hósdagur 19. februar 2004síða 4

6 Nr. 34 - 19. februar 2004 Nr. 34 - 19. februar 2004 7 Eysturoyggin tekur kappingina upp Nýggja ferðaskriv- stovan Novena Tours í Saltangará lat upp mikudagin. Vantandi gistingar á hotellun- um í Eysturoy vóru beinleiðis grundin til stigið, sigur annar stigtakarin FERÐAVINNA Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Saltangará: Ov fáar gistingar á hotell- unum í Eysturoy í fjør var beinleiðis grundin til, at nýggj ferðaskrivstova nú er latin upp í Saltangará. Tað eru teir báðir hotel- stjórarnir, Pól Jákup Poul- sen á Runavíkar Sjómans- heimi, og Frank Kruse Nielsen á Hotel Lonini á Eiði, sum hava tikið stig til og reka nýggju ferðaskriv- stovuna, Novena Tours í Saltangará. At standa fyri dagliga rakstrinum hava teir sett Erlu Weihe Johanesen, sum er útbúgvin í ferðavinnu hjá DSB í Danmark og seinnu tíðina hevur arbeitt hjá Flogfelag Føroya. Bæði leiðarin á Runa- víkar Sjómansheimi og á Hotel Lonini byrjaðu nýgg- ir í vinnuni í fjør, greiðir Pól Jákup Poulsen frá. Og báðir sannaðu, at talið á vitjandi á hotellunum báð- um í Eysturoy var í lægra lagi. Teir tosaðu tí saman um, hvat gerast ku ndi fyri at betra um støðuna, og úrslitið gjørdist so Novena Tours, sigur hann. Ætlanin er greitt í fyrsta umfari at royna at fáa fleiri fremmand ferðafólk hend- anveg. Og eitt sindur sjálv- søkin hevur tú væl loyvi at vera og royna at fáa kundar til títt egna øki, heldur Pól Jákup Poulsen. Tað verið seg bæði ferðafólk,sum ferðast einasmøll, bólkar og fyri tann skuld eisini ferðamannaskip, sum kundu hugsast at vitja økið. Sjálvandi fer Novena Tours eisini at selja føroy- ingum, sum ætla at feðrast úti í heimi, ferðaseðlar. Bæði vanligar ferðaseðlar millum lond og eisini chart- erferðir. On-line skipan er, so til ber at leggja ferðir til rættis um allan heim. Novena Tours hevur av- talur við fleiri hotel í Danmark, soleiðis at til ber at keypa feðaseðlar og gisting alt um eina leið, sigur Pól Jákup Poulsen. Eysturoyggin er vinnu- oyggj, og vinnulívsfólk ferðast nógv, so hann hevur góðar vónir um at sleppa upp í part har. – Føroyingar eru sum heild eitt lokalt fólkaslag, so eg vænti, at eysturoying- ar far at stuðla okkum, sig- ur hann og leggur afturat, at longu nú hava tey merkt ein ávísan áhuga. Novena Tours heldur til í handilsbygninginum yvir av Statoil støðini í Salt- angará. Erla Weihe Johannesen er sett í starv starv hjá Novena Tours Mynd: Jens Kristian Vang P/f Atlantis letur aftur Leiðslan á kryvjivirk- inum Atlantis í Vest- manna noyðist nú at taka avleiðingarnar av rákinum í alivinn- uni, og í næstu letur virkið aftur. Orsakað av ILA-smittuni og lágu marknaðarprís- unum er eingin laks- ur eftir at kryvja í Vestmanna, og sostatt gerast tey 20 arbeiðs- fólkini á virkinum arbeiðsleys ALIVINNA Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Eftir at hava kruvt laks síð- ani 1996 fer kryvjivirkið Atlantis í Vestmanna nú í søguna. Tað er stutt sagt ikki nakar laksur eftir at kryvja, og stjórin á virkin- um frá apríl 1999, Jákup Oluf Hansen, sigur, at stað- festingin av herviligu ILA- smittuni í fjør og lækkandi prísirnir hava givið kryvji- virkinum Atlantis mønu- stingin. – Í næstu viku er so eing- in laksur eftir í Vestmanna at gera til, og so er ikki nógv annað at gera enn at lata aftur, staðfestir Jákup Oluf Hansen. Tey 20 ar- beiðsfólkini á virkinum fingu øll uppsøgn 1. des- ember í fjør, og tískil er endin ikki nakað, sum nú kemur óvart á. Byrjaðu í 1996 P/f Nævir, Sandá Samtakið og Vestmanna Fiskavirki stovnaðu Atlantis fyri átta árum síðani, men í tíðar- skeiðnum frá 2001-2003 tók Sandá Samtakið einsa- malt yvir virkið. Síðani vórðu partabrøvini yvirtik- in av Vestlax seint í 2003, har ein nevnd varð sett at stýra virkinum. Nú verður arbeiðið so lagt niður í bygninginum í Vestmanna, sum Atlantis hesi árini hevur leigað frá Vestmanna Fiskavirki, og so er virkisbygningurin tøkur og til reiðar at nýta hjá øðrum møguligum akt- ivitieti. – Partafelagið Atlantis fer so ikki aftur at vera virkið, men vit vóna, at bygningurin ikki fer at standa tómur í framtíðini, tí tað er jú altíð spell fyri vinnulívið í bygdini. Nógv ung fólk hava verið tengd at arbeiðinum á virkinum, og tey missa nú møguleikan at arbeiða í bygdini, sigur stjórin á Atlantis, sum í løt- uni riggar av, áðrenn sein- astu laksarnir verða kruvdir í næstu viku. Eingin endurreisn Jákup Oluf Hansen trýr ikki á nakra endurreisn fyri vinnuna í Vestmanna, um rákið skuldi vent í ali- vinnuni í Føroyum. – Um fiskur verður settur út aftur og vend kemur í gongdina, verður hann í fyrsta lagi kruvdur um tvey ár, og eg havi torført við at ímynda mær, at nakað verður gjørt í Vestmanna tá, staðfestir stjórin. Hóast P/f Atlantis sam- bært honum hvørki er í skuld ella í svárum fíggjar- ligum trupulleikum, nú virkið letur aftur, mugu teir kortini ásannað, at ikki ber til at halda fram uttan nakr- an laks at kryvja, og sostatt hevur enn eitt virkið kent sviðan av kreppuni í ali- vinnuni, har 20 fólk mugu leita eftir nýggjum arbeiði. – Tað er spell fyri Vestmanna bygd, at 20 fólk gerast arbeiðsleys, nú kryvjivirkið Atlantis letur aftur, sigur stjórin Jákup Oluf Hansen, sum riggar av, áðrenn lykilin í næstu viku verður snaraður fyri seinastu ferð í bygninginum í havnini í Vestmanna Eingin avtala um norðhavssildina Eingin avtala spurdist burtur úr samráðing- unum í Keypmanna- havn um norðhavs- sildina. Føroysku umboðini fóru eftir somu avtalu sum í 1997, ið hevur verið galdandi til 2002, men av tí at Noreg kravdi 66% av heild- arkvotuni fekst eingin semja SILDASAMRÁÐINGAR Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Ísland hevði, eftir áheitan úr ES og Noreg, boðað til samráðingarfundar viðvíkj- andi fyrisitingartiltøkum og fiskiskapi eftir norðurhavs- sild í 2004. Strandarlond- ini, sum luttaka í hesum samráðingunum, eru um- framt Ísland, ES, Føroyar, Noreg og Russland. Fund- urin var í Keypmannahavn 16-17. februar 2004. Tey fimm strandarlondini samdust um fiskiskapin fyri 1997 og hava síðani fram til 2002 gjørt avtalu fyrst um heildarveiðu og síðani býtt kvotuna við sama býtislykli øll árini - bæði millum londini og við at geva lutfalsliga somu at- gongd til skip úr øðrum pørtum at fiska í heima- sjógvi. Semjan helt ikki, tá sam- ráðingarnar fyri fiskiskapin í 2003 vórðu tiknar upp í St. Pætursborg í oktober 2002. Noreg noktaði at halda fram við fimmparta- avtaluni, sum hevur verið grundarlagið undir býtinum av norðurhavssild síðani 1997. Noreg kravdi sín part hækkaðan úr 57% upp í 70% grundað á, at norður- havssildin mest er í, og verður fiskað í norskum sjógvi - íroknað Jan Mayen og Svalbard. Eingin av hin- um pørtunum kundu góð- taka norska kravið og hildu fast við fimmparta-avtal- una. Hetta stríðið endaði so við, at partarnir hvør sær á vári 2003 gjørdu avtalu við Noreg um, at hvør parturin hevði fiskimøguleikar sam- svarandi upprunaliga býtin- um, men at man samstundis lat Noreg ein part av hesum afturímóti, at Noreg gav fulla atgongd fyri restina av kvotuni at kunna verða fiskað í norskum sjógvi. Føroyar og ES høvdu av- talað, at útgangsstøðið fyri samráðingunum var lutfals- ligur niðurskurður í kvotu hjá báðum pørtum fyri økta atgongd. ICES hevur mælt til, at fiskiskapurin verður samsvarandi hesum veiðu- setningi, og at veiðan í 2004 ikki fer upp um 825.000 tons. Føroyska samráðingar- nevndin fór eftir at fáa somu avtalu aftur, sum var galdandi í 1997, og um hetta ikki var møguligt so at finna eina eina loysn fyri 2004, har virðið av sín- ámillum avtalu fór at verða samanborið soleiðis, at Føroyar fáa eins stóran ágóða av avtaluni, sum Noreg fær. Í 3. lagi um eingin strandarlandaavtala fekst, so mugu Føroyar seta sær eina egnu kvotu grund- að á semjuna í 1996. Úrslitið gjørdist, at strandarlondini ikki kundu semjast um eina nýggja strandarlandaavtalu, tí Nor- eg kravdi 65% av heildar- veiðuni í mun til 57% eftir avtalunum frá 1997 - 2002. Sostatt er eingin sildaavtala enn gjørd fyri 2004. Statoilstøðin á Tvør- oyri er staðið, har ung hittast. Tey eru ikki serliga fegin um stað- ið, og eigarnir eru onki fegnir um at hava tey ungu »hang- andi«. Men onki annað stað er - uttan bilarnir! Og komm- unan ásannar, at tað er sera fátæksligt við hølum til ungdómin Anna P. Mortensen Flestu av okkum kenna eitt ella fleiri hang-out støð, har vit klumpaðust saman, prátaðu, flentu, gjørdu gjøldur, fjeppaðust o.s.fr. - eitt stað, har tey vaksnu sjálvdan komu. Sjálv var eg tannáringur her á Tvøroyri í 80unum, Frændur vóru í hæddini, kioskirnar hjá Bjarna sála og Hans vóru støðini, Logjan og Skóthús- ið. Í Logjuni var plátuspæl- ari, vit høvdu plátur við heimanífrá ella vit fóru niður í kjallaran at lýða á, tá okkurt orkestur vandi. Í dag er tað so Statoil. Bara Statoil. Sjálvandi eru tað nógv ung, ið íðka ítrótt nakrir ella fleiri tímar um vikuna, og tað trýtur heldur ikki við góðum ítróttartil- boðum í góðum umhvørvi. Men tað vil altíð vera ein partur ið ikki íðkar ítrótt - sum ikki kennir seg væl í eini ítróttarhøll. So er bara Statoil! Britt og Esther ganga í 9. flokki í Tvøroyrar skúla. Tær venja báðar fótbólt, og Esther spælir eisini flog- bólt. Men hóast tað, inni- heldur skúlavikan nógvar tímar, sum verða nýttir niðri í Statoil: – Vit kunnu ikki lata vera við at koma har, tí onga aðrastaðni er at fara. Vit kunnu onki gera, og tosa vit ov hart ella flenna ov hart, verða vit átalað fyri at styggja aðrir kundar burtur. Tað kann gott vera, at tað er so, og vit vildu fegnar hild- ið okkum burtur. Tað gera vit so eisini onkuntíð, fara heim til onkran ella sita í onkrum bili, men tá koyra vit aftur og fram við Statoil, fyri at hyggja, hvør nú man vera komin. OK, vit eru so ikki tær, ið koma har mest. Summi brúka meginpartin av frítíðini í Statoil, tað er ræðuligt! Í síðstu viku var grein her í blaðnum um ætlanirnar hjá T F. Thomsen A/S at gera ungdóms- og mentan- arstað í einum av pakkhús- unum. Spurdar, hvat tær halda um, at ein ungdómsklubbur verður stovnaður, siga báð- ar hetta vera SUPER. Og tær eru samdar um, at fara nakrir bleytir stólar at finn- ast har ella ein sofa, ja, so hevði tað bara verið fant- astiskt. Og tað má sigast, at krøvini ikki eru so øgiliga høg... Stuðul til ungdóms- høli Pauli Einarsson er formað- ur í mentanarnevndini í Tvøroyrar kommunu. Hann ásannar, at tað er sera fá- taksligt við hølum til tey ungu og mentan yvirhøvur: – Stuðulin hjá kommun- uni á ungdómsøkinum fer til ítróttina. Og ein heilt stórur partur av stuðuli fer til barnaansing. Vit hava plássgaranti í kommununi, og hóast øll børn hava ans- ingarpláss, er útibarnagarð- ur júst stovnaður. Men ung- dómurin... har væntar! Teimum væntar eitt hugna- ligt stað at hittast, har møguleiki eisini er fyri at spæla tónleik o.a. Pauli hevur sjálvur brúkt nógva tíð til tónleikin, hevur javnan vant við orkestrum her á staðnum: – Vit vandu í Logjuni. Har savnaðust nógv ung, og øll vóru væl nøgd. Vit stóðu og vandu, meðan hini søgdu seg fáa eina gratis konsert. Í dag er onki slíkt stað, og tað er stórt spell. Bygning- urin hjá kommununi, sum Poul Hansen húsaðist í á Hvítanesi, stendur tómur. Uppskot varð lagt fyri kommununa at fáa hesi høl- ið gjørd í stand til mentan- arhús, men undirtøka var ikki fyri tí. Tosað hevur verið um, at kommunan hevur ætlanir um at saltsiloin á Drelnesi skal gerast mentanarstað, men Pauli sigur, at tað er ikki vorðið til nakað ítøki- ligt. Saltsiloin skal renover- ast frá botni av, og verður ein sera kostnaðarmikil verkætlan. Spurdur, hvat hann heldur um ætlanina hjá T.F. Thomsen A/S at gera eitt av pakhúsunum til ungdóms- og mentanarstað - og hvussu kommunan hevði kunnað stuðlað - sigur hann: – Gomlu pakhúsini, sum liggja mitt í bygdini eru sera attraktivt økið. Tað eru júst støð sum hesi, man leitar eftir í grannalondnum og brúkar til mentanarlig endamál, Norðurbryggjan í Keypmannahavn er eitt dømi. Vit hava sama um- hvørvi her í minni formati! Tað, ið krevst av einum per- sóni, ið fer undir eina slíka verkætlan er, at viðkom- andi dugur at byggja eitt umhvørvið upp um staðið, og tað vænti eg eisini, at stigtakarnir gera. Anna Kirstin er dugnaligur íverk- setari - tað hava vit sæð - so alt talar fyri, at ætlanin kann gerast veruleiki. Pauli Einarsson sigur, at kommunan er áhugað at stuðla tiltøkum, ið eru til frama fyri ungdóm og mentan í bygdini - tað verið seg, um tað eru persónar ella feløg, ið standa aftan- fyri. Kommunan kann veita beinleiðis peningastuðul ella óbeinleiðis stuðul, við at tryggja karmar til ymisk tiltøk, eitt nú við at lata ítróttarhøllina til t.d. eina konsert. Men fyrst av øllum mugu vit síggja eina ítøki- liga verkætlan. Harnæst verður fundur, og triðja stigið kundi verið ein roynd at fingið verkætlanina - sum hugsandi bæði kundi komið undir ungdómsarbeiði og restaurering og viðlíkahald av gomlum bygningum - á fíggjarlógina næstu ferð. Verkætlanin er til frama fyri trivnaðin í bygdini - serliga hjá teimum ungu - so her skuldu allir møguleikar staðið opnir. Vána »hang- out stað« Mynd: Pakhús 4 (næstuttast til høgru), sum er í heili fimm hæddum, skal vera ungdóms- og mentanarhús Mynd: Britt og Esther vóna, at ungdómshúsið skjótt verður veruleiki, tí stórur tørvur er á tí C M Y K 7 6