mikudagur 26. oktober 2011síða 31

31 Mikudagur 26. oktober 2011 · Nr. 124 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Undir herrópinum persónligt frælsi ynskja politiskir flokkar at broyta okkara samfelag frá at vera eitt land, har vit hava verið samd um felags virði og sam­leika til at vera eitt land, har indi­ vidualisman verður hálovað. Trúskapur móti hjúnarfelaga, børnum, familju, grannalagi, fedrum og morali er skiftur út við trúskap móti sær sjálvum. Eg, meg, mær og mítt verður tikið fram um alt annað. At ofra seg fyri øðrum enn sær sjálvum er ikki longur virðismett. Hetta er rákið í dag, men hetta var ikki gamalt. Okkara søga er mettað við frásøgnum um, hvussu vit bygdu land saman. Vøkru søgurnar um samanhald og hjálp í neyðini, har lagnan rakti hart, siga frá um eitt samfelag, har eg, meg, mær og mítt varð sett til síðis til frama fyri næstan. Eitt nú søgan um bygdina Søldarfjørð, sum fyri skjótt 80 árum síðani var fyri teirri vanlagnu at missa nógvar av sínum for­ syrgj­arum við sluppunum Immanuel og Lauru. Vit hoyra søgur um, hvussu fólk hjálptu hvørjumøðrum á merkisverdan hátt, uttan at nakar visti, hvør hjálpti hvørjum. Onkuntíð stóð rokaður matkovi í túninum hjá einkjum og børnum, áðrenn tey vóru á fótum um morgunin. Onkuntíð komu menn úr grannaløgum at sláa teigarnar hjá einkjum, áðrenn tað lýsti fyri degi. Børn, sum høvdu mist pápan, fingu aðrar “pápar”, sum tóku ábyrgd fyri øðrum enn sínum egnu. Ikki varð givið, tí man hevði til yvurs, men heldur av heitum hjarta. Hesi fólkini, har nøkur framvegis eru á lívi og kunnu siga frá, høvdu annað og meiri í huga enn at dyrka seg sjálvi. Hugtakið persónligt frælsi mundi liggja teimum sera fjart. Tað, sum vigaði mest í teirra hugaheimi, var tørvur og trivnaður næstans. Men hesi virði tykjast ikki at læra nútíðarmenniskjuna stórvegis. Nú skal sjálvsøknið setast í hásætið. • Nú skulu vit broyta rús­ drekkalógina, tí “tey vaksnu” vilja hava persónligt frælsi til at kunna keypa eina reyð­vínsfløsku í matvøru­ handli­num afturvið danska búffi­num eitt leygarkvøld. So mugu børnini og teirra rættur til rúsfrítt umhvørvi – teirra persónliga frælsi - víkja. So mugu børnini gjalda prísin fyri persónliga frælsið teirra vaksnu. • Nú skal hjúnarbands­lóg­ gávan broytast, tí nú vilja menn giftast við monnum. • Og nú eru tað andlitini og útsjóndin á valevnunum, sum hava alt at siga, tá veljast skal millum valevnini. Emballaga heldur enn innihald. • Nú er tað kvinnan, sum skal ráða yvir egnum kroppi, og ófødda, verjuleysa barnið í móðurlívi hevur mist sín rætt. • Nú skal kristni út úr skúl­ unum, tí tann boð­skap­urin snýr seg um næstra­kær­leika og ábyrgd fyri øðrum enn sær sjálvum. Samfelagið skal sekulari­serast (avkristnast), tí kristni­boð­skapurin er ótíðarhósk­andi. Hóast hann hevur bygt okkara samfelag upp og er grundarlagið undir vesturlendskum vælferðar­ politikki. Guido Westerwelle, týskur uttanríkisráðharri og sam­ kyndur, sigur: “Ger tað, sum tú hevur hug til, so leingi, sum tú ikki gerst teg inn á onkran annan.” Dómarabókin sigur í síðsta ørindi: “Á teimum døg­ um var ongin kongur í Ísrael; hvør maður gjørdi, sum honum líkaði best.” Bill Justinussen valevni Miðfloksins LØGtingsvalið 2011 Persónligt frælsi til hvat? ALS hevur eina týðandi stabiliserandi funksjón í ein­­um samfelag tá kreppur raka, og fólk gerast arbeiðs­ leys. Okkara ALS skipan skal eisini eiga rós fyri at skipa fyri praktikk­plássum, skeið­­um og øðrum førleika­ menn­­andi, so fólk í skip­anini ikki sita hendur í favn, men heldur gerast betur fyri at møta krøvum frá arbeiðs­ marknaðinum. ALS verður sum kunnugt fíggjað frá arbeiðstakarum og arbeiðsgevarum og er tískil leys av politisku skipanini sum so. Tó hava politikkarir ábyrgd av at royna at ávirka stýrið fyri ALS at tillaga skipanina eftir broytandi tørvum í samfelagnum. Eitt evnið, sum Tjóðveldið hevur sett ovast á dagsskránna, er at vit mugu fáa fólkavøkstur í landinum. Tað skal setast inn á nógvum økjum fyri at røkka hesum máli, og ALS skipanin er ein týðandi viðspælari. Vit eiga at arbeiða fyri at víðka ALS, so skipanin eisini umfatar tey lesandi, ið flyta heim úr útlondum. Tey hava sjálvsagt ikki havt lønandi inntøku í Føroyum seinastu árini og tá útrokningarháttin hjá ALS bert er grundaður á inntøkugrundarlagið sein­ astu mánaðirnar, er úrslitið at nýútbúgvin fáa lítið og onki frá ALS. Hetta er ein beinleiðis forðing fyri fólkavøkstri, tí í Danmark, har tey flestu ungu lesa, fáa tey útgjald beinanvegin, tey eru útbúgv­ in. Tað ger sjálvsagt, at tey verða verandi niðri og har­ við verða knýtt at danska arbeiðsmarknaðinum og tá minkar sannlíkindini fyri at tey flyta heimaftur. Eg skilji frá mongum nýútbúnum, at hetta er ein beinleiðis forðing fyri at tey umhugsa at flyta aftur til Føroya. Eitt uppskot kundi verið, at ásett eitt minsta mark fyri ALS- útgjaldið, soleiðis at nýút­ búgvin íhvussu er kunnu fáa eitt grundgjald útgoldið. Gunvør Balle valevni hjá Tjóðveldi LØGtingsvalið 2011 ALS-skipanin og tey nýútbúnu At skapa tryggar karmar um vinnuna og so læta vinnuna ráða sær sjálvum so tað fríða initiativið kemur fram, og at stuðla øllum skilagóðum verkætlanum er góður liberalur politikkur. Men havt er hetta fyri hugtøk. Kann kanska best lýsast við eina eplaveltu og tað at velta eplir. Ein maður/ kvinna (ein íverksetari) kemur fram við einum góðum hug­skotið, men manglar stuðul, til líka fyri at sleppa ígongd. Íverksetarin leggur sínar ætlanir fram, hvussu nær og hvar hann ætlar at seta niður eplir, og biður um nøkur seteplir frá almennu myndug­leikunum. Heldur man frá almennari síðu at hetta ljóðar skilagott, og man metir at tað kemur so frætt av frukt upp, at tað verður nokk til set árið eftir,og kanska eitt sindur til munnin, ja so letur man viðkomandi fáa nøkur seteplir. Men metir man hin­ vegin at eplamaðurin ikki hevur teir røttu fortreytirnar ella ikki hevur eina skilagóða ætlan, onga ætlan um hvussu hann skal passa veltuna, hjúkla um hana, hyppa og lúka hana so fær hann eingin seteplir. Tað ringast er um við­ komandi bara etur seteplini. Við seteplinum til epla­ mannin fylgja eisini nakrar treytir, nakrir karmar, sum til dømis kundi verið at ikki er loyvt at brúka handilstøð og hvussu stór veltan kann vera, men innanfyri hesar karmar má eplamaðurin sleppa at virka frítt. Um hann ger flag veltu ella hyppiveltu, um hann brúkar rossatøð, neytatøð ella onkur onnur tøð, tað skula politikarin halda seg lagt burtur frá. Vit í framsókn vilja at Føroyar skula hava sterkari íverksetara mentanina og - umstøður. Skapa tryggar, men fríðar karmar hjá vinnu­ lívinum, í strembanini ímóti at fáa vøkstur og javnvág í hjá landskassanum, og at enda einum sjálvberandi búskapi. Ein støðugur búskapar­ vøkstur í strembandi ímóti Einar sjálvbjargnar Føroyar “vit skula eta tey eplir vit sjálvir hava velt” Karlot Hergeirsson Valevni hjá Framsókn LØGtingsvalið 2011 Eplaveltan Føroyar Ofta hoyra vit eitt hugtak frá politikaranum “ skapa tryggar karmar um vinnuna” og “stuðla íverksetan.” Løgtingsvalið 2011