fríggjadagur 2. desember 2011síða 15

15 Fríggjadagur 2. desember 2011 · Nr. 140 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TØKK TØKK Nógv kjak hevur seinastu tíðina verið um skattalættan í samgonguskjalinum. Bløð­ ini hava millum annað sett tabellir upp, sum vísa, hvussu nógv teir ymisku løn­ar­b­ólkarnir kunnu rokna við at fáa í lætta. Longu her vendir myndin skeivt, tí tað avgerandi er ikki, hvussu nógv vit fáa í lætta, men held­ur hvussu nógv vit skulu gjalda. Tá vit tosa um skatta­ lætt­ar, so samanbera vit nýggja skattastigan við tann gamla. Hetta merkir, at hóast summi fáa meira skattalætta enn onnur, so er ikki vist, at nakað er galið við nýggja skatta­stiganum. Tað kann líka so væl vera, at feilur var í gamla stiganum, og tað haldi eg sjálvur, at tað var. Eg kann til stuttleika nevna, at sambært Hag­ stov­uni, eru einir 80 før­ oy­ing­ar, sum rinda minni enn null krónur í skatti (altso negativan skatt). Hesi fáa pengar útgoldnar úr lands­kassanum, tí teirra inn­tøka er so lítil, at barna­ frá­drátturin er størri enn skattarokningin. Er tað órætt­víst, at hesi fólkini fáa minni skattalætta enn tey, sum rinda nógvan skatt? Flatskatturin er ikki flatur Skattalættin í samgongu- skjal­inum verður nevndur flatskattur, men hetta navn­ ið er misvísandi, tí talan er ikki um flatan skatt. Sjálvur haldi eg ikki at tað er nakað galið í tí, at fólk sum hava høgar inn­ tøkur rinda meira til sam­ felagið, enn tey við lægri inntøkum. Men tá tað er sagt, so haldi eg eisini, at skatturin í Føroyum treingir til at gerast flatari, enn hann hevur verið. Eg vísti í eini blaðgrein í vár á eitt dømi, har ein per­ sónur fær 50.000 krónur í løn­ar­hækking, men tá skattur og gjøld eru farin av, og frípláss í barnaansingini eru horvin orsaka av lønar­ vøkstrinum, so hevur hann nógv minni eftir, enn hann hevði áðrenn lønar­hækk­ ingina. Tá er nak­að galið við skipanini. Eing­in tímir at gjalda fyri at arbeiða. Dimmalætting fór avstað við greinini Tá hendan nevnda greinin hevði staðið í bløðunum, blivu tey á redaktiónini á Dimma­lætting so glað fyri hana, at tey yvirtóku grein­ina og gjørdu hana til sína egnu. Dagin eftir stóð á sjálvari forsíðuni, at tað loysir seg ikki at arbeiða, og inni í blaðnum stóð um hetta løgna samfelagið, har fólk høvdu minni eftir, tá tey arbeiddu meira. Og næsta dagin hevði sami boðskapur fingið pláss í sjálvari odda­ greinini. Yvirskriftin var: ”Eig­ur at loysa seg at ar­ beiða”. Oddagreinin endaði við hesum orðunum: ”At ein lønar­hækking uppá 50.000 krónur ger, at summi missa 17.000 krónur, er heilt burtur við”. Nú verður endiliga nak­að gjørt við henda trupul­leikan, men nú skrivar Dimma­lætt­ ing síðu upp og síðu niður um, hvussu ræðuligt tað er, at høgu lønirnar fáa meira í skattalætta enn tær lægru lønirnar. Jú men, var tað ikki júst tað, sum blaðið mælti til í vár? Hvussu hevði Dimma- lætting annars ímyndað sær, at tað skattliga skuldi fara at loysa seg at fáa lønar­ hækking? Skatturin verður framvegis progressivur Um vit hyggja eftir inntøku­ bólkunum, og ístaðin fyri at hyggja eftir skattalættanum, heldur hyggja eftir skatta­ rokn­ingini, so sær úr­slitið soleiðis út (aftaná skatta­ lættan). Sí talvu. Hetta yvirlitið vísir, at skattaprosentið eisini aftaná skattalættan fer at hækka so hvørt sum lønin veksur. Hóast inntøkan hjá tí sum vinnur 1,08 mió. krón­ ur er 9 ferðir so stór sum inntøkan hjá tí sum vinnur 120.000 krónur, so verður skattarokningin heilar 21 ferðir so stór. Eg skal ikki siga, at hetta er tað avgjørt besta úrslitið, vit kunnu lenda á. Talan er um eina politiska semju, og tá fært tú ongantíð alt títt ígjøgnum. Men eg havi eina vón um, at vit við hesum sleppa undan teirri støðuni, at fólk mugu gjalda fyri sína lønarhækking, og sam­tíðis fara tær hægstu inn­tøk­ur­ nar fram­vegis at rinda lut­ fals­liga meira til sam­felagið, enn tær lægru inn­tøkurnar. Skattalættin má fíggjast Nakað heilt annað er, at ein og hvør skattalætti má fíggjast. Tí er neyðugt at finna nýggjar inntøkur ella sparingar á fíggjarlógini, sum svara til skattalættan. Og eydnast tað at fáa blokk­ stuðulin tiðnaðan, so skulu teir pengarnir ikki brúkast til at fíggja ein skattalætta. Pengarnir fyri skattalættan skulu finnast í Føroyum. Flatskattur sum ikki er flatur Helgi Abrahamsen løgtingsmaður 

                                                                    (Tølini fyri inntøku og skatt eru tikin úr Dimmalætting. Prosentrokningarnar eru mínar egnu) Kjak