mánadagur 5. desember 2011síða 23

23 Mánadagur 5. desember 2011 · Nr. 141 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Av sonnum ein skelkandi og ófrættakendur boð­skap­ ur, sum nýggja lands­stýris­ kvinnan í almannamálum, Annika Olsen, borðreiddi við fyrr í vikuni – at eingin játtan er til at reka øll tey nýggju ellisheimini, sum kommunur kring landið í løtuni lata byggja, og sum skjótt eru liðug. Hon greiddi frá, at fíggj­ ar­karmurin hjá Al­manna­ málaráðnum tekur ikki hædd fyri hesum nýggju rakstrar­ útreiðslunum, sum tátta í tær 200 milliónir krónurnar. Tórshavnar kommuna byggir í løtuni Boðanesheimið, sum er eitt ellisheim til 64 búfólk. Heimið er liðugt at taka í nýtslu ikki seinni enn 1. oktober 2012. Árligu rakstrarútreiðslurnar koma at liggja um 40 milliónir krónur. Pengar, sum eftir øllum at døma ikki eru til í lands­ kassanum. Bindandi tilsøgn um raksturin Nú var Annika Olsen so mikið at sær komin, at hon beindi trupulleikan til løgtingið, tí tað er løgtingið, sum hevur ásett fíggjarkarmin. Men heilt so lætt sleppur hon ikki. Við lóggávu hevur landið latið kommununum upp í hendurnar at byggja og fíggja ellisheim við ávísum stuðli frá landskassanum. Afturfyri skal landið bera rakstrarútreiðslurnar av heiminum aftaná. Henda fyri kommunurnar altavgerandi fortreyt er skjal­ fest í stuðulslóggávuni, har tað stendur: “Ein tilsøgn um studn­ings­ lán er samstundis ein játtan til umsøkjaran um, at landið rindar fyri raksturin av teim nýggju eldrabúplássum sam­bært galdandi fyri­ skip­an­um. Við tilsøgn um stud­n­ings­lán bindur lands­ stýris­maðurin seg til at fáa neyð­uga játtan til vega á fíggjar­lógini til raksturin av eldra­búplássum.” So Annika Olsen, tann 1. oktober 2012 flyta fyrstu búfólkini inn í Boðanes­ heimið, og tað áliggur tær sum landsstýriskvinnu at skaffa fíggingina til rakst­ urin. Hevur skund! Og ger tað skjótt. Eitt er, at kommunan nú av álvara má seta sær spurningin, um hon skal steðga byggingini av Boðanesheiminum alt fyri eitt, koma ikki frægari tónar úr landsstýrinum um raksturin. Tað verður einki minni enn ein skandala, skuldi tað komið hartil. Skandalan verður ikki minni, um Boðanesheimið fer at standa gapandi tómt í mánaðir og ár. Eitt annað er, at tað sita yvir 100 eldri og enn fleiri avvarðandi kring um í komm­ununi, hvørs framtíð og lívsgóðska er beinleiðis tengd at Boðanesheiminum. Lat ikki jólini ganga, uttan at hesi hava fingið fulla vissu fyri, at tey 64 búplássini verða tikin í nýtslu 1. oktober 2012. Alt annað er mann­mink­ andi gerð og spott. Landið rennur undan ábyrgd At enda – nógv hevur verið talað um, at eldrarøktin skal leggjast til kommunurnar at umsita. Størsta motivatiónin hjá landsstýrinum fyri hes­ um er eftir­hond­ini bert at sleppa undan teim­um skjótt vaksandi rakstrar­út­reiðsl­ unum til økið. Men soleiðis spælir kla­ ver­ið ikki. Fíggjartørvur lands­kass­ ans til at reka eldrarøktina hvørvur ikki við at leggja økið til kommunurnar. Tvørt­ urímóti, tí tá koma øll lógar­ ásettu krøvini, sum landið í dag ikki setur sær sjálvum. Skal økið leggjast til komm­unurnar, skulu peng­ ar­nir fylgja við. Ikki bara onk­ur hissini upphædd, men upp­hædd, sum svarar til veru­liga tørvin og kravda tænastu­stigið. Og lat tað ljóðað púra greitt, at landið sleppur ikki at renna undan ábyrgdini á hesum øki! Gapandi tómt ellisheim? Heðin Mortensen Borgarstjóri Nýggja BADH-sam­ gong­an tykist hava ein fe­lags­nevnara: Allir flokkarnir hava selt síni egnu grund­virðir og hava sett van­liga sømi­ligheit til viks – til frama fyri vald, har ser­ áhuga­mál skulu røkjast Í mínum yngri árum var ein sangur ofta sungin í veitslulagi, sum hevði niðurlagið: ”Hevði tú trúð tí, oh, oh, oh, hevði tú trúð tí? Hetta niðurlagið kundi hóskandi verið sett undir tað samgonguskjalið og tær fráboðanir, sum nýggja BADH-samgongan hevur borðreitt við. Tí høvdu vit trúð tí, at Fólkaflokkurin fór at sleppa øllum sjálv­stýris­ politikki og at bidda um hægri blokkstuðul úr Dan­mark? Høvdu vit trúð tí, at Miðflokkurin og Sjálv­ stýrisflokkurin fór at taka undir við eini asosialari flatskattaskipan, ið skal trumfast ígjøgnum eftir nøkrum fáum vikum? Har løgmaður, tingfólk og stjórar fáa upp í 5000 kr. eyka beint í lumman um mánaðin, meðan van­ ligi løntakarin onki fær, og ístaðin skal gjalda fyri skattalættan hjá betri helv­tini av síni egnu pen­ sjón? Høvdu vit trúð tí, at Sambandsflokkurin fór at sleppa øllum av­ tal­um um ein nýggjan fiski­vinnu­politikk og at venda aftur til eina gongd, har fiski­loyvir og fiski­rætt­indi verða enda­ liga privatiserað og seld millum privat fyri hægri og hægri prís, har út­ lendskir strámenn koma at eiga allan tann før­ oyska flotan? Høvdu vit trúð tí, at sam­bandsfólk fóru at hótta embætisfólk fyri at lurta eftir fólkafundum? Høvdu vit trúð tí, at løgmaður fór at hótta fakfeløg við, at teirra limir verða uppsagdir, um tey ikki taka undir við bidd­ ara­gongdini um hægri blokk, ella um tey krevja hægri løn? Eitt heimsmet í veljarabluffi Tann politikkur, ið BADH- flokkarnir hava frá­ boðað eftir valið, er helst heimsmet i veljarabluffi, tá vit samanbera við tað, teir søgdu undan val­in­ um. Um føroyski velj­ arin skuldi tikið støðu til eina valskrá og eina stevnu­skrá, sum byggir á høv­uðsmálini hjá BADH- sam­gonguni, so ivist eg stór­liga í, um nakar hevði tikið undir við tí. Men talan er um eitt einfalt valdsbýti millum flokkarnar: Tú ein lítlan – eg ein stóran. Um ein sleppur at røkja nøkur ser­áhugamál, so sleppur hin at røkja nøkur onnur. Og afturfyri mugu so allir selja síni grundvirðir og sína sál til frama fyri valdið. Løgmaður hevur ferð eftir ferð sagt, at ymist er sligið fast við sjeytumma- seymi. Tildømis, at skatt­ ing av pensjónum við inn­gjald, ikki ávirkar løn­ takaran. Tað vísir seg við bert eitt lítið sundur av umhugsni, at tað als ikki er so, sum løgmaður sigur. Tí onki av høvuðsmálunum hjá samgonguni er í veru­leikanum fyrireikað, eftir­kannað ella gjøgnum­ hugsað. Og um valdið er vaksið samgonguflokkunum so nógv til høvdið, at teir ætla at trumla sínar ófrættakendu ætlanir ígjøgnum fyri jól, so er bert at siga: Teir munnu hava etið henda seymin, sum løgmaður tosar um. Samgongan má hava etið seym Høgni Hoydal frystur. Og tann, sum vil annulera avleiðingarnar av avtalum, sum hann sjálvur hevur gjørt – hann hevur altso ikki eina góða sak. Og hann kann ikki geva øðrum skyldina fyri, at tað ikki eydnast. Kaj Leo er eisini illur um, at eg havi sagt mína meining um hetta, og greitt frá, hví eg eri skeptiskur. Ein samgongumaður held­ ur ikki ein aðalstjóra kunna lurta eftir nøkrum røðum, sum verða hildnar mitt í býnum ein leygardag. Nú heldur løgmaður so heldur ikki, at ein valdur politikari kann siga sína meining. Hvat verður tað næsta? Sambandið vann valið, men Fólkaflokkurin fekk alt valdið. Tí skilji eg væl, at Edmund og Kaj Leo eru frustreraðir. Men hesin at­ burður ber brá av reinari desperatión. Tjóðveldi Hinumegin standa tjóð­veldis­ fólk og eru ónøgd við, at eg ikki lovi at stemma ímóti eini avtalu um blokkin, um hon hevur hækking við sær. Tey vilja altso hava, at eg sum fólkatingsmaður skal royna at annulera eina avtalu, sum Føroya Landsstýrið ger. Hvussu samsvarar hetta við hugsanina um, at før­ oysk­ir myndugleikar – og ikki danskir – skulu hava valdið Føroyum? Og hvat høvdu tey sagt, um ein sambandsmaður á fólkatingi annuleraði eina avtalu, sum eitt tjóð­veldis­ landsstýri gjørdi? Eg giti, at tað hevði verið rámaskríggj. Uttan mun til hvat mann heldur um tað, so hevur landsstýrið hjá Kaj Leo fingið mandat frá 19 tingmonnum til at samráðast um hetta. Hevði eg brúkt mína støðu á fólkatingi til at forkoma úrslitinum, hevði eg máað støðið undan sjálvari okkara demokratisku skipan. Sambandsfólk mugu virða rættin hjá einum politikara at siga sína meining – og tjóðveldisfólk mugu virða tær demokratisku kommando­ linjurnar. Tann, sum vil annulera avleiðingarnar av av­ tal­um, sum hann sjálvur hevur gjørt – hann hevur altso ikki eina góða sak. Og hann kann ikki geva øðrum skyldina fyri, at tað ikki eydnast