mikudagur 7. desember 2011síða 19

19 Mikudagur 7. desember 2011 · Nr. 142 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Góði Edmund! Í Danmark er ein fyrr­ver­ andi ráðharri - Troels Lund Poulsen - komin í óføri, tí ein spunasmiður hansara vildi sverta Helle Thorning Schmidt. Men hann breyt lóg­ina, tí teir upplýsingar, hann læt pressuni, vóru í trún­aði. Og so vísti tað seg eisini, at teir vóru ósannir. Tú hevur eisini ein spuna­ smið, sum vanliga verður nevndur "Harra SMS". (Ella "Harra Sletta Míni Spor"). Og nú hevur tín spuna­ smiður - sum jú skrivar tíni les­arabrøv - gjørt nakað tað sama. Í grein mánadagin for­tel­ ur hann, hvat eg skal hava sagt á einum fundi í Før­oya­ nevndini. Hetta er greitt brot á fólka­tingsins reglugerð, sum sigur, at tað, sum fer fram í eini nevnd, er í trúnaði. Eftir ein fund hava nevndarlimir loyvi til at siga, hvat teir sjálv­ir hava sagt - men teir hava ikki loyvi til at siga, hvat onnur hava sagt. Tað stendur m. a. í "Folke­ tingets Forretn­ings­orden" § 8, stk 7: "Deltagerne i et lukket udvalgsmøde må ikke videregive oplysninger om forhandlingerne til of­ fentl­igheden, medmindre ud­ valget har besluttet andet." Tað stendur eisini sera greitt í teirri "Håndbog om folketingsarbejdet", sum tú hevur fingið útflýggjaða: "... folketingsmedlemmer, ministre og embedsmænd må ikke referere over for andre, hvad der er blevet sagt under forhandlingerne i udvalget. Det er altså ikke tilladt at referere de syns­ punkter, vurderinger og argu­menter, som andre ud­valgs­medlemmer eller minist­eren har fremført på ud­valg­ets møde." Hesar reglur hevur tú brotið, Edmund. Og minst til: tú stendur einsamallur til svars fyri tað, sum tú letur SMS skriva. Men tú hevur ikki bara brotið formligu reglur fólka­ tingsins. Tú hevur eisini brotið allar reglur um sømil­ igan atburð. Tí tað, sum SMS sigur í tínum navni, er jú kola­svørt lygn. Eg hevði á umrødda fundi eina framløgu um Føroyar, og øll tey, sum vóru til staðar vita, at hon ikki á nakran hátt var partapolitiskt litað. Tað er eingin ivi um, at tú hevði fingið trupulleikar, um eg hevði klagað teg til for­mansskapin. Tí sum skriv­að stendur: "Hvis et folke­tingsmedlem udtaler sig offentligt på en måde, som klart er i strid med tavshedspligten, bliver det påtalt af Folketingets Præsidium." Men eg havi kortini valt at lata tað fara hesaferð. Ikki minst tí at tað hevði skatt umdømi Føroya á Fólkatingi. Men næstu ferð fari eg víðari við tí. So vita tit tað - tú og SMS. Slepp tær av við SMS Eg hevði annars vónað, at vit fingu eitt gott samstarv á fólkatingi. Men so leingi tú letur SMS bera seg soleiðis at, verður trupult at hava nakað sum helst samstarv. Og tað eru ikki bara viðurskiftini millum okkum, sum SMS kann oyðileggja. Hevði eg klagað um hetta málið, hevði tað eisini skatt títt umdømi millum aðrar fólkatingslimir. Og tað eru eisini aðrar orsøkir til, at tú átti at ansa tær fyri SMS. Tað eru jú ikki smávegis upphæddir, ið tú rindar honum fyri at skriva hesi mangan perfidu lesarabrøvini. Og tað er jú ikki tílíkt, pengarnir tú fært frá Fólkatinginum eru ætlaðir til. Dimmalætting tók eina­ ferð til viðgerðar tær ovur­ honds upphæddir, ið tú nýtir til "ráðgevarar". Men Dimma slepti skjótt málinum aftur. Hevði tann meiri áhaldandi danska pressan farið at kanna tað, hevði tú kanska ikki sloppið so lætt... Eitt afturat: Tú veitst væl, at SMS bara er í tínum parti, tí tú rindar honum pengar fyri tað. Tú veitst væl, at hansara persónligi integritetur er sera avmarkaður. At hann altíð er til sølu, og altíð meinar tað, sum hann fær mest pengar fyri at meina. Heldur tú tað vera serliga gagnligt fyri politiska lívið, at tað verður stýrt av slíkum spunasmiðum, ið altíð fara hagar, sum pengarnir eru, uttan nakran helst áhuga fyri politiskum virðum og innihaldi? Svarið er sjálvsagt nei. Og tað er enn ein orsøk til, at tú átti at sloppið tær av við "Harra SMS". Edmund brýtur fólkatingsins reglur Sjúrður Skaale Vártúrin í 1972 við Brandi Sigmundarson var eg sjávlur skipari, mann­ ingin taldi 48 mans, vit fisk­aðu í tí kanadiska Golf­inum. Toskurin, vit fingu, bleiv flaktur og síðani saltaður, livurin bleiv smeltað til lýsi, og tað sum var ov smátt at flekja bleiv gjørt til fiska­mjøl – tá í tíðini fyri 40 árum síðani, kom alt til høldar. Føroyskir trolarar og línuskip hvødu tá bestu góðsku á saltfiski í kapping við bæði norð­menn, íslendingar og týskarar, hetta var eisini galdandi fyri tað lýsið, sum teir føroysku bátarnir framleiddu. Tá vit so vóru olju­ brendir, máttu vit suður til Halifax at bunkra, tað var stytsta leið fyri at fáa ungolju, sum damptrolararnir brúktu. Halifax er høvuðs­ staður í Nova Skotia, ein landsparutr í Kanada. Fyrstu ferð eg var í Halifax var í 1962 bert 19 ára gamal. Har búðu nakrir føroyingar, sum høvdu sett búgv har, ser­ liga var tað skopuningar, sum høvdu siglt við trolara har yviri í tjúgu- og tredivunum. Ein teirra, sum beliv verandi har yviri, var Sigurd í Puntabyrgi, hann var ættaður av Tvøroyri, kona hansara kallaðist Dortea, hon var ættað úr Skopun. Minnist væl henda vakra vælbygda mannin, Sigurd, bæði hann og konan vóru umborð hjá okkum, og blíðskapðurin var stórur, sum vit góvu teimum, tey fingu skerpikjøt, turran fisk og spik og annan føroyskan mat, hetta var jú so forkunnugt at fáa. Sigurd var trolaraskipari har í nógv ár, hann flutti ongantíð heimaftur til Føroyar. Aftur til 1972. Sami um­boðsmaður, sum vit høvdu havt í heili 11 ár, kendi okkum væl, og vit kendu teir. Eg havi onkuntíð nevnt fyri hon­ um, at menninir umborð, tá tað var kalt heilt niður í 15 til 20 kuldastig, fóru aftur í lýsisemltaríið at fáa sær eina lítla oysu sum altíð hekk har, av heitum nýgjørdum lýsi. Tað vardi so væl ímóti kulda, tað var jú arbeitt á opnum dekki. Ta einu ferðina, vit komu inn, vísti um­ boðs­maðurin mær eina sera áhugaverda kann­ ing, sum var gjørd av fiskimonnum við kanad­ isku eystur­strond­ina. Or­søkin til hesa kanning var tann, at hesir menn sóu nógv betur í myrkri, enn tann vanligi kanadi­ arin. Niðurstøðan av kann­ ingini var púra greið, hesir fiskimenn ótu nógv meiri fisk enn onnur, serliga var tað livurin, sum gjørdi sýnið hjá teimum munandi betur. Hetta fær meg at hugsa um tær kanningar, sum nú verða gjørdar her á landi, at um ein etur grind og spik, so verður ein býttur, um tú etur kjøt av seyði, sum hevur gingið á tyrvingarplásssi, so verður ein blýfor­ giftaður. Góðu granskarar, kom­ið fram við onkrum góð­um og positivum kann­ingum, tí tað hava vit brúk fyri. Meg minnist – ein áhuga­ verd kanning Mortan Johannesen útróðrarmaður Opið bræv til Edmund Joensen um spunasmið hansara, "Harra SMS" tur­ímóti fáa hesi real­lønar­ minking vegna ta prís­ hækking, ið kann standast av, at 265 mió. kr. í skattalættum til hægri inntøkurnar. Hartil kemur, at skattingin av lágum og høgum pensjónum framyvir vil verða 40%, ið er ein lætti fyri høgar pensjónir og ein hækking fyri lágar pensjónir. Takið fatur í veruligu avbjóðingunum – nú ! Allur heimurin hevur nú í fleiri ár verið í fíggjar- og búskaparkreppu. Føroyar eru eisini raktar. Higartil er onki ítøkiligt gjørt fyri at fremja alneyðugar nýskipanir inn­an fiskivinnu, pensjón, komm­ unur, skúlar og fyrisiting okk­ara. Alneyðugt at tíð og orka verður brúkt til at tillaga okkara samfelag sum skjótast, soleiðis at vit fáa eitt so gott samfelag sum møguligt fyri allar føroyingar. Tá fáa vit eisini eina meira fullfíggjaða fíggjarlóg. Fíggjarnevndin kann bøta um fíggjarlógina Fígg jarlógaruppskotið hjá BADH skal nú gjølla viðgerast í Løgtinginum og í Fíggjarnevndini har vit fara at gera okkara til, at gera neyðugar tillagingar, ið skulu til fyri at bøta um fíggjar­lógina, og tryggja at tey stórmálini, ið ætlanin er at skrumbla ígjøgnum, fáa alneyðuga og gjølla viðgerð. Málið er, at gera eina ófull­ fíggjaða og óveruliga fíggj­ ar­lóg, munandi meira full­ fíggjaða og veruliga. www.sosialurin.fo