fríggjadagur 20. februar 2004síða 5

8 Nr. 35 - 20. februar 2004 Nr. 35 - 20. februar 2004 9 Ferðsluskaða- nevndin ger mun Í Danmark var ein Havarikommission for vejtrafikulykker sett í 2001. Hendan nevndin hevur í hes- um tíðarskeiðnum arbeitt við evnum innan ferðslu í Dan- mark og staðfest nakrar trupulleikar, sum tað so verður arbeitt við at bøta um FERÐSLA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Formaðurin í donsku ferðsluskaðanevndini Sven Krarup Nielsen sig- ur, at danska ferðsluskaða- nevndin fyrst og fremst hevur til endamáls at kanna vanlukkur og koma við staðfestingum og met- ingum um, hvat kann ger- ast fyri at lækka um talið á vanlukkum, har annað- hvørt fólk lata lív ella koma álvarsliga til skaða. Tí kann sigast, at hon í prinsippinum er tað sama, sum leiðarin á Ferðslu- trygd í Føroyum tosar um. Havarínevndin í Danmark sá dagsins ljós eftir, at fólkatingið hevði samtykt, at talið á vanlukkum, sum krevja mannalív ella álv- arsliga skaða fólk, skal lækka við 40 % yvir eitt áramál upp á tólv ár. Frá 2001 til 2012. – Vit halda so nøku- lunda málið, sigur for- maðurin í nevndini og vís- ir á, at talið lækkar miðvíst í Danmark. Evni verða lýst Nevndin hevur arbeitt við tveimum evnum hesa tíð- ina, síðani hon kom fram. Og tey eru í ferð við tað triðja evnið nú. Fyrsta evnið var eina- vanlukkur millum ung undir 25 ár. Har tað varð staðfest, at serliga ungir menn undir 25 ár nýta vegirnar til teirra spæli- pláss. Og her sigur Sven Krarup Nielsen, at tað er umráðandi at finna útav, hvat skal gerast fyri at broyta hugburðin hjá ungum. – Nevndin staðfesti hendan trupulleikan og vísir á, at tað er tørvur á at gera nakað við trupulleik- an her og nú. Vit koma við einum boði uppá, at her er ein trupulleiki, og so verð- ur arbeitt út frá tí, greiðir Sven Krarup Nielsen frá. Hann sigur eisini, at í fleiri kommunum niðri eru fleiri royndir gjørdar at taka tey ungu við upp á ráð hesum viðvíkjandi. Roynt verður at fáa tey sjálvi at siga, hvat tey vilja hava. Sjálvi at orða eitt hugskot til verkætlanir fyri at fáa tey at lata vera við at nýta vegirnar til spæli- pláss. Og hetta hevur givið úr- slit, sambært formannin- um í donsku ferðsluskaða- nevndini. Tað næsta evnið, sum tey hava arbeitt við, eru ferðsluvanlukkur á motor- vegunum. Og tað, tey nú eru í holt við, er ferðsluvanlukkur, har vørubilar eru við. Evnini, sum nevndin ar- beiðir við, verða vald av ferðslumálaráðnum, og nevndin savnar upplýsn- ingar inn frá millum 30 og 40 vanlukkum á vegunum í Danmark og útfrá teim- um verður ein frágreiðing gjørd og almannakunn- gjørd. Danska ferðsluskaðanevndin sá dagsins ljós í 2001, tá fólkatingið hevði samtykt, at talið á álvarsligum ferðsluvanlukkum í tíðarskeiðinum 2001 til 2012 skal lækka við 40 % Enn ein ferðsluvan- lukka hevur kravt eitt mannalív. Enn eitt kjak er komið upp, og fólk eru ójøvn á máli um, hvørs tað er rætt at gera so nógv burt- urúr. Leysasøgur koma fram og mangt annað. Alt hetta, heldur leiðarin, kann sleppast undan, um ein ferðsluskaða- nevnd fer inn og kannar eina vanlukku og kemur við einari niðurstøðu FERÐSLA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Jón Kragesteen, leiðari á Ferðslutrygd hevur longi tosað um at fáa eina ferðsluskaðanevnd setta í Føroyum, sum fær til upp- gávu at kanna ferðsluvan- lukkur, staðfesta ábyrgd og hvat er hent. Og ikki minst at arbeiða víðari við teim- um upplýsningum fyri at gerast klókari og síðani at koma við tilmælum til, hvat kann gerast fyri at minka um vanlukkuvandan. Hetta verður alt meiri vanligt í grannalondum okkara. Í Danmark kom Havarikommissionen for vejtrafikulykker í 2001, og arbeiðir hendan nevndin stútt við at kanna ferðslu- vanlukkutema á vegunum í Danmark. Ein tílík nevnd hevði kunnað gjørt eitt stórt arbeiði fyri at minka um vandarnar við vanlukkum á føroysku vegunum, er leið- arin á Ferðslutrygd sann- førdur um. Staðfesting Í kjalarvørrinum av hvørj- ari ferðsluvanlukku, sum annaðhvørt krevur manna- lív ella ger, at fólk koma álvarsliga til skaða, kemur eitt kjak fram, sum tíverri ofta vísir seg bert at vera eitt upplop í nakrar dagar. Í øllum slíkum koma eisini nógvar leysasøgur, og tað er helst tí, at landið er so lítið, at tosið fer skjótt runt. Hvussu er og ikki, hvør tann einasta vanlukka skap- ar kjak av ymsum slagi. Og nógv av hesum kjakinum gongur fyri seg í fjølmiðl- unum. Kanningar verða gjørdar av vanlukkunum fyri at staðfesta orsøk og annað. Men hóast tað, so eru tað altíð nógvar gitingar, sum uttan iva hava við sær, at nógvar leysasøgur fara at ganga. Ferðsluskaðanevndin hevði kunnað avlívað nógvar av leysasøgunum, sum ofta fara runt eftir vanlukkur. – Nevndin fer inn og sigur, hvat hendi. Stutt sagt kann sigast, at hon leggur seg ikki eftir at staðfesta skuld ella nakað tílíkt. Hon kannar vanlukkuna og kemur við eini frágreiðing um, hvat fór fram, og hvat kann gerast fyri at sleppast kann undan eini vanlukku aftur, greiðir Jón frá. Evni Tað ber ikki so væl til at arbeiða við ávísum evnum inna ferðsluvanlukkur í Føroyum, tí talið á van- lukkum - um enn tað sam- anborið við onnur lond er høgt í forhold til fólkatalið - er lágt. Men Jón heldur, at um til dømis tíggju tær mest álvarsomu vanlukkur- nar seinastu sjey árini til dømis verða kannaðar, so hevði tað kunnað borið til at funnið eitt evni ella fleiri innanfyri tær, sum kundu verðið lýst í einari frágreið- ing ella fleiri frá nevndini. Tað finnast heldur ikki nóg nógv hagtøl um ferðsluvanlukkur til at gera kanningar, heldur hann. Hann tekur eina van- lukku fram, sum hendi fyri nøkrum árum síðani, har autoverjan var vandamikil á staðnum. Eftir hesa van- lukkuna varð gjørt av, at autoverjur skulu líka nøkur ávís krøv, har tær standa. Eisini eru aðrar - sum til dømis tá endurskin komu í miðjuna á Eysturoyartunl- inum. Tað var eisini eftir eina vanlukku í tunlinum, sum kostaði eitt mannalív. Null-hugsjónin Ferðslutrygd samtykti álitið um Null-hugsjónina á árs- fundi í fjør, og væntandi verður álitið lagt fram fyri løgtingið sum uppskot til samtyktar. – Tá uppskotið er samtykt í tinginum, vóna vit, at ferðsluskaðanevndin fer at koma, sigur Jón Kragesteen, sum býtir gongdina upp í sløg. Fyrsta slagið var, at Ráðið fyri Ferðslutrygd samtykti upp- skotið, síðani at fáa løg- tingið at gera tað sama. – Triðja stigið má so vera, at tað verður arbeitt strategiskt við, hvussu kunnu vit røkka Null-hug- sjónini, og tað er nevniliga har, at ferðsluskaðanevndin kemur inn, sigur hann. Um staðfestast skal, hvat er best at gera, mugu nøkur ting fáast á borðið um, hvat kann gerast fyri, at vit kunnu gerast klókari og hvat so framyvir, heldur Jón fram. At enda sigur hann, at hann veit ikki, hvussu al- menn ein frágreiðing frá eini ferðsluskaðanevnd skal vera. – Sannleikin má og skal fram. Tað verður ikki lagt eftir fólki, men eg eri greiður yvir, at summir upplýsningar kunnu koma at svíða hjá summum. Men fyri at læra, so mugu upp- lýsingarnir koma fram, sig- ur Jón Kragesteen, leiðari á Ráðnum fyri Ferðslutrygd. Null-hugsjón- in í vinnu- málaráðnum Fakta Viðmæli frá nevndini Sum er liggur álitið um Null-hugsjónina hjá Ráðnum fyri Ferðslutrygd í vinnumálaráðnum, har arbeitt verður við at gera tað klárt til at leggja fyri á landsstýrisfundi. Og tað verður væntandi um mánaðarskiftið. Síðani verður málið koyrt í løgtingsskrivstov- una, har løgtingsformað- urin ger av, nær tað verður lagt fyri tingið til við- gerðar. Um alt gongur, sum væntað, so verður tað helst um hálvan mars mánað, vænta tey á Ferðslutrygd. Danska ferðsluskaða- nevndin, sum sá dagsins ljós í 2001, er ein nevnd, sum er mannað við tíggju fakfólkum av ymsum slagi umboðandi læknar, sálarfrøðingar, bileftirlit, løgregluna og Vegdirekt- oratið. Endamálið við ferðslu- skaðanevndini er, at hon skal við títtum millumbil- um gera tvørfakligar kanningar av typum av ferðsluvanlukkum, sum koma ofta fyri í Danmark. Endamálið við kann- ingunum er, at fáa eina betri og meira nágreini- liga mynd av vanlukku- umstøðunum og eina størri vitan um møgulig viðurskifti, sum kunnu liggja aftan fyri eina tílíka vanlukku, enn fáast kann við eini vanligari van- lukkukanning. Arbeiðið hjá Havarí- kommissióini hevur onki við arbeiðið hjá løgregl- uni ella bileftirlitinum at gera. Ei heldur tekur hon støðu til skuld. Tá úrslit fyriliggja, tek- ur nevndin í tann mun tað ber til, niðurstøður fram, sum avvarðandi myndug- leikar kunnu umhugsa í teirra ætlanum. Viðmæli frá donsku skaðanevndinieftir eina kanning av ferðsluvanlukkum á motorvegunum í Danmark Nevndin viðmælir at: – Ígjøgnum upplýsing- ararbeiði, herferðir og øktum løgreglu luti skulu tey, ið ferðast í ferðsluni fáast í størri mun at yvir- halda púra vanligar reglar fyri koyring á motor- vegunum. – Upplýsingar, herferðir og útbúgving rættað móti teimum meira royndu bilførarum, sum hava eina skeiva uppfatan av, hvussu trygt hesir koyra og geva teimum eina betri fatan av, júst hvussu nógv ferðin hevur at siga – Nógvir bilførarar mugu fáa eina økta vitan og skilja betur, hvussu ferðin hongur saman við sýni og steðgilongd Hetta er sum sagt ein við- mæli frá ferðsluskaða- nevndini í Danmark um, hvat kann gerast fyri at minka um vanlukku á motorvegunum í Dan- mark. Eftir at nevndin hevur kannað ferðsluvan- lukkur á motorvegunum. Somuleiðis hava tey eisini boð um, hvat kann gerast fyri at minka um aðrar vandar út frá øðrum evnum, sum tey hava kannað. Kelda: www.hvu.dk Jón Kragesteen: Vit mugu koma leysasøgunum til lívs Jón Kragesteen, leiðari á Ráðnum fyri Ferðslutrygd, er sannførdur um, at ein ferðsluskaðanevnd hevði gjørt stóran mun í arbeiðinum við at kanna ferðsluvanlukkur Savnsmynd C M Y K 9 8