mikudagur 9. november 2011síða 13

13 Mikudagur 9. november 2011 · Nr. 130 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak 700 krónur minni til hvørt barnið í 2012. Hetta er jólagávan, sum foreldur at børnum, sum ganga á dagstovni í Havn kunnu vænta sær frá Tórshavnar býráð, um býráðs­meirlutin í Havn fær sín vilja. Triðja árið á rað ætlar bý­ ráðið í Havn at skerja játt­ anina til kommunalu barna­ ansingina, og um uppskotið til fíggjarætlan fyri 2012 verð­ur samtykt, so minkar játtanin við 1,3 millión aftrat næsta ár. Pedagogfelagið harmast gongdina og mótmælir teirri politisku raðfestingini, sum fer at fáa óhepnar avleiðingar fyri dagstovnaøkið í Havn. Rakar frítíðarskúlarnar hart Í Tórshavnar kommunu eru 38 dagstovnar, sjey av teimum eru frítíðarskúlar ella hava eina frítíðarstovu og rúma børnum úr forskúlanum, 1. og 2. flokki. Frítíðarskúlanir hava rættu­liga merkt sviðan av sparingunum tey sein­astu árini, og sambært upp­skot­ inum til fíggjarætlan skulu teir spara 400.000 krónur aft­urat næsta ár. Hetta hendir sam­stund­ is sum krøvini til frítíðar­ skúl­arnar og tørvurin at bjóða námsfrøðilig tilboð til børnini eftir skúlatíð veksa alsamt. Umboð fyri umleið túsund foreldur í Havn fara væntandi í hesi vikuni á fund við býráðið við einum ynski um, at frítíðarskúlanir skulu vera opnir arbeiðsdagar, tá ið skúlin er stongdur. Og ein størri part av summarinum við. Hvussu býráðið skal kunna ganga borgarakravinum um ein betri frítíðarskúla á møti – við aftur at skerja játtanina til frítíðarskúlaarnar – kann vera ógvuliga trupult at síggja. Stovnar undir trýsti Nógv tann størsti part­ur­in av játtanini til dag­stovna­økið fer til lønir. Við sátt­mála­ samráðingarnar í fjør fingu vit eina lønarhækking – upp á 1%. Hendan lønarhækking skuldi finnast innan givnu fíggjarkarmar á hvørjum ein­støkum dagstovni í Havn. Haraftruat er álagt øllum stovnum at spara 10 % í orkunýtsluni, uttan at taka hædd fyri vaksandi oljuprísum og er hetta eisini eitt slag av sparing. Hetta boðar ikki frá visjón­ um, menning ella framburði á dagstovnaøkinum. Ein­ um øki, har nógv av starvs­ fólkunum mugu taka til takkar við nakrar av landsins lægstu lønum – í einum landi, sum telist millum tey dýrastu í Evropa. Einum øki, sum skuldi verið ein grund­ leggjandi fortreyt fyri tí trivnaði og fólkavøkstri, sum vit øll – ikki minst politik­ ararnir – tosa so nógv um og so fegin vilja síggja. Eru børnini ein bagatell? Tá fíggjarætlanin fyri 2012 kom til 1. viðgerð boð­aði Levi Mørk, limur í býr­áðs­meir­ lutanum frá, at hann kundi ikki taka undir við sparingini á dagstovna­økin­um. Tað harmaði býráðsformannin, sum segði við Rás 2, at tann eina milliónin hóast alt er lítið at rokna í mun til tað samlaðu fíggjarætlanina upp á slakar 700 milliónur. Vit vilja mótmæla, at býráðs­formaðurin á hendan hátt ger sparingarnar á kommuna dagstovnaøkinum til reinar smálutir. Tí talan verður um sparingar, ið koma sum steinur omaná byrðu og sum sanniliga fara at ávirka tænastuna til tað verra. Fyri tey meira enn 2.000 børnini í kommunalu dagstovnaskipanini og for­ eldur teirra er sparingin ið hvussu so er ikki nøkur baga­ tell. Undarligar raðfestingar Í fíggjarætlanini fyri 2011 kunnu vit lesa, at Tórs­ havnar Býráð satsar upp á tey bleytu virðini, har trivnaður er millum familj­ urnar við børnum og ung­ um, og hjá teimum eldru. Dag­stovnaøkið skal vera "á einum støði, ið nøktar tørvin hjá familjunum." Eitt virðiligt lyfti, má sigast. Tað er alla æru vert, tá ið býráðið sigur, at tað í 2012 skulu gerast stórar íløgur í trivnaðin hjá borgarun­um. Men tað er hinvegin undr­ unarvert hvussu polit­iska skipanin uttan stór­vegis hóva­sták kann rað­festa millióna­íløgur í stadion­ljós­ mastrar, nýggjan skoytu­ vøll og ein golfvøll fyri 5 milli­ónur krónur, tá ið kommunan ikki hevur ráð til eina so grundleggjandi tænastu sum frítíðarskúlar og dagstovnar. Hetta kann vera ringt at skilja. Væl at merkja, um vit líka síggja burtur frá, at 2012 er kommunalt valár. Men hvat nyttar tað, at vit kunnu standa á skoyt­ um á Skálatrøð ella spæla golf á Glyvursnesi, um grundleggjandi sam­felags­ tænastur verða píndar niðu­r, so at tær ikki megna at vera á einum støði, sum nøktar tørvin hjá familjunum – soleiðis sum býráðið hevur lovað. Tað eru so neyvan rað­fest­ ingar sum hesar, ið fáa fólk at støðast og koma heimaftur til Havnar. Gamaní krevst góð stýring í avbjóðandi tíðum, sum hesum. Men Havnin hevur ein sunnan búskap. Tað staðfesti sjálvur borgar­ stjórin við stór­um stavum í almennum lesarabrævi so seint sum leygardagin. Og ein býur við einum sunnum búskapi hevur sjálvandi ráð til eitt virðiligt dagstovnatilboð. Eru børnini í Havn ein bagatell? Maud Wang Hansen Pedagfelagið Meðan millionaupphæddir verða settar í stadionmastrar, skoytuvøll og golfvøll, ætlar býráðssamgongan í Havn – triðja árið á rað – at skerja játtanina til Dagstovnaøkið í Havn. Almenni politiski boðskapurin um, at Havnin hevur ein sunnan búskap og raðfestir trivnaðin hjá barnafamiljunum, stendur í skarpari andsøgn við veruleikan á dagstovnaøkinum Síðan Skráseting Føroya i 2007 gav 7 umsøkjarum løg­gilding, hevur nógv verið skriv­að um grannskoð­ara­málið. Ser­ liga efter at løg­tingsins um­ boðs­maður i november 2010 al­manna­kunn­gjørdi sína frá­greiðing um málið. Niður­ støð­an hjá um­boðs­mann­inum var mill­um annað, at løg­gild­ ingin ikki hevði heimild i lóg og var givin av órøttum. Hóast nógv hevur ver­ið skrivað og sagt um grann­skoð­ ara­málið, so hevur við­gerðin als ikki snúð seg um grannskoðan. Grannskoðan snýr seg um at geva roknskapum og øðr­um upplýsingum álit og trúvirði. Viðgerðin af grann­skoð­ara­ málinum hevur snúð seg um juridiskar ósemjur, tænusta­ mannakanningar og almenna umsiting, og tað sum er komið fram um grannskoðaramálið hevur eftir mínum tykki hvørki økt um álitið á grann­ skoðaraátekningum ella trú­ virðið hjá grann­skoð­ar­unum. Støðan fram til 2005 Fram til 2005 var støðan við­ víkjandi løggilding af grann­ skoðarum í Føroyum greið. Grannskoðarar, sum høvdu lokið prógv sum stats­autori­ seraðir granns­koðarar í Dan­mark, kundu virka sum løg­gildir/statsautoriseraðir grann­skoðarar í Føroyum. Útbúgvingin sum stats­ autoriseraður grannskoðari er ein praktisk útbúgving. Krøv­ini fyri at fara til próv­ tøku eru cand.merc.aud-út­ búgving og 3 ára starvstíð hjá einum statsautoriseraðum grann­skoðara. Próvtøkan er ein skriftlig roynd (2 próv­ tøku­dagar) og ein munnlig roynd, sum varar umleið 1 tíma. Eftir lokna próvtøku kann tann statsautoriseraði grann­skoðarin átekna rokn­ skapir hjá partafelagum, smá­ partafeløgum o.s.fr. Próvtøkan umfatar i høv­ uðsheitum hesar læru­greinir: Grannskoðan Roknskapur Skattarættur Vinnurættur Teoretiska grundarlagið fyri próvtøkuna er cand. merc.aud-útbúgvingin, og enda­málið við próvtøkuni er at skjalprógva praktiskan førleika innan lærugreinirnar. Serliga at grannskoðaði rokn­ skap­urin ikki hevur týðandi feilir og hann gevur eina rætt­ vísa mynd af rakstri, balansu og eginogn. Hóast talan ikki er um eina djúpa teoretiska próvtøku, so er tað ein rættiliga torfør próv­tøka. Orsøkin er, at kandi­ daturin skal vísa, at hann er førur fyri at skýna á hvat er týðandi fyri roknskapin og hvat er minni týðandi, og í einum stuttum skotbrái kann tað vera en torfør meting. Orsøkir til grann­ skoðaútbúgving Endamálið við útbúgvingini sum statsautoriseraður grann­ skoð­ari er at geva ársrokns­ kapinum trúvirði og at lesarin kann líta á upplýsingunum i ársroknskapinum. Í øllum meldrinum um grann­skoðaramálið hevur viðgerðin nærum ikki snúð seg um, hvørt grannskoðarar í Føroyum framvegis skulu hava staðið royndina sum statsautoriseraður grann­ skoðari. Serliga haldi eg, at fáar politiskar meiningar hava verið frammi um málið, hóast tað er lóggevari, ið ásetur krøv­ ini til útbúgving fyri grann­ skoðarar. Í roynd og veru er tað helst manglandi politiski vilji til at gera nakað við mál­ið, ið hevur gjørt málið so fløkt og torgreitt. Í staðin fyri eina viðgerð av krøvum til grann­skoð­ara­út­ búgving snýr málið seg um juridiskar tulkingar, kanning av almennu umsitingini o.s.fr. Niðurstøða Eftir mínum tykki hevur við­gerðin av grann­skoðara­ mál­inum skatt grann­skoð­ ara­vinnuna í Føroyum. Við­ gerð­in í fjølmiðlinum hevur verið atfinningarsom, og hev­ur givið almenninginum fat­anina av, at lítið og einki skil er á núverandi løggilding. Lesarin av ársroknskapum má av røttum vera í iva, um grann­skoðaraátekningin gevur nakra trygd fyri, at rokn­skapurin gevur eina rættvísandi mynd af rakstri, balansu og eginogn. Um politiski viljin í Før­ oyum er, at partafeløg, smá­ partafeløg o.s.fr. skulu lata inn grannskoðaðir ársroknskapir, so má ein politisk niðurstøða vera um krøvini til útbúgving hjá grannskoðarum. Ein sjálvsagdur møguleiki er, at lóggevari ásetur, at grann­skoðarar ikki skulu taka eina praktiska roynd sum uppískoyti til teoretisku út­ búgvingina, cand.merc.aud. Tað er kortini mín niður­ støða, at trúvirðið hjá grann­ skoðaravinnuni hevur fingið so stóran skaða, at eingin ann­ar veruligur møguleiki er, enn at grannskoðarar skulu taka próvtøkuna sum stat­ sautoriseraðir grann­skoðarar fyri at fáa løg­gild­ing. Tørvur er á, at álitið á grann­skoðaravinnuna verður endurreist, hóast tað merkir, at løggildir grannskoðarar uttan próvtøku missa løg­ gild­ingina aftur. Tað týdn­ ingar­mesta er hóast alt, at al­menningurin hevur álit á grannskoðaraátekningunum - alt annað er til ógagns fyri tey, ið lesa roknskapir og grann­ skoðaravinnuna sum heild. Viðmerkingar til grannskoðaramálið Tummas Ennistein statsautoriseraður grannskoðari