fríggjadagur 2. desember 2011síða 16

Fríggjadagur 2. desember 2011 · Nr. 140 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Ein og hvør, sum brúkar síni eygu at hyggja við, dugur at síggja, at vit ikki hava rætt til at fáa blokk úr Danmørk. Men ein spurningur, sum lítið hevur verið frammi, er um Danmørk hevur rætt til at veita okkum stuðul. Vanliga verður ført fram, at skipanin í Dan­ mørk er so, at fólkatingið hevur vald til at áleggja skattir og at geva stjórn­ ini heimild til at nýta skattainntøkuna. Tær upphæddir, sum eru játtaðar til Før­ oya, eru samtyktar av fólkatinginum. Kann tað so hugsast, at nakað ólóg­ligt er í hesum? Eftir reglunum í stats­rættinum kann einki skeivt vera. Men yvir statsrætt­in­ um hava vit altjóða­rætt­ in. Eftir seinna heims­ bardaga vórðu týsku leiðararnir dømdir fyri at hava forbrotið seg móti altjóðarættinum við at fara í kríggj og leggja upp í innanríkis viðurskiftini hjá øðrum tjóðum. Harvið breyt Týsk­land altjóða sátt­ málar, sum tað sjálvt hevði góðkent, sjálvt um samtytirnar vóru lóg­ ligar eftir týskum rætti. Fyri at ein avgerð, eitt ríki tekur, skal vera lóglig, krevst tí eisini, at hon ikki er forboðin í altjóða sáttmála, sum hetta ríki hevur góðkent. Í sambandinum við Før­oyar er vansurin hjá Danmørk, at við­ur­ skiftini millum Før­oya og Danmørk eru ásett við einum sam­bands­ sáttmála millum tvey fullvalda ríki. Reglurnar í hesum sáttmála eru a l t jó ð a ræ tta r l iga r. Verður ikki farið fram í samskiftinum millum partarnar sambært hes­ um sáttmála, so er talan um brot á einum altjóða sáttmála. Er so nakað í sam­ band­ssáttmálanum, sum forðar fyri at Danmørk stuðlar Føroyum fíggjar­ liga? Ja, so er. Í sáttmálanum verð­ ur nevnliga ásett, at báðir partar, hóast teir eru saman um kríggj og frið, hvør í sínum lagi stýra sínum egnu viður­skiftum uttan uppí­legging frá hinum partinum. Tað verður beinleiðis forboðið at annar parturin á nakran hátt skal royna at ávirka innanlands viðurskifti hjá hinum. Men tá annar part­ urin so kemur við fíggjar­ játtanum til hin partin, er talan um uppílegging. Her verður ein munandi partur av fíggjarlógini fíggjaður. Tað ger tað lættari at stýra hjá teimum, sum taka móti stuðlinum. Teir kunnu geva almennar pengar út uttan at taka teir inn í skatti. Teir kunnu eisini gera av, hvør ið skal sleppa lagaliga í skatti. Teir kunnu eitt nú siga, at tey fátæku skulu gjalda nógvan skatt, meðan tey ríku sleppa undan skattinum, tí hann verður fíggjaður av stuðlinum uttanifrá. Hetta er uppílegging í viðurskiftini hjá hinum sátt m á l a pa r t i nu m , og tað er hetta, sum sam­bandssáttmálin forbjóðar. Tað er tí, at danskur stuðul til Føroya er ólóg­ ligur, hvør einasta króna av honum! Er danski stuðulin til Føroya lógligur? Zakarias Wang Flatskattalættin hjá BADH- samgonguni er tann mest ókristiliga asosiala politiska ætlanin, sum higartil hevur sæð dagsins ljós. Tað er jú aðalhugsjónin hjá Fólkaflokkinum, at sam­ felagsligur framburður kem­ur av at fjálga um rík­ manna­stættina og at eggja til egoismu og sjálvsøkni. Tí er tað eisini eitt aðalmál hjá Fólkaflokkinum at sindra tað samhaldsføstu hugsjónina, sum er aðaleyðkenni fyri norð­urlendska vælferðar­ sam­felagið. Men hvussu tað eydnaðist Fólkaflokkinum fáa tann fyrr­verandi sosialliberala Sam­bandsflokkin at venda norðurlendsku vælferðar­ hugsjónini bakið – henda hugsjónin sum t.d. Lisbeth L. Petersen var ein lýsandi talskvinna fyri - og fara upp í høgra­radikala harkaliðið hjá Jørgen Niclasen, er mær ein gáta. Hinvegin undrar tað meg onki, at Jenis av Rana og allar hansara sosialu og bíbilsku lótir eru til sølu fyri einhvønn prís, bara fyri at fáa eina slintru av maktini í sín lut. Myndin niðanfyri skal lesast sol­eiðis: • Á vatnrættu botnstrikuni, frá vinstru til høgru, síggjast inntøkubólkarnir. Fyrst tey sum tjena upp til 60.000 um árið. So tey sum tjena 60-100.000 kr, síðani 100-150.000 osv. Og longst til høgru miljonerarnir, tey sum tjena 900.000- 1.000.000 kr. osv. • Ljósu stabbarnir vísa hvussu nógvir persónligir skatt­gjaldarar eru í teim ymisku inntøkubólkunum. T.d. at tað eru 4.157 per­són­ ar við eini skattskyldugari inntøku millum 150- 200.000 kr.. Og sum tað sæst longst til høgru, at tað eru 191 persónar, ið tjena meir enn 1 mió. • Myrku stabbarnir vísa so, hvussu skattalættin hjá BADH-samgonguni er býttur millum inn­ tøku­bólkarnar. T.d. sum tað sæst av fjórða stabb­ an­um, at teir 4.157 per­ són­arnar, sum hava eina ársinntøku millum 150-200.000, fara at fáa í miðal 63 kr. um mánaðin í skattalætta – meðan tað av næstsíðsta stabba sæst, at teir 77 persónarnir, sum hava skattskylduga inn­ tøku millum 900.000 og 1 mió.kr., fara at fáa ein skattalætta í miðal uppá 6.922 kr. um mánaðin. Tey á ovastu rókum fáa 100 ferðir størri skattalætta enn tey á niðastu rókum Hyggja vit fyrst at inn­tøku­ býtinum, so hava 76% av øll­um skattgjaldarunum eina árs­inn­tøku niðan fyri 300.000 kr., meðan 13% hava eina árs­inn­tøku millum 300 og 400.000 kr., og so eru tað 11%, ið hava eina árs­inn­tøku oman fyri 400.000 kr. um árið. Í myndini sæst hvussu flatskattalættin hjá BADH er býttur millum ym­isku inn­tøkubólkarnar í sam­ felag­num. Her gongur sjón fyri søgn, at nógv tann størsta fjøldin – heili 76% av øllum skattgjaldarunum – fáa onki burtur úr flatskattalættanum. Men jú longur upp man kemur á inntøkustigan, jú longur upp man kemur á ovastu røkurnar - jú meira fær man í skattalætta: T.d. fáa teir 95 skattgjaldararnar, sum hava eina ársinntøku uppá 800-900.000 kr, í miðal 6.333 kr. um mánaðin í skattalætta. Tað er 100 ferðir so nógv sum tær 63 kr., ið teir 4.157 skattgjaldararnar fáa, ið hava eina ársinntøku millum 150-200.000 kr. Meira ókristiligt kann tað ikki gerast. Flatskatturin - eitt frontal­álop á norðurlendsku sam­halds­ føstu vælferðarhugsjónina Hans Pauli Strøm, javnaðarmaður