hósdagur 19. februar 2004síða 5

8 Nr. 34 - 19. februar 2004 Nr. 34 - 19. februar 2004 9 – Útróðrarfiskurin gongur inn í okkara framleiðslu, sum ann- ar fiskur. Kósin er eitt stórt fiskavirki, sum keypir fleiri fiskasløg og hevur ávísar fram- leiðslur. Vit gera ikki mun á útróðrarfiski og øðrum fiski í framleiðsluni, sigur Klæmint Hansen, virkisleiðari ÚTRÓÐUR Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Seinastu tíðina hevur veðr- ið verið gott, og væl av út- róðrarfiski er komið uppá land í bygdum, har útróður er. Streymurin hevur verið góður, men sum skilst, er hann nú harðnandi. Klaksvíkin er gomul út- róðrarbygd, og tað var tann tíð, tá ið henda vinna at kalla var altavgerandi fyri trivnaðin á staðnum. Men alt broytist og flytir seg, og soleiðis er eisini við vinnuni. Og tó; framvegis í dag breyðføðir útróðurin nógvum familjum í Klaks- vík og aðrastaðni kring landið, og í egningarskúr- unum standa enn ung sum eldri og syrgja fyri, at út- róðrarbátarnir hava nóg mikið av egndari línu til næstu setu. So hvørt, sum fiskiskipa- flotin og virkini eru vorðin størri, er týdningurin av út- róðrinum lutfalsliga mink- aður. Men tað vildi verið eitt undarligt og fátæksligt føroyskt samfelag við ong- um útróðrarbátum, ongum útróðrarmonnum og ongari egning. Einki ber til Nú smápláss eru við at doyggja út, kundi ein gongd leið kanska verið at vent aftur til tíðina, tá ið út- róður og fiskakjallari var á nógvum bygdum, har eing- ir aðrir vinnumøguleikar vóru. Men tað nyttar ivaleyst einki at tosa um hesi viður- skifti í dag, tí samfelagið er so nógv broytt, og krøvini til hetta og hitt eru so nógv økt. Fyrr var vanligt, at handilsmaðurin í bygdini hevði ein fiskakjallara, har eini 15-20 fólk stóðu og flaktu og saltaðu fisk. Menninir, sum áttu bát, kundu rógva út í tí góðu tíðini á árinum og sleppa av við fskin á staðnum. Tey, ið eru tilkomin og vaksin upp á smápláss- unum, minnast hugnaligu kvøldini, tá ið bátarnir komu aftur at landi við stórum og góðum fongi. Dagin eftir stóðu hurðarnar í fiskakjallaranum opnar oman á bryggjuna, og menn og kvinnur kundu tjena sær nakrar krónur. Í dag ber einki til. Eftir Kósabrúnni Seinasta leygardag gekk blaðstjórin á Sosialinum sær ein túr eftir Kósabrúnni og tók nakrar myndir av út- róðrarbáti, sum lá og land- aði. Á bryggjuni møtti hann útróðrarmonnum, og hann møtti eisini Jákupi Sólstein, formanni í Føroya Reiðara- felag, sum altíð er fryntlig- ur at hitta. Bátur við nógvum fiski lá við bryggjuna, og menn vóru væl nøgdir við fongin hendan dagin. Klæmint Hansen, sum er virkisleiðari á Kósini, veit at siga, at útróðrarbátarnir hava havt góðan fiskiskap í seinastuni, nú veðrið hevur verið so gott. Teir, ið royna við línu, hava javnan ligið millum 100 og 200 pund á stampin, og í seinastuni hevur meiri enn helmingur- in av veiðini verið hýsa. Men tað veldst um, hvar bátarnir royna. Hinvegin hevur lági hýsuprísurin havt við sær, at útróðrar- menn hava ligið meira eftir toskinum. Kósin hevur landingar- miðstøð, men sum oftast er tað Fiskamarknaðurin, sum landar fyri Kósina. – Vit keypa hesa tænastu frá Fiskamarknaðinum, sum hevur sítt egna fólk til endamálið, sigur Klæmint. Hann veit at siga, at nakr- ir útróðrarbátar landa burt- ur av til Kósina og fara tí- skil ikki um uppboðssøluna við fiskinum, men hesir eru tó undantakið. Flestu við línu – Flestu útróðrarbátarnir í Klaksvík royna við línu, eisini um várarnar, tá ið menn aðrastaðni plaga at leita norður um at royna eftir várfiski. Tað eru tó nakrir av teimum smáu bát- unum, sum leggja um, meðan norðhavsróðurin er. Teir stóru útróðrarbátarnir í Klaksvík, úr 30-40 tonsum og uppeftir, royna vanliga við línu alt árið og leggja ongantíð um til snellu. Umleið helmingurin av ráfiskinum, sum Kósin keypir, keypir virkið bein- leiðis frá skipum og bátum. Hin helmingurin verður keyptur á uppboðssølu. – Hesa tíðina er útboðið av útróðrarfiski vanliga nokkso stórt, og tað plagar at ganga útyvir prísirnar. Klæmint heldur tó ikki, at nakað serligt er at siga um prísgongdina beint nú. – Útróðrarfiskurin gong- ur inn í okkara framleiðslu, sum annar fiskur. Kósin er eitt stórt fiskavirki, sum keypir fleiri fiskasløg og í fyrsta lagi tosk, hýsu og upsa. Í framleiðsluni gera vit ikki mun á útróðrarfiski og øðrum fiski, sigur Klæmint Hansen, virkis- leiðari. Stjóri á Kósini í Klaksvík er Hanus Hansen. Útróðrarbátarnir hava góðan fiskiskap Vælnøgdur útróðrarmaður á Kósabrúnni leygardagin Mynd: Jan Müller Jákup Sólstein, formaður í Reiðarafelagnum, gekk sær eisini ein túr eftir bryggjuni hendan dagin Mynd: Jan Müller Útróðrarbátarnir hava fingið væl av fiski seinastu tíðina, nú veðrið hevur verið so gott Mynd: Jan Müller Jógvan er ársins 1. hjálpari – Eg gjørdi ikki ann- að, enn eg hevði vón- að, at onkur annar gjørdi fyri meg, um eg kom illa fyri, sigur Jógvan Mørkøre, sum týsdagin var kosin ársins 1.hjálpari av Reyða Krossi. Tær tríggjar genturnar, Sarah á Rógvu Ras- mussen, Marjun Reg- insdóttir og Una Sús- anna Skaalum vórðu eisini heiðraðar ÁRSINS FYRSTI HJÁLPARI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Á samkomu í hølunum hjá Reyða Krossi týsdagin varð 48 ára gamli Jógvan Mørk- øre úr Hósvík heiðraður sum ársins 1. hjálpari 2003. Hetta er triðju ferð, at Reyði Krossur heiðrar árs- ins 1. hjálpara í Føroyum. Vendi við Í juni mánaði í fjør kom Jógvan Mørkøre á ein mann, sum hevði skorið seg illa norðanfyri Áir. Menn vóru farnir eftir seyði og ein teirra er áhalsin og stingur seg illa í annan tjúkkan. Hann bløddi sera illa og menninir á staðnum royndu at lyfta beinið fyri at steðga bløðingini. Jógvan Mørkøre er á veg úr Oyrarbakka til Hósvíkar og varnast at okkurt er áfatt, men koyrir framvið monnunum, tí hann væntar, at menninir høvdu tamar- hald á støðuni. Komin nakað framvið monnunum, ger Jógvan Mørkøre kortini av at venda við aftur, tí møguliga kann hann hjálpa mannin- um. Komin á staðið, sær hann, at maðurin hevur skorið seg illa í tjúkkan og við hjálp av fyrstu hjálpar skjáttuni, fær hann steðga ógvusligu bløðingini. Tá sjúkrabilurin kom á staðið, varð havt á orðið, at arbeiðið hjá Jógvani var ómetaliga væl úr hondum greitt. Trý boð Umframt Jógvan Mørkøre, vóru tvey onnur evni í uppskoti til at gerast ársins 1. hjálpari. Løgreglufólk- ini, Lars Muller og Mari- ann Reinert vórðu tilkallað 21. juni 2003, tí uttanfyri Havnar Klubba var ein maður dottin og svímaður. Tey góvu honum anda- hjálp og hjartamassasju, so maðurin kom seg aftur. Lars og Mariann fingu seinni eina heiðursgávu frá Ríkisløgregluni fyri avrikið Løgreglumaðurin, Sig- mund Petersen, var eins og Lars Müller og Mariann Reinert, í uppskoti til ársins 1. hjálpara. Sigmund varð boðsendur til eitt ferðslu- óhapp norðuri við Áir í fjørsummar. Sagt verður, at hann var umhugsin og gav teimum skaddu teppir og sín egna jakka at verma seg við. Sigmund gav eisini teimum løstaðu andahjálp. Sig- mund Petersen fekk eisini heiðursgávu frá Ríkisløg- regluni fyri sítt avrik. Mín skylda Ársins 1. hjálpari, Jógvan Mørkøre, gjørdist ikki sørt bilsin av at verða kosin árs- ins 1. hjálpari. Hann sigur seg altíð havt stóran áhuga í 1. hjálpararbeiði Jógvan tók 1. hjálpara- skeiðið í 1979 og síðan hevur hann altíð havt 1. hjálparskjáttuni við sær í bilinum og í bátinum. – Sum ungur fekk eg ofta lúsingar av ymsum slag. Tá var ikki bara at siga tað at fara til lækna og tískil var tað ofta mamma, sum kom mær til hjálpar. Áhugin fyri sjúkrarøkt er helst komin av at síggja mammu á ung- um árum. Áhugið fyri sjúkrarøkt er eisini í familj- uni, tí systrarnar hjá mær eru ávikavist sjúkrahjálpari og sjúkrasystur, sigur Jógv- an Mørkøre. Hann dylir ikki fyri, at tað er fløvandi at fáa slíka heiðursgávu, men leggur afturat, at hann gjørdi ikki meir enn sína skyldu. – Eg gjørdi ikki annað, enn eg hevði vónað, at onkur annar gjørdi fyri meg, um eg kom illa fyri, sigur hann Børnini duga eisini Tað eru ikki bert løgreglu- fólk og kommunalpolitikk- arar sum hava eginleika at hjálpa illa støddum fólki. Fyri góðum ári síðan vóru tær tríggjar genturnar Sarah á Rógvu Rasmussen, Marj- un Reginsdóttir og Una Súsanna Skaalum á veg úr skúlanum. Tað var kalt í verðinum og tær tríggjar fingu hug- skotið at fara út á ísin við Havnará. Sarah var fyrst á ísin, men datt gjøgnum ísi- n. Marjun roynir at koma Saruh til hjálpar, men hon fer eisini gjøgnum ísin. Eftir stendir Una, sum sær, at tað ber ikki til at fara út á ísin, tí so dettur hon eisini ígjøgnum. Una rennir tí eftir hjálp og komin om- an um Skótahúsið við Havnará møtir hon Ingun Hentze og saman fáa tær Marjuna og Saruh upp á turt aftur í øllum góðum. Á samkomuni fingu tær tríggjar genturnar hvør sítt krúss frá Reyða Krossi, meðan Ingun Hentze fekk eitt hálsprýði. The Darkness vóru stóru vinnar- arnir Í gjárkvøldi vóru vinn- ararnir av Brit Awards kosnir í London. Bólk- urin, The Darkness, steyk avstað við trimum heiðurslønum, meðan Justin Timberlake var teimum næstur við tveimum Her eitt yvirlit yvir vinnararnir av Brit Awards 2003 British Male solo artist: Daniel Bedingfield British Group British Rock Act Mastercard British Album The Darkness British Female Solo Artist British single (White Flag) Dido International Male Solo Artist International Album (Justified) Justin Timberlake British Dance Act: Lemar British Dance Act: Basement Jaxx British Breaktrough Artist: Busted International Female Solo Artist: Beyonce Knowles International Group: White Stripes International Breakthrough Artist: 50 Cent Outstanding Contribution; Duran Duran Evnini til ársins 1. hjálpara Jógvan Mørkøre: Maður skorið seg illa Lars Müller og Mariann Reinert: Maður dottin og svímaður Sigmund Petersen: Ferðluvanlukka Fakta Tær tríggjar genturnar Sarah á Rógvu Rasmussen, Marjun Reginsdóttir og Una Súsanna Skaalum vórðu eisini heíðraðar av Reyða Krossi. Aftanfyri sæst Ingun Hentze sum kom gentunum til hjálpar Mynd: Óli Jacobsen Jógvan Mørkøre úr Hósvík er ársins 1. hjálpari fyri at hjálpa einum illa støddum manni í fjørsummar Mynd: Óli Jacobsen C M Y K 9 8