fríggjadagur 18. november 2011síða 47

nr. 134 ·18. november 2011 15 VIKUSKIFTI vitjan av einari fremmandari gentu, sum er upp á vegin, og sum legst inn á hana at búgva. Gentan verður lýst sum búkstór, og við opnari splittu. Yvirhøvur eru nógvar lýsingar hjá Stjerbakovu av opnum splittum, naknum fótum, saft, sum av óvart rennur eftir lørunum á konufólki osfr. Stundum letur hon tó eisini hetta lyndið siga onkran góðan og humoristiskan sannleika, sum til dømis hetta brotið á s. 136 um ein vísindamann, sum gjørdi laksarogn burtur úr lorti: »Upp á spurningin um, hvussu gekst, svaraði hann glaður: – Tað er alt hilnast væl, nú er bara eftir at fáa luktin burtur.« Kanska ein beinrakin mynd, sum sigur nógv um vísindina og serliga heili­vágsídnaðin í dag? Samrøðurnar hjá hesari kvinnu og gentuni verða miðlað til okkara gjøgnum hugaheimin hjá kvinnuni og tí, sum hon minnist úr fortíðini. Eisini setur høvundurin søguna í samband við ta kendu skaldsøguna Meistaran og Margarita eftir Mikhail Bulgakov. Seinni í søguni er aftur lop tíð. Vit fara aftur til eina, sum eitur Zjenja, og hon verður upp á vegin. Og her síggja vit aftur tað dualistiska loftaríið hjá Stjerbakovu. Tann áhugaverda niðurstøðan í hesi søgu er, at tann gesturin, sum hon tosar um í byrjanini á søguni, bæði kann vera sjálv søgan, sum hon skrivar, og eisini Zjenja og tann ókunniga gentan, sum er upp á vegin. Stjerbakovu dámar væl tað kropsliga, og tað at vera upp á vegin er sjálvandi sera kropsligt. Haraftrat kann tað sigast vera eitt fyribrigdi, sum elur av sær ein lítlan doppelgangara. So hóast tað ikki sæst við fyrsta eygnakast, so hanga øll temuni og stílurin hjá Stjerbakovu sera væl saman. Tann seinasta søgan er tann filo­ sofiskasta av teimum trimum – Ein søga í rappstíli. Hon er á tremur við normativum hugleiðingum um orð og orða­merkingar. Søgan snýr seg um eini hjún við einari dóttur, og sjónarhornið er tað hjá konuni. Har bankar uppá ein morgun, hon fer út og letur upp – og verður skotin í óstbeinið, men doyr ikki. So liggur hon á sjúkrahúsinum – og har fáa vit aftur filosofiskt prát millum sjúklingarnar (saman við tí skatologiska skemtinum, sum er so eyðkent fyri Stjerbakovu) – og tá gerst lesarin so við og við varugur við, at tað kanska var dóttur kvinnuna, sum skeyt mammu sína. Væl klárar Stjerbakova at halda spenningin millum móður og dóttur, uttan at hon snávar við tí. Í øðrum parti hitta vit eina aðra kvinnu, sum eigur eina dóttur, sum er meinlík dóttrini hjá høvuðspersóninum – og báðar døturnar eita tað sama. So fáa vit aftur drama og spenning, til eyðsýnt verður, at tað er sami maður – maður frásøgufólkið í søguni – sum er pápi at báðum gentum. Og at tað var hin gentan, sum skeyt konu pápans. Torgreitt og skelkandi? Jú, sanniliga. Í hesi seinastu søgu kann av sonnum sigast, at Stjerbakova hevur nátt tindin av sínum dualistiska metafor-loftaríi og doppelganger-motivi. Hetta er ein hugtakandi og tekniskt frágera væl úr hondum greidd endasøga, sum endar eitt sera øðrvísi, innhugsið og filosofiskt søgusavn, sum øllum kann viðmælast at ogna sær og lesa. Høvdu tit væntað annað? E-bøkur kunnu keypast á www.sprotin.fo Sjálvandi fáast føroyskar bøkur sum e-bøkur E-bók er bók, sum tú lesur á e-bókalesara ella handteldu, ið tú kanst hava við tær allastaðni. Vanligasta sniðið í e-bókum er ePub, sum hevur tann fyrimunin, at teksturin lagar seg eftir støddini á tólinum, so tað hevur ongan týdning, um skíggin er lítil. Okkara e-bøkur eru í ePub sniði. Les meira á www.sprotin.fo Fakta Galina Nikolaevna Stjerbakova (10. mai 1932 – 23. mars 2010) var russiskur og sovjettiskur rithøvundur. Hon var fødd í Donetsk-økinum í Ukraina. Hon las við námsfrøðiliga háskúlan í Cheljabinsk. Síðani undirvísti hon í russiskum máli og bókmentum. Hon starvaðist eisini eitt skifti sum blaðkvinna, men hon segði upp og fór at royna seg sum rithøvundur burturav. Hon helt nevniliga, at journalistikkur kravdi, at ein var falskur og bert varpaði ljós á eina síðu av málinum og tagdi um hinar síðurnar, og hetta dámdi henni ikki. Hon hevur eisini sagt seg ikki dáma antisemittar, tí syndin er stór at hata nakran vegna trúgv ella tjóðskap. Tann seriøsi parturin av heildarverkinum hjá Stjerbakovu – nevniliga tað filosofiska prosaið – varð skrivaður áðrenn 70’ini. Hon hevði tó trupulleikar við at fáa nakran at geva tað út. Tískil gjørdi hon av at fara at skriva eina ástarskaldsøgu, ið varð prentað í tíðarritinum »Junosd« (Ungdómur (Юность)) á heysti 1979. Hon gjørdist væl umtókt, og Stjerbakova fekk nógv rósandi brøv frá lesarum. Hin 15. jan. 2010 varð henni handað borgara-heiðurslønin »Glæsiliga fortíð« í Cheljabinsk. Galina Stjerbakova skrivaði fleiri enn 20 bøkur og doyði, áðrenn tann seinasta varð liðug. Nógvir filmar eru gjørdir við støði í søgum hennara. Hon andaðist í Moskva og er grivin í Mjuskom-kirkjugarðinum, ið liggur nærhendis Mar’in-viðarlundini Við føturnar á liggjandi konum er fyrsta verk eftir Stjerbakovu á føroyskum. Johnny Thomsen hevur týtt úr russiskum. Bókin er 230 bls.