leygardagur 14. februar 2004síða 5

8 Nr. 31 - 14. februar 2004 Nr. 31 - 14. februar 2004 9 Nýggi landsstýrismaðurin við fíggjarmálum, Bárður Nielsen, sigur, at hall verður á fíggjarlógini komandi árini. Tað eru ikki meir enn góðar 270 mio. krónur í Landsbankanum at taka, so Bárður Nielsen væntar, at Landsstýrið verður noytt at læna pengar fyri at fíggja hallið. Mynd: Jens Kristian Vang Vit mugu møguliga læna pengar Nýggi landsstýrismað- urin við fíggjarmál- um, Bárður Nielsen, væntar hall á fíggjar- lógini komandi 2-3 árini. Skil skal fáast á búskaparstýringina, men kortini kann lán- tøka fyri fíggjarlógar- hallið koma upp á tal, sigur ungi vest- menningurin NÝGGJUR FÍGGJAR- MÁLARÁÐHARRI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Hann er ímillum nýggjastu stjørnuskotini í føroyskum politikki. Hann dylir ikki fyri, at nýggja starvið hjá sær er ein ómetaliga spenn- andi og avbjóðandi upp- gáva. Hansara seiga lyndi boðar frá, at hann er vest- menningur við stóra V. Í nógv ár vardi hann málið hjá VÍF og vann seg fram millum fremstu málmenni- nar í landinum. Goggan er nú skift út við slipsið og komandi árini verður hansara arbeiðspláss í stásiliga Albert Hall- bygn- inginum á Argjum. Hann er bert 31 ár, men kortini kennir hann seg rættiliga tryggan við at sita fyri helst tyngsta málsøkinum í landsstýrinum. Høvuðspersónurin sjálv- ur væntar ikki, at ungi ald- urin verður nøkur forðing í nýggja arbeiðinum-heldur tvørturímóti, tí hann er full- ur av hugskotum og áræði. Vit tosa um Bárð á Steig Nielsen, sum komandi árini hevur fingið ta truplu upp- gávu at sita fyri fíggjarmál- um í nýggju ABC-sam- gonguni. Verri enn væntað Seinastu vikurnar er komið undan kavi, at fíggjarliga støðan í Føroyum er væl verri, enn undanfarnu met- ingarnar hava boðað frá. Nýggjastu metingarnar siga, at um eingin tiltøk verða gjørd, verða 400 mio. krónur í halli á fíggjarlógini í ár. Hesi tøl eru bygd á reinar framskrivingar frá fíggjarárinum í 2003 og eina nýggja inntøkumeting hjá Fíggjarmálaráðnum. Nýggi landsstýrismaður- in við fíggjarmálum hevði ikki væntað, at fíggjarliga støðan var so døpur, sum metingarnar boða frá. – Undir samgongusam- ráðingunum vistu vit, at vit komu til eitt hall á fíggjar- lógini. Eg hevði kortini ikki væntað, at støðan var so ring, sum tølini siga nú, sigur Bárður Nielsen. Ein av fyrstu og mest átrokandi uppgávunum hjá nýggja landsstýrismannum og fyrisiting hansara verður at snikka eina nýggja fíggj- arlóg til. Komandi vikurnar fer Bárður Nielsen saman við hinum landsstýris- monnunum at kanna, hvørj- ir møguleikar verða fyri at fremja sparingar á teimum ymisku málsøkjunum, so hallið á fíggjarlógini verður so lágt sum gjørligt. – Vit fara millum annað at hyggja at íløgunum, men vit mugu ansa eftir ikki tálma ov nógv, tí tað eru júst íløgurnar, sum halda gongd á búskapinum. Tað er kortini givið, at út- reiðslufestin má halda uppat. Málið má vera at stýra útreiðslunum, so skattaborgarin fær optimala nyttu av sínum skattakrónum, greiðir nýggi Fíggjarmálaráðharr- in frá. Bárður Nielsen hevur sagt alment, at eyka skattir á eitt nú grønar keks, sum undanfarna samgonga ætl- aði at fremja í verki, koma ikki upp á tal og hesum heldur hann fast við. Lántøka Í samgonguskjalinum mill- um Javnaðarflokkinum, Sambandsflokkinum og Fólkaflokkinum stendur skrivað, at málið er at fáa javnvág aftur á fíggjarlóg- ina, nú inntøkurnar minka. Hvussu skal javnvág fáast á fíggjarlógina við núverandi halli á 400 mio? Í prinsippinum ræður tað ikki um at hava javnvág á fíggjarlógini á hvørjum ári. Tað týdingarmesta er, at vit hava eina ávísa javnvág yvir fleiri ár. Sjálvur vænti eg, at vit fáa undirskot á fíggjarlógini komandi 2-3 árini. Skal gongdin vend- ast, er alt avgerandi, at fiskaprísirnir fara upp aft- ur, tí annars verður tað tor- ført, sigur Bárður Nielsen. Spurdur, hvussu hallið á fíggjarlógini komandi árini skal fíggjast, svarar Fíggj- armálaráðharrin, at nakað av peningi er í Landsbank- anum at taka av. Í dag eru um 1,8 mia. í Landsbank- anum. Tað er eitt lógarfest krav um, at Landsbankin í minsta lagi skal hava 1,5 mia. á bók og tí kann kom- andi samgonga ikki loyva sær at taka meir enn góðar 300 mio. krónur úr Lands- bankanum. Hesum er Bárð- ur Nielsen fullgreiður yvir og hann útihýsir tí ikki eini lántøku fyri at fíggja møgu- liga hallið á fíggjarlógini komandi árini. – Tað verður møguliga longu neyðugt í 2005 at út- skriva lánsbrøv, sigur hann. Hartaður Tjóðveldisflokkurin hevur longu hartað nýggja lands- stýrismannin við fíggjar- málum fyri at gjara út og sleppa avgjørdu búskapar- stýringini. Serliga hevur Tjóðveldisflokkurin fýlst á, at Bárður Nielsen hevur boðað frá, at hann ikki hev- ur ætlanir um at fremja til- tøk fyri varðveita javnvág- ina á fíggjarlógini. Hesum atfinningunum er Bárður Nielsen ikki samdur í. – Fyri tað fyrsta, havi eg aldrin sagt, at eg bara fór at lata standa til. Undanfarna samgonga gjørdi nakrar grovar undirbudgetteringar. Fleiri metingar vóru ikki reellar. Grovasta dømið er serviðgerðir uttanlands. 71 mio. vóru settar av í 2003, men 90 mio. vórðu nýttar. Kortini setir mann bara 67 mio. krónur av í fíggjar- lógini 2004 og tað hongur snøgt sagt ikki saman, sigur hann Nýggi Fíggjarmálaráð- harrin sigur, at fremsta uppgávan í samband fíggj- arlógararbeiðið hjá nýggju samgonguni er at fáa eitt reelt grundarlag at gera metingar eftir, sum hann málber seg. Veruligan skattalætta Nýggja ABC-samgongan hevði ikki sitið meir enn eitt gott døgn, áðrenn fyrstu trupulleikarnir stungu seg upp. Fjølmiðlarnar kann- aðu nýggju skattaskipanina hjá samgonguni og komu fram til, at lægstu lønar- bólkarnir fingu minst burt- urúr nýggju skattaskipan- ini. Í samgonguskjalinum er nýggja skattaskipanin knýtt at nýggjari eftirlønarskip- an. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin ynsktu ein skattalætta, meðan Javnað- arflokkurin tvíhelt um eina betri samhaldsfasta eftir- lønarskipan. Úrslitið varð, at skattaskipanin og eftir- lønarskipanin vórðu koyrd í sama pott. Bárður Nielsen sigur, at grundarlagið fyri nýggju skattaskipanini er, at borg- arin skal veruliga merkja, at skattabyrðurnar gerast lættari. – Undafarna samgonga framdi skattalættar fyri 300-400 mio, men kortini er skattatrýstið hækkað við 3 %. Fyri at fólk veruliga skulu merkja til skattalætt- an, er neyðugt við at broyta til eina meir proportionella skattaskipan, so fólk veru- liga fáa ein skattalætta, sig- ur nýggi landsstýrismað- urin. Andsøgn Formaðurin í Búskapar- ráðnum, Hermann Oskars- son, vísti í vikuni á í Dimmalætting, at ein skattalætti kostar altíð meir, enn hann gevur landskass- anum í inntøkum. Tað kann tí tykjast váðið hjá nýggju samgonguni at fremja ein skattalætta, tá føroyski bú- skapurin eftir øllum at døma viknar komandi árini. Hesum er Bárður Nielsen kortini ikki heilt samdur í. Hann grundgevir fyri, at skattalættin stendur ikki einsamallur, men at hann er tætt knýttur at vinnupolit- ikkinum hjá samgonguni. Fíggjarmálaráðharrin sigur, at samgongan hevur sett sær fyri, at hava ein vinnu- politikk, sum í størri mun skal skapa eitt fjølbroytt og dynamiskt vinnulív. – Við at skapa góðar karmar fyri vinnulívið fáa vit økt virksemi. Er størri virksemi, verður størri eft- irspurningur eftir arbeiðs- megi. Fáa fólk ein skatta- lætta verður hugurin at ar- beiða størri. Skattalættin fer at fáa fleiri fólk at ar- beiða fulla tíð og møguliga taka nakrar eyka tímar av og á og harvið økir tú um útboðið av arbeiðsmegi, sigur Bárður Nielsen. Hann er fullvísur í, at skattalættin kann fáa av- gerandi týdning fyri at fáa vinnuhjólini at mala skjótari aftur. – Fáa vit vinnuhjólini at mala skjótari og fiska- prísirnar upp aftur, fáa vit vent gongdini, sigur hann. Skattafrádráttir varðveittir Í verandi skattaskipan eru fleiri vinnubólkar, sum hava serligar skipanir. Bú- skaparfrøðin plagar at tosa fyri, at alt eigur vinnulívið at virka undir somu skipan. Í dag hava fiskimenn í Før- oyum ein serliga skatta- lætta, sum vanligi borgarin ikki hevur. Eisini hava ávís- ir vinnubólkar avgjøld, meðan aðrir sleppa undan. Spurdur, um føroyingar kunnu vænta, at Bárður Nielsen komandi árini fer at virka fyri, at øll vinnan kemur at verða skatta eins, svarar hann, at í prinsippin- um er tað altíð gott, at øll standa eins, men hann hevur ilt við at ímynda sær, at einstakar vinnur ikki fáa undantøk. – Alivinnan hevur ført fram, at hon ynskir eina skattaskipan, har tað verður møguligt at framskriva hall i tíggju ár. Hetta hugskot haldi eg vera skilagott og átti at verið at umhugsað fyri alla vinnuna, greiðir landsstýrismaðurin frá. Undir valstríðnum varð skattalættin hjá fiskimonn- um javnan havdur á lofti. Eingin flokkur tordi at røra serligu skattaskipanina hjá fiskimonnunum og nýggi landsstýrismaðurin við fíggjarmálum hevur heldur ongar ætlanir um at avtaka skipanina. – Nú skattalættin er kom- in, verður tað torført at sleppa av við hann. Vit kunnu altíð diskutera, hvussu rætt tað er, at teir hava ein serliga skipan, men tað verður torført at avtaka skipanina aftur, sigur Bárður Nielsen at enda. Navn: Bárður á Steig Nielsen Føddur: 16/4-1972 Giftur: Rakul Nielsen, fødd Lamhauge Útbúgving: Granskoðari Børn: Súna, Bjørg, Djóni Starvsroyndir: Rasmussen & Weihe 1993-2001, Kollafjord Pelagic 2001-2004 Politisk søga: Stillaði fyrstu ferð upp til løgtingsval í 1998. Fyrstu ferð valdur í 2002. Landsstýrismaður við fíggjarmálum 2004- Fakta Góð ráð frá Karsteni ... Karsten Hansen, fyrrv. Fíggjarmálaráðharri Skal tað ganga tær væl í nýggja starvinum, er tað ein fyritreyt, at tú hevur álit og virðing fyri fólkunum á Fíggjarmálaráðnum, tí tey eru sanniliga líka týdningarmikil part- ur av arbeiðnum sum tú. Tú mást alla tíð hava dirvið til at siga nei, tá neyðugt er. Hugsa teg væl um, áðr- enn tú setir nakað í verk og ver vís- ur í, at ætlanirnar bera á mál. Tað er eisini ógvuliga týdningarmikið, at tú er erligur fyri tær sjálvum. Eg hevði sum prinsipp, at eingin skuldi kunna siga siga, at eg hevði sagt nakað ósatt og at eg altíð kundi standa inn fyri tað, eg gjørdi. Mítt ynski er, at tað skal ganga tær væl og nú eg kenni teg, vænti eg eisini at tað fer at ganga væl. Ivast tú í nøkrum, so eri klárur at veita eina hjálpandi hond, um tað er neyðugt. Starvsmannafelagið sigur sína hugsan... Vit vilja mæla staðiliga til, at tú verður opin fyri sáttmála- bólkarnar. Tú skalt leggja stóran dent á, at tú ikki tekur avgerðir yvir høvdinum á okkum og tú roynir at varðveita tann positiva dialogin millum okkum og Fíggjarmálaráðið seinnu árini. Tú skalt eisini ansa eftir, at allar lógaráseting- ar verða hildnar. Klárar tú halda hesi mál, hava vit alla grund til at hugsa,at tú fært eitt gott og mennandi samstarv við sáttamálabólkarnar Gunnleivur Dalsgarð, formaður í Starvsmannafelagnum C M Y K 9 8