fríggjadagur 21. oktober 2011síða 24

Fríggjadagur 21. oktober 2011 · Nr. 122 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Valgreinar Løgtingsvalið 2011 Tað var harmiligt, at yvirtøkan av útlendingamálinum glapp okkum av hondum beint fyri, at val varð útskrivað. Tað er onki meiri sjálvsagt enn, at vit í Føroyum sjálvi avgera, hvør kemur inn í okkara land og eftir hvørjum treytum. Hetta er ein natúrligur partur av okkara sjálvsavgerðarrætti og stoltleika. Tað kann ikki vera rætt, at eitt tilvildarligt embætisfólk í danska integ ratiónsministeriinum skal taka hesa avgerð. Eitt er at yvirtaka, eitt annað er, at vit taka okkum væl av teimum útlendingum, sum koma higar. Hetta var ein av orsøkunum til, at eg sum táverandi landsstýriskvinna setti ein arbeiðsbólk til at orða ein integrasjónspolitikk, sum legði dent á skipaða málfrálæru, innlit í okkara søgu og samfelagsligu viður­ skifti. Vit vita tíverri um rætti­liga nógvir vælútbúnar útlend­ingar, læknar, advokat­ ar, verkfrøðingar o.o. sum eru familjusameind við føroy­ ingar, men sum tíverri ikki fáa atgongd til tann føroy­ska arbeiðs­markn­aðin, orsaka av vant­andi mál­­før­leika og kunn­ leika til føroysku sam­felags­ viður­­skiftini. Her mugu vit duga betur at gagnnýta tað menniskja­liga tilfeingið, ið er í landinum. Integrasjónspolitikkur fyllir alt ov lítið Tíverri hevur integrasjóns­ politikkur fylt øgiliga lítið í poltiska kjakinum og í løgtinginum. Støðan hjá út­lend­ingum, sum koma til Føroyar, er alt annað enn góð. Ì mongum føri eru útlend­ ingar, sum koma til Føroyar, sleptir uppá fjall. Tey vita ikki, hvørji rættindi tey hava, og hvar tey skulu venda sær í mun til myndugleikar, skúlar, barnagarðar, læknar við meira. Eitt av tilmælunum í integra­sjónsálitinum var at fáa eina skipaða tulka­tæn­ astu. 1. januar vóru 883 út­lend­ ingar úr 85 ymiskum lond­um skrásettir í Føroyum, og sjálvsagt verður tað trupult at fáa eina skipan, sum rakar allar bólkar, men málið má vera at fáa eina skipan, sum umfatar mest­sum allar bólkar. Eitt annað týð­andi tilmæli var at smíða lóg­gávu um integra­tión. Tað er neyðugt eisini í mun til ta fíggjarligu effekt­ina, at vit seta okkum greið mál fyri, hvat endamálið við integrasjón er í Føroyum, t.d. hvussu útlendingar skulu læra eitt nú føroyskt mál, søgu og mentan, soleiðis at man ikki játtar pening í bláan heim uttan at vita, hvørja effekt og output, man vil hava burturúr. Somuleiðis varð mælt til at fáa skipaði byrjanarskeið í føroyskum máli, mentan og samfelags­ viðurskifti. Hetta skeiðið skal vera staðið, áðrenn til ber at fáa varandi uppihaldsloyvi. Mælt varð til at geva børnum hjá útlendingum eyka undir­ vísning í fólkaskúlanum og átøk í mun til børn undir skúla­aldur til tess at geva børnunum tær bestu málfør­ leik­arnar so tíðliga sum gjør­ ligt, og at børnini somu­leiðis beinan­vegin kunnu integrer­ ast við onnur børn. Hetta vil somuleiðis eisini virka fyri­byrgjandi fyri eitt nú happing. Somuleiðis er tað um­­ráð­­andi, at vit mentanar­ liga skilja hvønn annan fyri at tryggja virðing­ina og tol­semi mót­vegis hvørjum øðrum. Integrasjónsálitið er eitt væl úr hondum greitt álit, og hevur politiska skipanin eina skyldu til at fylgja tilmælunum upp. Tilmælini eru kostnaðarmikil, mett verður áleið 7-8 mió kr í alt, men tað ber eisini til at seta tilmælini stigvíst í verk, soleiðis at verulig gongd kemur á integrasjón í Føroy­ um, og at vit fáa gagnnýtt vitan og førleikar hjá teim­ um mongu útlending­um, sum ynskja at búleikast í Føroyum. Annika Olsen Løgtingskvinna og valevni hjá Fólkaflokkinum LØGtingsvalið 2011 Skipað integrasjón styrkir menniskjaliga tilfeingið Eitt var Skúvoy, tað bleiv nevnt um, nýtt skip, til Skúvoynna, tí eri eg samdur við. Farast skal undir at byggja nýtt skip til Skúvoyarleiðina. Men eg veit at havnarviðurskiftini, eru ein stórur trupuleikið og krevur havnin munandi batar. Nakrar milliónir vóru játtaðar í hesum fíggjarárinum, men árið er so nógv liði, at ikki er møguligt, at nýta peningin. Eg havi tosa við fólk í fíggjarnevndini, um at støðla peningin, ella goyma hann til næsta ár og var sagt mær, at hetta latur seg gera, hetta vóru fólk úr flest øllum flokkum, men hetta má fylgjast upp, undir fíggjarlógarviðgerðini, fyri komandi ár. Soleiðis at vit í 2012 fáa nakrar milliónir aftrat og somuleiðis í 2013. So kunna vit í 2013, fara undir, at endaliga gera havnina í Skúvoy brúkiliga, soleiðis at hon livir upp til teir forvantningar, sum fólk í Skúvoynni høvdu til havnina á fyrsta sinni. Við javnaðarkvøðu Gerhard Lognberg Løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin LØGtingsvalið 2011 Valfundur á Sandoyar Meginskúla So harðliga má takast til, tá skatta- og avgjaldstrýstið í Føroyum skal lýsast. Skatta­ trýstið hevur uttan iva sín stóra lut í tí álvars­somu støðu samfelag okkara er komið í, við: • lækkandi tali á burðar­ førum kvinnum, síðani fyrst í 90´unum • einum tí lægsta tilflyt­ara­ talinum síðani 1994 • føroyskum útisetum sum tilvitað velja Føroy­ar frá í sínum framtíðar­ætlanum • einligum mammum og børnum teirra sum flyta av landinum fyri at yvirlivað Hóast hesi mongu ávar­ ingartekin seinastu nógvu árini, hava nógvir løgtings­ limir heldur brúkt tíðina uppá at diskuterað bagatellir sum t.d. upplatingartíðir sunnumorgnar fyri keyp av morgunbollum, ella dreymar um føroyska flaggið á einum trappusteini í ST-bygninginum í New York og støðu Føroya til Afghanistankríggi. Allir føroyingar – høgur sum lágur - hava nú fingið NOKK av skattatrýstinum. Skatturin SKAL lækkast, um ikki bæði føroyingar og føroysk virkir skulu stinga í sekkin. Tað nýttar onki bert at kallað skattin fyri avgjøld í staðin, ella at innføra “ØVUND­SJÚKUSKATT”, ella at flyta almennar út­reiðsl­­ur yvir á herðarnar á borgar­ um og vinnu, tí saml­aði landsbúskapurin broyt­ist onki av at pynta fíggjar­­lóg­ ina við at flyta ”apur­nar” til nøkur onnur at gjalda. Er nøkur orsøk at undr­ ast hví føroyskir útisetar ikki hava hug at venda heim­ aftur?, hví einligir forsyrgj­ arar stinga í sekkin?, ella hví vinnu­lívið ikki hevur hug ella fíggjarliga orku at gera størri íløgur ? N I Ð U R B R Æ Ð I N G I N ER BYRJAÐ, og tað skal ein VERULIG SKATTA­LÆKK­ ING til, fyri at venda gongd­ ini, soleiðis at Føroyar aftur gerast eitt gott og liviligt land at búgva og virka í. Aibritt á Plógv valevni Fólkafloksins LØGtingsvalið 2011 Drepandi Tað vóru nøkur av mínum hjartamálum, sum eg ikki hevði stundir til at koma inná Tá ið eg nevndi, at siglast skuldi pendul millum gomlurætt, Hest og Skopun, so meinti eg sjálvandi við, at siglast skuldi við tveimum skipum á hesi farleið. Nýtt skip til Nólsoynna, tvey skip til Sandoyarleiðina. Um nólsingar fingu nýtt skip, at sigla á teirra farleið, so kundi Ternan verði frígivin til at røkja sandoyarleiðina, saman við Teistanum. Hesin leistur var nýttur til Váganar og Noroyggjar. Í tíðini áðrinn tunnlarnir stóðu lidnir, sigldu tvey skip pendul á hesum farleiðum. Sjálvsagt skal hesin leistur eisni verða nýttur á Sandoyarleiðini (við Hestoynni, sum ein náttúrligur partur av hesi leið). So nú fekk eg sagt tað sum eg ætlaði. Við javnaðarkvøðu Teistin og Hestoyggin Gerhard Lognberg Løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin LØGtingsvalið 2011 Á valfundi í Megin­skúlan­ um, var spurn­ ingur settur um Teistin skuldi sigla út í Hest, men ógjørligt var at svara hesum spurningi, við teirri tíð sum okkum var givin