mánadagur 17. oktober 2011síða 30

Mánadagur 17. oktober 2011 · Nr. 120 30 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Jóhan Christiansen borgarstjóri Tað er ikki sørt undirhaldandi at lesa hvussu borgarstjórin í Tórshavn, dragar og snarar tí undirritaði skrivaði í greinini ”Lat okkum skatta alt Føroya fólk til Havnar, ella?” Talan er um ”spunadugna­ skap” á høgum støði. Tað krev­ ur ein stóran spunasmið til at draga tí eg skrivai til tað, borgarstjórin í Havn hevur vent tað til. Nevnuliga: Eitt grovt og ódámlig álop á tey alment løntu. Tey hava onki við sakina at gera. Vit tosaðu um almennar lønir, og ikki starvsfólk. Ivast lesarin, so er at lesa greinina aftur! Fyri stutt at endurgeva tað, sum stóð í greinini, so vísti eg á, hví man ikki skal fara eftir einstøkum privat­ um vinnugreinum, tá tala er um útjavning. Antil má talan vera um alla vinnu, ella onga. Mín niðurstøða er, at tað er best at halda alla vinnu uttan­ fyri einari útjavningar­skip­an. Lat ongan iva vera um tað. Skal man hóast alt nýta vinn­ una sum grundarlag, so er neyð­ ugt at tala er um alla vinnu, og ikki bert ein­­­stak­­­ar grein­ar. Skal ein út­javn­­ing­­ar­­­­skip­an vera lív laga, so er neyð­ugt at inn­tøku­ grund­ar­lag­ið er støð­ugt. Og tað er tað tá tal­an er um al­menn­ar lønir. Um­­­framt tað, so vísti eg á, at tað var ikki rætt­­víst, at tær komm­­unur sum hava skapt vinnu­­­­karm­­ar fyri nógvar milli­ ón­ir krónir skuldu straff­ast fyri tað. Men lat okkum hyggja eitt sindur eftir tí, sum Heðin Mortensen skrivar. Onkur ella okkrut má javnast Nú var tað ikki undirritaði sum hevur sett hetta á dags­ skrá, men flokkurin hjá Heðini Mortensen. Eg loyvdi mær at koma við ein­um uppskotið til, hvussu pening­ur til eina útjavningar­skipan kann fáast til vega. Onki um hvussu hon skal deilast útaftur o.s.fr. Restina undir hesari yvir­ skriftini hjá Heðin Mortensen er ikki á einum støði, sum eg vil gera viðmerkingar til. Annars vil eg ásanna, at tað hevði verið sera áhuga­vert at hoyrt eitt boð uppá, hvar penganir til eina møgu­liga út­ javningar­skipan kundu komi frá, sbrt. borgar­stjór­an­um í Tórs­havnar kommunun. Ódámlig framferð ”Fyri tað fyrsta er talgrundar­ lagið í útrokingunum hjá Jóhan Skeivt. Í øðrum lagi er hetta ádámligt framferð ímóti einum bólki av starvsfólkum í samfelagnum”. (sitat enda Heðin Mortensen) Vit nýta jú sama talgrund­ ar­lag, so eg dugi ikki at skilja hví mítt er skeiv, og ikki tað hjá Heðini Mortensen. Munurin er einans tann, at Heðin Mortensen hevur deilt almennu lønirnar sundir, so vit onnur síggja hvussu tær góðu 2 mia. kr. í almennum lønum eru deildar millum starvsbólkar. Eg vísti á, at av hesum 2 mia. kr. á fíggjarlógini hjá landi­num, blíva 60 % skatt­ að­ar í Tórshavnar komm­ unu. Tað búgva áleið 40 % av Føroya fólki í Havn. Við øðrum orðum, so blíva 20 % ov nógv av almennum løn­um skatt­aðar í Havn, og sum kundu verið nýttar til inntøku­grundarlag í einari møguligar útjavningarskipan (tølini eru avrundaði). Javna kommunuskattin Tað skrivaði eg ikki, og tað meini eg heldur ikki man skal gera. Eg kom við einum uppskotið til, hvussu man kann seta krónur á hesi 20% av ovurumboðan av almenn­ um lønum í Tórshavn. Nevnu­ liga við at nýta meðal skatta­ prosenti fyri alt land­ið, og falda tað við 20 % av teimum almennum lønunum. Annars kann eg upplýsa lesaranum, at hvørki barna­ frá­drátturin ella botnfrá­ drátturin er tengdur at skattaprosentinum, men av íbúgvum. Umframt tað, so kann upplýsast, at botn­frá­ drátturin er tann sami fyri allar kommunur í landinum, og barnafrádrátturin hjá kommununum, er ásettur av avvarðandi kommunustýrið. Íløgur í karmar Nú var tað ikki fyrst og frems Eysturkommuna undirritaði hugs­aði um, tá talan var um íløg­ur í karmar. Men all­ ar komm­unur sum heild, her­­­und­ir eis­ini Tórshavnar kommuna. Tað er rætt at í Eystur­ komm­un búgva dugnalig sjóvfólk. Tað er eisini rætt, at fleiri av hesum sjóvfólkum vinna nógvan pening. Hetta er at frøðast um, og er teimum væl uppiborði. Tað skal tó eisini vera sagt, at ein stórur partur av mann­skapinum um­borð á teimum skipum tilhoyr­andi Eysturkommunu, eru búsit­ andi í øðrum kommunun. Til alla lukku hevur tað gingið væl í m.a. uppi­sjóvar­ vinnuni í nøkur ár. Tí hevur tað eisini verið møgu­ligt hjá teimum, at goldið væl aftur til Føroya land gjøgnum m.a. parta­felags­skatt. Eg skrivið Føroya land, tí sum Heðin Mortensen eisini veit, so fellur 70% av parta­felagsskattinum í lands­kassan, og 30% í kommunukassan. Samlaði partafelags­skatt­ urin, tað er fyri alla vinnu í Eysturkommunu, síðani kommunan var stovnsett, til og við ætlani fyri 2011 hevur verið góðar 10 mió. Uml. kr. 3,33 mió. kr. í meðal um árið er eitt gott íkast til kommunukassan í Eystur­ kommunu, men ikki nógv til eina útjavningar skipan. Tað var tað eg skrivaði. Ódámlig framferð móti einum samfelagsbólki Tað krevur eitt gott hugflog til at draga tað eg skrivaði til eitt álop á almenn starvsfólk. Ikki við einum orði vera tey umrødd í mínari grein. Tað var sum sagt almennar løn­ir eg tosaði um, og ikki starvsfólk. Er nøkur framferð ódám­ lig, so haldi eg tað er fram­ ferðarhátturin hjá borgar­ stjóran­um í Havn. Fyrst legg­ur hann undirritaða und­ ir at fremja álop á almenn starvs­­­fólk, síðani gerð hann hesi starvsfólk til off­ur. Haldi teim­um er betri uppiborði. Skatta fólk út á bygd ella av landinum Hetta má sigast at vera undrunarsamt, nú mítt upp­ skot til at útjavna almennar lønir skal vera orsøkin til at ov fá fólk flyta aftur til landið. Dugi ikki at síggja hvussu hesi bæði viðurskiftini hanga saman. Serstakuliga eisini tí, at Heðin Mortensen gloymir, at tað eisini er ein stórur partur av ungfólkið frá øðrum kommunum enn Tórshavn, sum flyta av landinum. Hetta prógvar bert, at tað mangan er torført hjá politikkarum í Havn at síggja útum bøgarðanar. Kom við einum kon­ struktivum uppskotið Heðin Mortensen Hetta er tað undirritaði hevði ynskt at svarið hjá Heðini Mortensen gav eitt boð uppá. Einans við nøkrum fáum orð­ um, sosum at útjavning skal síggjast í einari nógv breiðari heild, fáa vit inn­lit í hugs­ unarháttin hjá borgar­stjór­ anum í størstu kommununi í landinum. Eg fari at loyva mær at spyrja beinleiðis, hvat tilmælið hjá Heðini Morten­ sen er, tá vit tosa um fígg­ing av einari møguligari útjavn­ ingar­skipan. Tað er ikki neyðugt at koma við longum frágreið­ ingum um ymiskar útreiðslur, tær ymisku kommunurnar hava o.s.fr. fyri at finna ein loysn, at rinda peningin útaftur til tær ymisku komm­ unurnar. Lat okkum taka tað kjakið seinni. Lat okkum bert fáa eitt innlit í, hvussu borgarstjórin í størstu kommununi í landinum kundi hugsa sær vit fíggjaðu eina møguliga útjavningarskipan. Hvørja grein sipar tú til Heðin Mortensen? Frelstur við trúgv. Gern­ing­ ar hava einki upp á seg. Soleiðis kann tað eisini sigast. Og soleiðis verður tað eisini sagt. Fyri fáum árum síðani segði sokallaður kristin í SVF, tá hann royndi at greina innihaldið  av frammanfyristandandi, at Hitler kann vera frelst­ ur, um hann trúi, meðan Móðir Teresa møgu­liga er havna í Helviti, um hon ikki hevur trú. Soleiðis kunnu gern­ ingar verða tileinkis­ gjørdir, hóast Kristi læra sigur aðra søgu t.d. um at elska næstan... ella eg bank­aði upp á..... eg var sjúk­ur.... hin skuldar­ bundni tæn­arin... trúgv utta­n gerningar er sum likam uttan sál, deyð.... trøini skulu kennast av frukt­u­num - bert fyri at nevna nøkur dømi, ið fella mær í hug, meðan eg siti og skrivi. So lætt skuldi verið at funnið út av, at fruktirnar hjá Hitleri og Móðir Teresu høvdu sín uppruna í hvør sínum ríki. Trøini skulu kennast av fruktunum..... Men hví skrivi eg um hetta? Jú, bæði tí, at tað er sera viðkomandi fyri okkum í tí dagliga, men eisini tí, at tað er val um knappar tríggjar vikur. Og vit hava gjøgnum árini sæð og kunnu fram­ vegis síggja, at mong av teimum høgraradikalu, eisini eru tey, ið halda fast um, at góðir gern­ing­ ar onki hava upp á seg. Teirra niðurstøða er, at er Gott mit unz, so kunnu tey liva og láta, sum tey vilja, og so kunnu tey fremja lóg­ gáv­una eftir matthæus­ effekt­ini: at geva teim­ um, ið framm­an­­undan hava, í ríkiligt mát, og at taka frá teim­um, ið ann­ ars onki hava at lata av. Við tílíkari heildar­ fat­an er lætt at skilja, at hesu uttan trupulleikar kunnu velja bæði hálv- og heilkriminellar til at stjórna landinum, og at hesir - saman við teim­ um - somuleiðis fegin stuðla teimum vælbjarg­ aðu móti teimum minni­ mentu og annars fátøku, og enntá kunnu finna upp á at gera korini hjá hesum síðstnevndu enn verri - fyri at lívga um hjá hinum fyrstnevndu. Somuleiðis halda tey hondina yvir teimum vælbjargaðu, tá hesir á ymsar hættir sleppa sær undan at vera við til at bera samfelagsins byrðar, og hetta næstan óansæð mátan, ið nýttur verður fyri at sleppa undan. Kikarin verður settur fyri blinda eyga. At tey eru ósolidarisk og fremja ein fíggjarligan kúgandi politik er bert fylgja av teirra til­ einkis­­­geran av góðum gerningum. Tí tá næstakærleiks­ boðið er strikað í ein ego­istiskan og ein virðis­ leysan part, sum annars verður gjørdur um til menniskjansligan egin­ kær­leika, ið síðani verður settur í hásætið við gull­ krúnu á til tilbiðjunnar, tá er vandi á ferð, ser­ liga fyri tey smáu í sam­ felagn­­um, sum vit ann­ ars  í takklæti fyri lív og heilsu, mat og klæðir, tak yvir høvdu og mangt mangt annað, eru sett til at varða av. Vónandi fær greinin onkran til at teinkja seg um einaferð aftrat. So er málið nátt. Dagfinnur Danbjørg Gott mit unz - ella at vera sær sjálvum nokk