fríggjadagur 2. desember 2011síða 12

Fríggjadagur 2. desember 2011 · Nr. 140 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður, heitir nú bein­ leiðis á fakfeløgini um at fara í hernað ímóti ómaks­ gjøldunum, sum bankarnir taka fyri at kalla, sum teir gera fyri viðskiftafólkini. Tað gjørdi hann í Løg­ting­ inum mikudagin, tá ið drúgvt, og tiltíðir eisini hvast, orða­ skifti var um ætlanirnar hjá samgonguni um at seta eina flatskattaskipan í verk og at skatta alt inngjald í eftir­ lønargrunnar. Í hesum sambandi varð eisini nomið við ómaksgjøld. Løgmaður vísti á, at Trygg­ingarfeløgini taka 11% í um­sitingargjaldi at fyri at um­sita pensjónsinngjøldini. Men tað tykist ikki sum um at nakar hevur trupul­ leik­ar av tí. Ført hevur verið fram, at verða eftirlønir skattaðar við inngjald, noyðast pensjóns­ feløgini at seta ómaksgjøldini upp fyri at fáa tað sama. Løgmaður spurdi, hví tað skal verða ein trupulleiki hjá politisku skipanini. Hann spurdi um tað ikki heldur var ein politisk upp­ gáva at tryggja at um­støð­ur­ nar verða lagaðar so, at tað elvir til kapping, so at um­sit­ ingargjøldini fara niður. Kaj Leo Holm Johannesen umrøddi eisini til ómaks­ gjøld­ini hjá bankunum og hann legði ikki fingrarnar ímill­um, tá ið hann skeyt eitt sind­ur eftir fakfeløgunum. – Eg vóni, at fakfeløgini fara í hernað at mótmæla »hes­um vanvittigu gjøld­ unum«, sum hann málbar seg. Hann staðfesti, at ómaks­ gjøldini hjá bankunum er ein eyka byrða hjá fólki at bera. Løgmaður helt eisini, at onkur átti eisini at farið á »barrikadurnar«, táið inn­ tøku­grundarlagið hjá lands­ kass­anum varð skert 336 milli­ónir og her sipaði hann til av­gerðina um at lækka donsku ríkisveitingina. Flatskatturin er ikki flatur Annars staðfesti løgmaður, at flatskatturin ikki flatur, tí tey, sum hava stórar inn­ tøkur, rinda hægri skatt í pro­sentum enn tey, sum for­ vinna minni. Annars staðfesti hann eisini, at nýggja skatta­skip­ anin hjá samgonguni, kostar landskassanum 266 mió krónur. Men tað skal vinnast inn aftur við at skatta pen­sjónir við inngjald í eftir­lønar­ feløg. Løgmaður legði dent á, at skipanin við flatskatti og skipanin at skatta pensjónir við inngjald, skulu fylgjast. Men so metir samgongan eisini, at verður skatturin lækk­aður, fer tað at føra til økta nýtslu og økt virk­semi annars, og tað fer at geva lands­kassanum eina inn­tøku upp á 40 milliónir, so skatta­ lættin er fíggjaður til fulnar. – Vit meta, at skattalættin fer at skapa størri virk­semi og harvið størri búskapar­ vøkstur og fer hann eisini at skapa størri grundarlag fyri øktari vælferð. – Vit avtaka onki væl­ferð­ ar­samfelag, tí tað er í trygg­ astu hondum, staðfestir løg­ maður. Hann legði afturat, at sam­gongan ætlaði als ikki at økja um stættarmunin í sam­ felagnum. Bæði hann, og aðrir ting­ limir úr samgonguni, vístu eisini á, at landsskatturin er eitt av teimum heilt fáu gjøld­unum, sum ikki er flatt. – Allar kommunur í Før­ oyum hava flatskatt. Har­ afturat eru bæði sam­halds­ fasti, barsilsgjaldið og ALS fløt gjøld. Samgongutinglimir vístu eisini á, at tað snýr seg eisini um at gera eina skattaskipan í Føroyum, sum ger, at væl løntir føroyingar ikki rýma. – Tað er ikki dagur, at væl løntir føroyingar ikki rýma úr Føroyum undan skatti til Noregs, segði Bill Justinussen. Spurningurin er so, nær skipanin við flatskatti og skipanin at skatta pensjónir við inngjald, kemur í gildi. Rodmundur Nielsen, ting­ maður helt fast um, at skip­ anirnar koma báðar í gildi á nýggjárinum. Løgmaður var ikki so av­ gjørdur. Hann segði at ongin avgerð verður tikin, sum ikki byggir á heilt neyvar út­ rokningar og tey fara at taka sær ta tíð, ið krevst. Fóðra hundin við halanum Ikki óvæntað er samgongan púra ósamd í hesum. Høgni Hoydal úr Tjóðveldi, staðfestir, at skal skattalættin til tey ríku fíggjast við at skatta pensjónir við inngjald, verð­ur tað sostatt løntakarin, sum skal rinda alt gildi. – Hetta er sum at fóðra hundin við sínum egna hala. Ella rættari: Hetta er sum at fóðra nakrar fáar hundar við halunum hjá øllum, legði hann afturat. Sirið Stenberg úr Tjóð­ veldi legði dent á, at ein flat­ skattaskipan fer ikki bara at elva til sosialt órættvísi ímill­ um fólk. – Tað fer eisini at skapa sosialt órættvísi ímillum ymisk øki í landinum. Hon sipar til, at tær hægstu inntøkurnar eru í mið­staðar­økinum og tað verð­ur sostatt har, nógv tann størsti skattalættin fellur. Hin­vegin er inntøkan lægst kring landið, so ein stórur part­ur av teimum, sum búgva úti um landið, fáa onki burt­ ur úr skattalættanum. Hon vísti eisini á, at hóast eftirlønirnar verða skattaðir við inngjald, verður inntøkan hjá landskassanum ikki so stór, sum samgongan førir fram. – Verður skattur tikin av eftirlønin við inngjald, fara kommunurnar sjálvandi at krevja sín part av skattinum, sigur Sirið Stenberg. Rigmor Dam úr Javnaðar­ flokkinum helt, at tað er margháttligt at hoyra sam­ gonguna siga, at tey, sum hava lágar inntøkur, rinda so lítið í skatti, at har ber ikki til at geva skattalætta. Aksel V. Johannesen, sum eisini er úr Javnaðar­flokk­ inum góðtekur ikki pá­haldið hjá løgmanni um, at ætlanin er ikki at økja um stættar­ mun­in. Hann heldur, at tað má kallast at gera gjónna ímill­ um rík og fátøk breiðari, tá ið ein innøka upp á 150.000 krónur um árið fær ein skatta­lætta upp á 42 krónur um mánaðin og ein inntøka upp á 1,2 millión um árið, fær ein skatta­lætta upp á 6.856 krón­ur um mánaðin. aki@sosialurin.fo Ómaksgjøldini hjá bankunum eru púra ør ÓMAKSGJØLD Løgmaður vónar, at fak­feløgini fara í hernað ímóti ómaks­gjøld­unum hjá bank­unum SKATTUR OG PENSJÓNIR Fleiri áhoyrarar vóru í Løgtinginum mikudagin, tá ið Løgtingið skifti orð um flatskatt og pensjónir. Nógv vóru fakfelagsfólk og tey hoyrdu løgmann heita á tey um at fara í hernað ímóti bankunum Mynd: Álvur Haraldsen Eg vóni, at fakfeløgini fara í hernað at mótmæla hesum vanvittigu gjøldunum – Hetta er ein spurningur, vit hava viðgjørt fleiri ferðir og hetta er ein spurn­ ingur, vit fara at viðgera enn meiri við í komandi tíðum. Sonja Jógvansdóttir, sam­skipari í Samtaki, held­ ur, at nú er Bank Nordik farin út um mark við teim­ um ómaksgjøldum, bankin kunngjørdi fyrr í vikuni og har nógv gjøld eru hækkað munandi. Í greinini omanfyri heit­ ir sjálvur Løgmaður á fak­ fekløgini um at fara í hern­ að ímóti bankunum og tað er akkurát, hvat fakfeløgini ætla sær. – Upp undir løgtings­ valið skrivaðu vit til allar politisku flokkarnar um ymisk viðurskifti og tá heitt vit eisini á politikararnar um at seta bankunum treyt­ir fyri at bankarnir ikki heilt ótarnaðir kunnu áseta ómaks­gjøld, sum teim­um lystir. – Vit halda, at politiska valdið eigur at styrkja Kapp­ingareftirlitið og prís­ eftirlitið, so at tað ber til at hava eftirlit við bankunum, sigur Sonja Jógvansdóttir. – Men vit halda eis­ini, at politikararnir eiga at seta bankunum bein­leið­ is treytir fyri, hvussu teir kunnu fara við viðskifta­ fólkunum. – Samskiparin í Samtaki vísir á, at politikarar hava lóggivið hvønn ein­asta før­ oying inn í bankan í sam­ bandi við lønar­gjald­ingar. – Tí er tað heldur onki forgjørt, at politiska valdið áleggur bankunum treytir fyri, hvussu teir kunnu fara við fólki, sum eru beinleiðis lóggivin inn í teir. Hon heldur, at Jørgen Niclasen, landsstýrismaður í fíggjarmálum, kann ikki takast í álvara, tá ið hann í løgtinginum í gjár gav fólki tey ráð, at eru tey ónøgd við ein banka, kunnu tey bara skifta. – Allir bankarnir eru akkurát líka, tí tað er ongin kapping, sigur Sonja Jógvansdóttir. aki@sosialurin.fo Fakfeløg reisa seg ímóti bankunum