týsdagur 17. februar 2004síða 6
‹ fyrra síða allar 21 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 32 - 17. februar 2004
Nr. 32 - 17. februar 2004
11
Nú meðan svørt skíggj hóast á føroyska búskapar-
himmalinum, tendrast okkurt ljósið. Fyribils avtala er
gjørd millum nøkur oljufeløg og eitt borifelag um at bora
tveir brunnar skamt frá føroyska markinum í summar.
Hetta eru góð tíðindi, tó at man ikki skal selja skinnið,
fyrr enn bjørnin er skotin. At tveir brunnar verða boraðir í
okkara grannalag skal sjálvandi ikki takast sum eitt
endaliga gott úrslit her og nú. Tí vit kenna ikki úrslitið fyrr
enn báðir brunnarnir eru boraðir í summar. Men bara tað
at virksemi verður aftur í økinum millum Føroyar og
Hetland er av alstórum týdningi fyri at halda momentum
– fyri at hava tingini gangandi.
Teir báðir brunnarnir eru í bretskum øki, men jarðfrøði
kennir ikki til politisk mørk. Eitt ella tvey fund fara
sjálvandi at gagna Bretlandi, men tey fara so sanniliga
eisini óbeinleiðis at ganga okkum og okkara royundum at
finna olju á landgrunninum. Brunnarnir verða boraðir
heilt tætt upp at markinum, í einum øki, har føroyskir
myndugleikar hava í hyggju at bjóða teigar út til leiting í
eini komandi útbjóðing seinni í ár.
Tað áhugaverda við hesum boringum er eisini tann sann-
roynd, at her er talan um eitt lutvíst nýtt og ókent øki, sum
liggur rættiliga fitt frá verandi oljukeldunum Foinaven og
Schiehallion bretsku megin markið og "Gullhorninum"
okkara megin. Man kann siga, at her er møguliga talan um
eitt nýtt leitiøki og vónandi verður tað so, at vit um eitt
gott hálvt ár kunnu seta navn á tað "nýggja" umráðið sum
"Gulløkið fyri norðan". Annað av boriøkjunum í summar
hevur tilknýti til Cambobrunnin, sum varð boraður nakað
herfyri við góðum úrsliti eftir øllum at døma. Men av tí at
einki er komið út alment um brunnin, verða tað so bara
gitingar. Tað ljóðar tó, at talan er um eitt fund. Nú skal tað
so møguliga bara staðfestast, hvussu stórt tað er. Hin
brunnurin skal borast á 61 stigum og skilst millum
oljufólk, at tað, sum farið verður eftir í undirgrundini, sær
sera áhugavert út. Talan er í hvussu er um annað slag av
"play" tvs. boristað enn tað, sum farið er eftir í "Gull-
horninum" fyri sunnan seinastu árini. Talan er so eisini um
øki, har nógv hevur verið gitt um møguleikar fyri at gera
stór gassfund. Eitt slíkt hevði so eisini skundað undir eina
útbygging av gassframleiðslu á Atlantsmótinum.
Hesi seinastu góðu tíðindini um nýggjar oljuboringar á
Atlantsmótinum koma helst sera væl við hjá okkara
oljumyndugleikum, sum enn ikki hava fingið "heilt fast
undir fótum", hvat framtíðar bygnaðinum viðvíkur. Vón-
andi kunnu hesi tíðindini vera medvirkandi til at geva
teimum bjartskygni og trúgv uppá framtíðina, sum kanska
hava lyndi til at raðfesta oljuleitingina við Føroyar minni,
nú eftir naggatódnina, sum hevur verið og er. Sjálvandi
eiga vit at vera realistisk, tí tað at tveir brunnar skulu
borast, merkir ikki automatiskt, at tú hevur funnið olju og
gass. Men tað merkir kortini, at gongd er í og at olju-
feløgini hava tiltrúgv til, at møguleikar eru at finna kol-
vetni. At hetta so fellur saman við eini nýggjari útbjóðing
hjá okkum og at tað snýr seg um júst øki, sum liggja uppat
okkara komandi útbjóðing, kundi ikki verið meira heppið.
So møguliga liggur framtíðar oljuleitingin á land-
grunninum nú í hondunum á teimum feløgum, sum fara at
bora í summar, og tann sannroynd, at talan er um feløg,
sum eru og fara at vera virkin á landgrunninum er enn eitt
gott tekin. Ein møguligur glotti í tí annars myrku tíð, sum
vísir seg fyri partar av vinnuni.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Góð tíðindi
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo
Heini í Skorini heini@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 228909
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Anna Rúna Jakobsen
So hendi tað aftur. Enn
einaferð kravdi ferðslan eitt
mannalív. Ein av okkara
ungu í besta blóma hevur
latið lív. Vit standa eftir
spyrjandi og hava valla
fatað tað, ið er hent. Vit
hava hoyrt tíðindini og sæð
myndir, men tað merkir
ikki, at vit hava fatað,
hvussu stóra sorg ein slík
vanlukka hevur við sær.
Stutt eftir, at eg hevði
hoyrt deyðsboðini, segði
onkur, at myndin av bilin-
um var at síggja á heima-
síðu á alnótini. Hevði ilt
við at trúgva tí, men mátti
tíverri ásanna, at so var.
Seinni um dagin var sama
mynd nýtt til forsíðu í
Sosialinum. Og so er tað, at
eg spyrji meg sjálva. Er
hetta rætt at gera? Hvar
gongur markið? Hvar er
etiska markið? Hvør eigur
rættin til hesar myndirnar?
Hvat við teimum avvarð-
andi? Skulu tey kunna
koma í ta støðu, at fjølmiðl-
arnir bera teimum deyðs-
boðini? Hvat verður tað
næsta? Fara vit at síggja illa
skadd fólk avmyndað á
alnótini?
Á middegi dagin eftir
hevði Útvarp Føroya stór-
tíðindi at bera. Tíðinda-
maðurin var so spentur, at
her hoyrdist rættiliga, at
hann helt seg hava eina
stóra týdningarmikla fløkju
at greiða. Og so fingu vit
frásøgnina um Alarmsen-
tralin og spurningar vóru
settir við, um røtt manna-
gongd varð brúkt henda
morgunin.
Eg eri eg av tí áskoðan, at
tað hevur týdning at seta
ljóskastaran á tað, ið fer
fram í samfelagnum, bæði í
orðum og í myndum. Tað
hevur eisini týdning at lýsa
evni, ið av onkrari orsøk
eru torfør at tosa um. Men
hvørt til sína tíð. Eg haldi,
at framferðin, ið var nýtt í
sambandi við hesa van-
lukkuna, var ódámlig. Eg
veit, at kappingin um at
vera fyrst við tíðindum, er
hørð, og í hesari kapping
verða myndir eisini nógv
brúktar. Eg haldi tó, at í
hesi kapping verður mang-
an gloymt, at saman við
hvørjum deyðsfalli eru liv-
andi menniskju við kensl-
um.
Nógv hevur verið tosað
um trupulleikarnar við
samskiftinum við Alarm-
sentralin, men eg haldi ikki,
at Útvarp Føroya er rætta
staðið at viðgera slík
álvarsmál dagin eftir, at eitt
menniskja er deytt.
Sjálvandi skal hetta mál-
ið við Alarmsentralinum
takst upp og greiðast. Frá
mær fer ein innilig áheitan
um at fáa hetta í rættlag, so
vit sleppa undan at hoyra
tílík tíðindi sum hesi, ið
bert gera ilt verri.
Fjølmiðlar og ferðsluvanlukkur
Sólvit Simonsen
So vóru vit aftur ein dansi-
túr í Sumba. Síðan 1973
hava vit verið dansitúrar í
Sumba og tað er tað heilt
sjáldsama, at man kann
siga um túrarnar, at hvør
hevur verið betri enn annar.
Tú merkir ein sovorðnan
hjartaligan blíðskap, sum
bara ikki kann skrivast á
pappírið.
Vit høvdu sera góða tíð at
fyrireika okkum, so einar
tólv dagar áðrenn vit fóru
bleiv ringt til Strandferðsl-
una og spurt, um túrurin hjá
Teistanum kl. 19.15 kundi
flytast til kl. 20.00 sunnu-
kvøld.
Ja, fyrst bleiv spurt um-
borð á Teistanum og vinar-
ligir sum teir altíð eru,
svaraðu teir, at tað var onki
í vegin fyri frá teirra síðu,
og teir vóru við fyri at gera
sum best fyri fólkið í
Sandoynni. Men av skriv-
stovuni hjá Strandferðsluni
var svarið, at tað bleiv onki
broytt, og skuldu vit koma
aftur í Sandoynna, máttu vit
sjálv leiga bátin til Skop -
unar. Roynt bleiv við illum
og góðum, men tað gjørdi
alt tað sama. Svarið var
liðugt og ferdugt. Hetta
meti eg at vera so vánalig
service av Strandferðsluni,
at tað er ein óbrúkiligur
munur á monnunum nú og
teimum, sum vóru fyrr.
Tað, sum eg veit um, hevur
tað verið roynt at gera tað
soleiðis fyri ferðafólkið, at
tað kann verða møguligt at
koma ímillum uppá ein
brúkiligan máta.
Av tí at vit eru noydd at
fara yvir um ánna eftir
vatni, altso fyrst um Skop-
unarfjørð til Havnar, og so
við Smyrli suðurum, kostar
ein bilett av Sandi til Sum-
biar 190 kr. Vit vóru 35
fólk, so vit betaltu í bilett-
um aftur og fram millum 13
og 14 túsund kr. Harafturat
máttu vit gjalda 4600 kr. í
leigu fyri Teistan um Skop-
unarfjørð.
Eg royndi eisini at biðja
politikarar um hjálp; men
har havi eg onki svar fingið
enn, tað kemur kanska til
næsta val.
Tað hevði verið ynskiligt,
at fólkið á Strandferðsluni,
sum fæst við ferðaætlanina,
kundi gjørt sær tann ómak
at fingið tíðirnar hjá ferjun-
um at passa saman, so man
kundi komið aftur t.d. úr
Suðuroy sama dag.
Tað kundi verið áhuga-
vert at vita, hvat nýggi
landsstýrismaðurin í sam-
ferðslumálum heldur um
umstøðurnar at gera ein
mentanartúr av Sandoynni
til Suðuroyar.
Eg eri somuleiðis vitandi
um, at B71 seinasta ár mátti
gjalda 40.000 kr. í leigu at
koma aftur til hús við spæl-
arunum, við tað at tíðirnar
úr Suðuroynni og Klaksvík
ikki passaðu til tíðirnar hjá
Teistanum.
Ein sumbiartúrur
VIÐMERKINGAR
Kristin Vestergaard
Nú hava vit tað síðstu tíðina
dag og dagliga sæð, hvussu
muran hjá summum fólk-
um veruliga kemur fram í
ljósmála, tá tey lukta blóð.
Tað er ótrúðligt at man, og
ikki ófrættakent, veruliga
nýtir alla sína orku, at dríva
eina persónliga og politiska
hetz móti einkultpersónum,
ið bert royna at gera sína
borgaraskyldu, men hann
er sjálvandi suðuroyingur,
og tað skal hann sjálvandi
hava at vita.
Landsstýrsismaðurin
í
fiskivinnumálum er sein-
asta offrið á hesi eirinda-
leysu herferð, men einaferð
má hetta halda uppat, og
hvat botnar alt hetta í. Jú
ein skipasmiðja fór á húsa-
gang, sum so nógv onnur
virki, ið høvdu stórar
trupulleikar at klára seg ta
tíðina, men hon var eitt
aktiv hjá nógvum ungum
sum ongar aðrar møguleik-
ar høvdu í bygdini fyri at
fáa eina handverkaraút-
búgving, og stendur har
altso framvegis og lívgar
mongum húski. Av monn-
um vit kunna nevna sum
trúliga hava virkað alt sítt
lív, eru m. a. Flemming
Mikkelsen, umboð Sam-
bandsflokksins í mong ár,
Mikkjal hjá Juul, farbróðir
Poli, Jákup í Bøkkum, eg
kundi nevnt fleiri, ongin er
tó gloymdur, teir liva í
minninum hjá øllum vág-
bingum.
At persónar byggja parta-
felag oman á partafelag er
onki annað enn heilt vanlig
praksis í Føroyum, og eitt
blíva við at trátrongja um,
at tað er persónurin men
partafelagið, er bert ein
vanligur
veruleiki.
Ein
óheftur løgfrøðingur sigur
at hetta er vanlig manna-
gongd, og sum so ikki
nakað at tosa um.
Jú tað er rætt at ráðharrin
var stjóri á einum virki, ið
ikki gekk, men hann kom
afturíaftur sum vinnulívsm-
aður. Sum stjóri fyri einum
virki í Vági, hevur hann
verið við til lagt nógvar
pengar í hendan partin av
oynni, uttan Heygadrang og
frystigoymsluna, hevði ofta
verið
svangligt
nógva-
staðni, meðan allir hinir so-
kallaðu umboðini hjá okk-
um suðuroyingum bara lótu
standa til. Hvussu nógv
arbeiðspláss hava tit skaff-
að til sunnara partin av
oynni, og hvussu nógv eru
farin longur norður á
oynna, ella heilt horvin í
tykkara tíð? Og so vítt eg
veit var hesin persónurin
eisini viðvirkandi til at
Kollafjord Pelagic ikki fór
á heysin, og útlitini eru
góð, um rætt verður at-
borið.
Um tað er nakar sum
heldur, at landsstýrismenn
og løgtingsumboð allir
hava, ella hava havt reinar
hendur, so sigur søgan nak-
að annað. Hvat við Olaf
Olsen og hansara mongu
samanfallandi áhugamál-
um, vit nevna bara eitt,
meskavíddir.
Hvat
við
Finnboga Arge, vit kunna
siga biltoll, tað var hansara
einasta endamál. Hvat við
Tordi og pensiónini. Hvat
við Sven Aage, ja tað er
vist nokk bara at nevna
navnið. Purkhús, sum um-
sat fíggjarmál, segði í sínari
tíð, aldrin fyrr áttu føroy-
ingar so nógvar pengar 250
milliónir, nakrar mánaðir
seinni mátti alt landsstýrið
sanna, og átaka sær kollek-
tiva ábyrgd, tá 3 milliardir í
veðhaldsskyldum gjørdist
effektivar, hvussu nógvir
landsstýrismenn vóru tá
beinleiðis innblandaðir, her
nýta
vit
bert
orðið,
NEPOTISMA.
Eg kundi hildið fram við
fleiri núsitandi løgtings-
monnum og teirra morali á
ymiskum økjum, sum reið-
arar, partaeigarar, sensorar
o.m.a., teir vita alt ov væl
sjálvir, hvønn eg meini við,
men eg haldi, latið okkum
støðga á eitt bil, áðrenn vit
detta í sama básin.
Mín meining er, lat
mannin fáa arbeiðsfrið. At
hunddálka hann uttan at
kenna til allar faktiskar
upplýsingar, og siga at
hann er ein av hinum er
blóðórætt. Øll sum byrja í
einum
nýggjum
starvi
ynskja frið at seta seg inn í
sakir tey ikki kenna, tað
tekur tíð. Er hann ónýti-
ligur syrgir væl løgmaður
fyri at hann verður útskiftur
sum fleiri undan honum við
meiri upp á samvitskuna
hava verið fyri, og minst til
orðatakið »blaka ikki við
gróti, tá tú sjálvur býrt í
einum glashúsi«.
Malan Tyril
Norðragøta
Eg eri fyri ikki so langari
tíð síðani flutt heim aftur á
klettarnar, og tað eri eg sera
glað um. Men eitt er, sum
hevur gjørt meg sera bilsna,
og sum beinleiðis hevur
argað. Tað er, tá ið eg havi
tendrað fyri Sjónvarpi Før-
oya.
Eg trúði satt at siga, at
Sjónvarp Føroya ár 2004
var komið so mikið langt
sum at vísa sínum móður-
máli størri virðing, men so
er ikki. Tað er nú so, at
næstan hvørja ferð, eg havi
sett meg niður í ein stól í
stovuni og tendrað SVF,
renni eg meg í eina danska
rødd í onkrari danskari
sending, danskari filmrøð
ella donskum undirhaldi.
Ella ein donsk rødd, sum
talar út yvir ein t.d. enskan
BBC-dokumentarfilm ella
danskar tekstir til ameri-
kanskar filmar, o.s.fr. o.s.fr.
Føroyingar hava sín egna
samleika, skemtihátt, veru-
máta, sína egnu samveru,
sítt „egna" land og egið
mál. Onkustaðni áttu góð
fólk at verið til at gjørt
slíkar sendingar á føroysk-
um máli og á føroyskan
hátt. Hvar tey so búleikast,
er ein annar spurningur.
Tíverri kann eg bara
staðfesta, at umleið 80 pro-
sent av tí, sum sent verður í
SVF, er danskt, og tá man
okkurt spinnandi vera gal-
ið.
Tað hevði verið óhugs-
andi í eitt nú Danmark at
havt týskar undirtekstir ella
týska talu, tá ið ein sending
fer út til fólk. Hví skulu vit
tá her heima í Føroyum fáa
floymt eitt annað mál yvir
okkum, sum ger skaða á tað
mál, vit nú eiga?
Tað tykist, sum hevur
SVF selt sál sína til DR 1
fyri ókeypis tilfar, og tað er
skomm. Eg eri sannførd
um, at tað rakar tær máls-
ligu og andligu røturnar hjá
børnum, ungum og goml-
um.
Eg meti tað tí vera eina
alneyðuga uppgávu hjá
SVF at senda ALT tilfar á
føroyskum. Sjálvandi meir
tilfar hiðani úr Føroyum,
men gjarna fleiri sendingar
úr hinum Norðurlondunum
ella fyri tann skuld send-
ingar úr øllum heiminum.
Men kravið má vera, at tað
er á móðurmáli okkara,
hvørt tað so er tosað inn
ella tekstað.
Annars havi eg eina
stutta viðmerking til skúl-
arnar eisini, at tað er
ómetaliga óheppið, at teir
tann dag í dag brúka dansk-
ar lærubøkur til føroysk
børn. Eg veit fyri vist, at á
ávísum støðum í Føroyum
er tað so galið, at hóast ein
lærubók er umsett til før-
oyskt, verður hon ikki nýtt,
men tann danska ístaðin.
Og at í fleiri skúlum byrja
næmingar í 1. flokki at læra
rokning
við
donskum
lærubókum, og tá ið tey so
fáa eitt nú enskt, so læra tey
tað um-vegis danskt. Tað er
einki at siga til, at tey
føroysku børnini og tey
ungu ikki duga at stava ella
málbera seg á føroyskum,
tá ið meginparturin er
danskt her heima í Føroy-
um.
Tað átti at verið ein lóg,
sum segði, at alt tilfar í
SVF, Útvarpi Føroya, lýs-
ingabløðum og skúlum
SKAL vera á upprunafør-
oyskum ella føroyskað/týtt
(Einasta undantakið kundi
verið, at tá ið tú skalt læra
danskt, enskt ella týskt, so
kunnu bøkurnar vera á
upprunamálinum, sum lær-
ast skal).
Eg fari tí at heita á SVF,
nýggja Landsstýrið, fyri-
tøkur og alt Føroya fólk at
hugsa um ta líkasælu sum
ræður í Føroyum viðvíkj-
andi málinum.
Skal rótin og andin
stimbrast og styrkjast, má
líkasælan skúgvast burt, og
kærleiki og umsorgan fyri
málinum verða sett í staðin.
Hettar er einasti mátin, at
málslig dygd og dugni
stimbrast.
Eg búgvi í Føroyum, tosi
føroyskt, lesi føroysk bløð.
Men eg vil eisini síggja
føroyskt sjónvarp, og hava,
at míni børn nýta føroyskar
skúlabøkur, tí eg eri før-
oyingur, og vit hava valt, at
føroyskt er okkara mál.
Hinvegin, um vit skulla
fóðrast við 80 - 90 pro-
sentum av donskum tilfari,
fari eg at ivast í, hvørt tað
loysir seg at stríðast fyri at
varðveita føroyska málið.
Hví læra føroyskt, tá skúla-
bøkurnar, Sjónvarps-send-
ingarnar, lýsingarbløðini
osfr. er danskt? Tá kundu
vit eins væl avtikið málið
og farið aftur til tað danska.
(Ikki so frægt sum at eitt ð
er á hesum knappaborði, eg
skrivi hesar reglur við).
Eg fari nú til seinast, at
nýta høvi at ynskja nýggja
mentamálaráðharranum og
skilamanninum, Jógvani á
Lakjuni,
tillukku
við
nýggja sessinum. Vónandi
sær hann álvaran í hesum
máli og ger nakað við tað.
Lat landsstýrismannin í fiskivinnumálum
fáa arbeiðsfrið
Skal føroyska málið avtakast?
Zakarias Wang
Tað er vanligt, at tað í
teimum konstitutiónum
(stjórnarskráum, grund-
lógum), sum eru gald-
andi fyri eitt samfelag,
standa reglur um trúgv.
Fyri okkum eru í
veruleikanum tvær kon-
stitutiónir. Tann fyrra er
í bjørgvinarsáttmálanum
frá 1450, har vit avráða
at vit ikki eru eitt sjálv-
støðugt ríki, men eins og
Danmark eru í einum
felagsskapi, sum tekur
avgerðir um kríggj og
frið. Har verður sagt, at
vit, ið innborin eru í
okkara ríki, hava ræði á
øllum málum.
Hin konstitutiónin er
frá 1661. Har hava vit
nýtt okkara fullveldi til
at geva kongi alt vald til
at taka avgerðir í øllum
málum okkara vegna.
Her verður einki sagt
um trúarviðurskifti, men
greitt er, at kongsins
einavald eisini fevnir um
hesi mál.
Við hesi heimild eru
nógvar reglur komnar í
gildi hjá okkum.
Ber tað so til, at vit fáa
ræði á teimum reglum,
sum galda fyri trúar-
viðurskiftini?
Ja, tað ger tað.
Fáa vit í lag ein tjóð-
fund fyri Grønland og
Føroyar, so hevur hesin
tjóðfundir alt tað vald,
vit hava givið kongi við
1661-konstitutiónini.
Tjóðfundurin hevur tí
eisini ræði á teimum
reglum, sum skulu vera
galdandi fyri trúgv í ríki
okkara.
Heldur ikki er nakað
til hindurs fyri, at kong-
ur ella teir ráðharrar,
sum útinna val hansara,
siga at føroyska heima-
stýrið sjálvt skal taka
sær av hesum reglum
uttan nakra uppílegging
frá kongsins síðu. Ein
konglig kunngerð um at
hetta málsøkið er yvir-
tikið er nóg mikið. So
kunnu løgting og lands-
stýri sjálvi finna út av,
hvussu reglurnar skulu
vera á hesum lóggávu-
øki.
Tá halda galdandi
ásetingar fram, til aðrar
eru komnar í staðin fyri.
Hetta vil t.d. siga, at tær
reglur, sum standa í
donsku grundlógini, ið
er lýst her sum ein van-
lig lóg, ikki hava hægri
gildi enn aðrar lógar-
reglur sum vit seta í
gildi, og kunnu verða
avtiknar ella broyttar av
føroyskum myndugleik-
um, um politiskur vilji
er til tess.
Heðin M. Klein
fyrrv. Løgtingsmaður
Tað tykist ikki, sum tú
rættiliga skilti tað, eg
vildi við míni fyrru
rættleiðing.
Sum
tað
positiva
menniskja, ið eg haldi,
at flestu tjóðveldisfólk
av náttúruni eru, royna
vit so eina seinastu ferð,
sjálvt um útlitini kanska
ikki eru tey frægastu.
Orsøkin til mína fyrru
viðmerking var tann
einfalda, at eg royndi at
reisa ein prinsippiellan
spurning:
Tað snýr seg í roynd
og veru um, at føroyskir
politikarar í 2004 eiga at
vera so mikið at sær
komnir, at teir halda seg
burtur frá tí, sum í poli-
tikki og samfelagsmál-
um verður nevnt, við
einum upprunaliga la-
tínskum
heiti,
at
majorisera (nedstem-
me, besejre eller tvinge
ved
stemmeflerhed;
udøve »flertalsdikta-
tur« - Gyldendals Frem-
medordbog 1986).
Ja, tá ið samanum
kemur, snýr tað seg væl
saktans um sjálva rætt-
artrygdina í einum sam-
felag.
Men tað skilir tú
kanska heldur ikki??
Konstitutiónir og
trúarfrælsi
Góði, søti Kristian
Magnussen!
C
M
Y
K
11
10