftur. Øll virðisøk­ ingin, ið hevði kunna givið landið og borgarum okkara millióna, um ikki milliarda virðir meira enn uppboðsølu­ vinningin, liggur av makrel­ samgongunar hondum hjá útlendingum. Ikki hugsar Makrelsamgongan um at allur vinningur teirra til lands­kassan, er missur hjá verkafólkinum kring land okkara. Hvør króna, ið sam­ gongan, saman við Tjóð­ veldi, hevur vundið burturúr fiski­vinnu okkara í ár, eru krónur ið av somu orsøk ikki eru tøkar til at gjalda í løn­um og vinnings­býti hjá vinnunið og tí ikki koma handilslívinum, flutnings­ vinn­unum og tænastu­vinn­ unum til góðar. Ei heldur koma hesar milliónir at hjálpa flakakvinnum og monn­um okkara, ið standa uttan arbeiði tí útlendingar nú gera teirra arbeiði til kinesiskar slavulønir. Ein­ asti tanki teirra tykist hava verði at fáa sum mest í Landskassan, ikki um livikor hjá vanliga fólki okkara. Nú Javnaðarflokkurin hevur boða frá lands­fundar­ samtykt, har teirra niður­ støða er at Føroyingar í stutt­ um skullu gjalda meira fyri minni, beri eg stóran ótta fyri landið og samfelagið okkara. Tað tykist ikki sum at vinstravongurin í Føroyskum politikki dugur at skilja, at um tey geva fólkinum eina krónu við høgru hond, meðan tey krevja fimm krónur frá vinnulívinum við vinstru hond, so kemur einstaki borgarin at gjalda einar átta krónur eyka tá tað kemur til stykki. Fólk og vinna okkara megna ikki at gjalda eitt oyra meira til ørvitisætlanir teirra. Vit mugu steðga hesum áhald­ andi óskilinum, og síggja í eygunið, at samfelag okkara má brótast upp av nýggjum. Tað nyttar einki longur at koma rennandi við vælkenda plenu­klipp­ararn­ um hvørja ferð okkurt skal eitast at sparast. Vit mugu endurbyggja sam­ felag okkara, og taka tey tøk ið krevjast, til at fáa eitt vælvirkandi vælferðar­sam­ felag, sum fólkið eisini hevur ráð til at liva og virka í. Eg heiti tí á tykkum øll, veljið Fólkaflokkin til kom­ andi Løgtingsval. Latið okk­ um saman endurreisa hettar avbera vakra og stolta land okkara. Einki varar ævigt LØGtingsvalið 2011 Jógvan Thomsen Valevni Fólkafloksins Mangan hevur verið ført fram, at uppbýtið í skipa­ bólk­ar í lóggávu okkara kann virka darvandi fyri tillaging­ um av flotanum, við tí fyri eyga at betra um kappingar­ føri í síni heild. Sjálvur eri eg samdur við fleiri sjónarmiðum hesum viðkomandi, og loyvi mær tískil við hesum at vísa á, at fleiri átøk eru tikin og í næstum vera fleiri broyt­ ingar framdar. Allar hava til endamáls at broyta bólka­ uppbýtið, soleiðis at vinnan kann gera tillagingar til frama fyri betri kappingarføri. Feskfiskatrolarar. Broytingar eru gjørdar í bólki 1 og 2, soleiðis at øll skip í bólkunum nú kunna partrola. Hetta gevur stórar sparingar bæði í oljunýtslu og til reiðskap. Somuleiðis vóru seinastu tillagingarnar gjørdar nú í summar, ið tryggja, at rættindi kunna flytast millum øll før, ið eru partar av hesum bólkum. Samfingið so tryggja nevndu broytingar munandi meira smidligari tillaging, ið tryggj­ ar grundarlag fyri skyn­sam­ ari rakstri og harvið betri kappingarføri. Línuskip Ásetingin í kunngerð viðvíkj­ andi útskifting av skipum í bólki 3, línuskip yvir 110 tons, er nú broytt í sambandi við, tá veiðiloyvi verður flutt millum skip í hesum bólki. Treytin í verandi manna­ gongd fyri, at skip í hesum bólki kann skiftast út er, at nýggja skipið ikki er størri enn skipið, tað verður skift út við. Hetta verður gjørt við støði í mátunum: Longd (L) x Breidd (B) x Dýpi (D), t.e. so­ nevnda “rúmmetur-reglan”. Henda mannagongd verð­ ur nú broytt soleiðis, at bólk­ ur 3, línuskip, verður und­an­ tikin rúmmetur-regluni. Grundgevingarnar fyri nevndu broyting eru millum annað: 1.    Ísfiskalínuflotin er gamal og hevur tørv á menn­ ing tøkniliga, men eisini á annan hátt, soleiðis at pláss til manningarrúm og deks­ pláss annars verður størri. 2.    Størri dekspláss gevur betri møguleikar fyri betri gagnnýtslu av veiðuni, soleiðis at góðskan kann gerast betur, eins og at allar hjávørur somuleiðis kunnu koma til høldar. 3.    Størri dekspláss gevur eisini møguleikar fyri virðis­ øking, antin við atliti at, at veið­an kann frystast um­borð eins og, at hon heilt ella lut­víst kann fram­leiðast umborð. 4.    Samanumtikið geva størri dekspláss og betri manningarrúm grundar­lag fyri eini meira kappingar­ førari vinnu.   Samanumtikið verður mett, at nú­­ver­­andi áseting um flytan av veiði­ loyv­um er forð­­ andi fyri menning av nevnda parti av ísfiska­flot­an­um. Sam­ stundis verður spurningur settur við, um mannagongdin (LongdxBreiddxDýpi) hevur nakað enda­­mál við atliti at stýr­ing av fiski­­orkuni júst fyri nevnda høvuðs­ bólk, bólkur 3, í fiskidagaskipanini. Smærri og størri útróðrarbátar Í nærmastu framtíð eigur býtið millum øll fiskifør undir 110 tons at vera endur­skoðað. Sum sagt, so er ásetingin í sambandi við útskifting av línuskipum í bólki 3 munandi smidligari eftir nevndu broyt­ ing um rúmmetrarnar. Ein annar táttur í stýring­ ini av veiðitrýstinum av toski og hýsu hevur ofta havt til endamáls at flyta fiskiorku longur út á. Eitt uppskot í hes­ um sambandi er at geva línu­ skipum í bólki 3 møguleika at keypa dagar úr bólki 4B, men tó ikki øvugt. Viðvíkjandi fiskiførum undir 40 tons eigur býtið mill­um útróðrarbátar í bólki 4A (15-40 tons) og teir størru bátarnar i bólki 5 at vera endurskoðað. Teir størru bátarnir í bólki 5, sum veiða við línu, kunna vera fluttir bólk 4A. Allir teir størru bátarnir í bólki 5A, sum royna við línu, hava ein rakstur, sum í stóran mun kann sammetast við raksturin í bólki 4A, og tí er grundarlag, at lýsa hesar bátar sum verandi í sama bólki. Bátarnir, ið vera fluttir úr bólki 5, vera fluttir við døg­um samsvarandi til dømis 80 dagar fyri bátin. Í hes­um málið er týðandi, at mørkin eru neyv, sum allýsa nær bátar vera fluttir. Eftir míni meting er hetta ikki trupulleiki, men tað verður ov drúgt at viðgera hetta í grein sum hesi. Bátarnir, ið vera eftir í bólki 5, skula í størst møgu­ ligan mun bert royna við snellu. Møguleikarnir eiga at vera kannaðir, hvør ásetingar kunna gerast – innan eitt nú upp­gerð av døgum – sum eggja báta­eigarum at veiða við snellu í størri mun enn línu. Onnur átøk Fiskivinnupolitikkurin sein­ astu tíðina hevur havt til enda­máls at tryggja grundar­ lag fyri vøkstri í hýsu- og toskastovninum. Tí eru fleiri friðingar settar í verk. Tó skal havast í huga, at onnur gagnnýtsla kann vera møgu­lig, samstundis sum hædd verður tikin fyri at verja smáa toskin og hýsuna. Eitt dømi hesum viðvíkj­ andi er garnafiskiskapur eftir havtasku. Kannast skal, um slíkur fiskiskapur ikki er møgu­ligur, samstundis sum hædd er tikin fyri øllum frið­ ing­um og endamálum teirra. Um so verður, at onkur fiskifør í bólki 4 kunna fara á garnaveiðu, so kann í slíkari ætlan vera ásett, at dagarnir hjá bólkinum vera skornir samsvarandi og harvið lætnar veiðitrýstið á tosk og hýsu tilsvarandi. Hagreiðing og framleiðsla Ásetingin í dagsins lóg­gávu, um at virking umborð á skipum undir føroyskum flaggi í føroyskum sjógvi bert kann fara fram eftir góð­kenning frá lands­stýris­ manninum, verður strikað. Allar forðingar fyri virking umborð verða tiknar burtur, soleiðis at vinnan frítt kann avgera, um veiðan skal kølast (ísast), frystast og/ella framleiðast umborð. Týðandi er, at slík áseting beinleiðis verður staðfest í lógini sum ein varandi karmur, heldur enn ein áseting, ið er tengd at einum landsstýrisfólki. Søla av rávøru við meira Krøv til sølu av rávøru verða endurskoða og takast burtur, har tey virka forðandi fyri smidligum handilsskapi. Upp­ boðssølukravið í sam­bandi við útflutning av heilum fiski eigur møguliga at verða avtikið, og í staðin kundi “kai- kant reglan” virka, tó bert fyri rávørur. Í sambandi við nýgerð, og betri møguleikum at fáa størri skip inn í flotan, er týðandi, at krøv verða sett til nýggju førini, soleiðis at hædd verður tikin fyri meirgóðsking umborð, eins og at allar hjávørur verða fingnar til høldar. Um bólkauppbýti og betri kappingarføri LØGtingsvalið 2011 Johan Dahl Landstýrismaður við Fiski- og Vinnumálum Valgreinar