mánadagur 31. oktober 2011síða 19

19 Mánadagur 31. oktober 2011 · Nr. 126 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Spurningurin er altíð, hvussu vit fáa ein betri fólkaskúla. Tað, sum tó hevur stóran týdning er, at skuggin av vón­ ini um, at aðrir fakbólkar skulu gera føroyska fólka­ skúl­an enn betri, ikki endar við, at vit standa eftir við ongum. Ein lærari er ein lærari Kjakið um ein betri føroyskan fólkaskúla átti at verið ankrað í spurninginum um, hvussu lærarin best fær verið lærari. Loyvi mær at ivast í um aðrir fakbólkar, námsætlanir, ársætlanir, virksemisætlanir, landsroyndir, PISA royndir ella próvtøkur hevur nakran týdning, um ankrað ikki verður í, hvussu læraraleik­ luturin skal síggja út. Heilt einfalt kundi verið byrjað við virðingini fyri læraranum. Tað hevur stóran týdning, at lærarin sleppur at vera lærari, har hann fyrst og fremst gevur frálæru og fær næmingarnir at mennast í einum góðum og kveikjandi umhvørvi. Hundurin og skuggi hansara Esop var kendur fyri at siga søgur, sum lýstu ymisk eyð­ kenni úr gerandisdegnum - eisini kallað fáplar ella dømi­søgur. Fór at hugsa um Esop og søguna “Hundurin og skuggi hansara”. Soleiðis sigur Esop: “Ein hundur, sum gekk eftir einum planka yvir um eina á, bar í kjaftinum eitt stykki av kjøti, sum sólskinið fekk at sýnast nógv størri niðri í vatnunum, enn tað í roynd og veru var. Hansara ágirnd fekk hann at vilja fáa tað, sum hann sá, og hann slepti tí, sum hann bar, fyri at renna eftir hesum skugganum. Á hendan hátt varð hann svikin fyri frekleika sín, og hann fekk til sín egna skaða at kenna, at tað er betur at goyma tað, sum ein hevur, enn at renna eftir tí, sum ein ikki hevur.” Framtíðar skúlin Hervið er ikki sagt, at vit bara skulu lata standa til. Vit hava ein góðan fólkaskúla, sum eigur at verða mentur. Við hesum í huga eiga vit at siga greitt, hvør uppgávan hjá læraranum er og seta stórt spurnartekin við lærarauppgávuna í dag. Í mongum førum er uppgávan alt ov kravmikil. Hvør megnar í fullum starvi við 20-25 næmingum í hvørjum flokki, har kravið er, at hann skal taka støði í teimum møguliga 100 næmingum hann hevur tilsamans? Hóast lærarar gera eitt gott arbeiði, so eru lærarar ikki maskinur, sum kunnu innstillast at vera lærari, skrivstovufólk, persónligur mennari, ráðgevi bæði sosialt og sálarliga, í einum umhvørvi, har tað er heilt náttúrligt at næmingar við jøvnum millumbili fara til ymisk tiltøk, tannlækna, heilsufrøðing, út at ferðast, eru burtur av einhvørjari grund ella tí tey eru sjúk - bara fyri at nevna nakað. Hetta eigur at verða tikið í størsta álvara, at lærarar ikki eru noyddir at taka á seg uppgávur, sum eiga heima aðrastaðni enn í lærarastarvinum. Ein loysn eigur t.d. at verða funnin á, hvar ymisku uppgávurnar, sum ikki eru fakligar, kunnu loysast. Tí er rætt at spyrja, hvussu aðrir fak­bólk­ar við síni serfrøði kunnu gera upp­ gávuna hjá lærar­anum livilig­ ari. Fakbólk­arnir eiga ikki at nerta lærara­uppgávuna, men heldur gera tað møguligt fyri læraran at vera lærari. . Skuggin teskar Røddir hava verið frammi um, at aðrir fakbólkar skulu lyfta støði í fólkaskúlanum. Onkun­tíð kann tað tykist sum um, at lærarar hava ein skugga sum teskar, at onn­ur duga betri enn lærar­ in sjálvur. Um hetta er satt, og enntá møguliga grund­ gevingin fyri ynski um at fáa aðrar fak­bólkar inn í skúlan, so er ongan­tíð ov skjótt at kalla ein spaka fyri ein spaka. Vit eiga at seta orð á, hvør lærara­leikluturin skal vera? Tí lærarin megnar ikki alt, og hevur heldur ikki hug til tað. Vert er at hava í huga, at skuggin kann vera svikafullur og misvísandi. Latið okkum standa saman um eitt gott og vakstrarríkt lærara- og næmingaumhvørvi, sum fær svikafulla skuggan at hvørva. Ynski um at fáa aðrar fak­bólkar inn í skúlan er við­ komandi, tó bert so leingi tað er fyri at gera lærara­um­ hvørvið betri. Vandin kann vera, at skuggin av vónini um, at aðrir fakbólkar skulu gera føroyska fólka­skúlan fakliga enn betri, kann gera hann veikari. Kjak Tóra við Keldu Lærari Lærarin og skuggi hansara Tann 18 oktober skipaði Blái­ krossur fyri fundið í miðla­ húsinum, bláikrossur vildið hoyra hvat valevn­ini sum bjóða seg fram til løg­tings­ valið hava til rús­­­­drekka­ spurningin, tað hevði somu­ leiðis áhuga fyri Bláa­­kross um rúsdrekka spurnig­urin vildið koma í eitt møgu­ ligt samgonu skjal í eini komandi samgongu? Tað var hjarta nemandið at hoyra hvat starvsfølki hjá Bláa­ krossið hevði at berða fram av støðuni i okkara landið i samband við hvat árin rústrekka hevur á følk. Hagtøl Atlan mín er ikki at dvølja við tøl og stadistikkir, tað var týðuligt at tey tøl sum komu fram gjørdu inntrik uppá okkum øll sum komin vóðru saman í miðlahúsinum. Hesi tøl umtala familjur, einkult­ persónar, og børn, hesi kenna eina aðra síðu av rúsløðinum. Tað var full semja millum tey sum sótu við pallborið at nakað munagott máttið gerðast fyri teir viðgerðar­ stovnar sum gerða eitt gott og størt arbeiði fyri hendan sam­felagsbólkin, eg vóni at tey av politikarum sum sótu við paneli í miðlahúsi­num hetta kvøldið og sum møgu­ liga eru komin inn í løgtingið at tey fylgja hesum upp. Ein møguleiki Tað sum kom fram á fundi­ num í miðlahúsinum var millum anna, at tað vóðru ikki teir stóðru penganir at stula við­gerar­stovnanar við. Ein møguleiki kundið verði at eitt ávíst %tal av hvørjari fløsku ella hvørjum litri fóðr i ein rúsdrekkagrunn sum var við at fíggja við­gerð­ar­ stovnanar og tað upp­lýsandi arbeiði sum er neyðugt i sam­band við tað arbeiði rúsdrekka elvir til. Tað er ikki óðrímulit at rúsdrekka framleiðarnir eru við til at berða kostnaðin fyri teir avleiðingar sum samfelagið fær av hesum drikki. Mín vón er at hetta mál má verða tikið í størsta álvara hjá okkara politikkarum, vit tosa her um mannalagnur, vit tosa her um familjur, vit hava ikki ráð sum samfelag at lata baðra standa til. Ein gleðist yvir tað sum verur gjørt frá politiskari síðu at veita penig til tað fyribyrgjandið arbeiði. Nú kemur ein nýggj tí, í komandið árið birjar ein nýggj tí, tá byrjar Føroyar at fram­leiða og útflyta sterkt øl og brennivín, tað er tað okkara politikkarar hava við tikið, tí er tað so umráðandi at teir eisini hugsa um fylgj­ unar og teir møguleikar sum eru í at rúsdrekkan er við at gjaldað til tey minusini sum samfelagið Føroyar fær av rúsdrekka, setið ein rús­ drekkagrunn á stovn. Thomas. J. Askham Rúsdrekkagrunnur Hvussu kunnu fólk, ið bjóða seg fram til at stjórna landinum, fáa seg til at meta Føroya fólk verandi á sama støði, sum tað í grasið bítur? Tí annað kann tað ikki vera, ið fær hesu fyrst at skriva síðu upp og síðu niður um vanstýring seinastu mongu árini, uttan at skrivað verður eitt orð um ,at flokkur teirra hevur sitið við valdinum í 15 av teimum seinastu 16 árunum. Fyri síðani at fyrigykla lesarunum loysnir á hesum mongu sjálvskaptu fløkjunum, sum tey sjálv og flokkur teirra gjøgnum árini hava vavt okkum inn í. Altíð fyri egnan vinning. Hetta boðar frá einum skammloysi og frekleika, sum átti at verið undir sjálvcensuri, tí veruleikin seinastu 15 árini hevur víst kósina, sum eisini eftir valið - við 100% vissu - verður sett á sama hátt, sum hon altíð hevur verið sett: fult til høgru - meðan sungið verður: Vi drikker du betaler - hurra, hurra, hurra - vi hejser og du haler - hurra, hurra, hurra. Dagfinnur Danbjørg Hvar er logikkurin?