fríggjadagur 23. desember 2011síða 18

Fríggjadagur 23. desember 2011 · Nr. 149 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nýggja lýsingin fyri handverkaraskeiðið, sum ALS skipar fyri, fær meg at stúrsa við. Snøgt sagt undrist eg á, hvat ALS vil við hesi lýsingini. Á lýsingarmyndini er ein kvinna í belti við am­ boðum og bori­maskinu í aðrari hondini. Kvinnan vendir sær móti hyggj­ aranum og hyggur við­ komandi í eyguni. Hon er í atsitandi niður­ringaðum toppi, og er sostatt ber um arm­ar­nar og á bringuni uppi yvir bróstunum. Mín spurningur er: Hvat er sambandið mill­um myndina og ha­nd­verk­ara­ skeiðið hjá ALS? Vit vita, at handverkarafakið er mansdominerað. Hevur ALS valt at hava eina kvinnu á lýsingini fyri at fáa kvinnur at koma á skeiðið? Um hetta er ætlanin, undrar tað meg, at vit ikki síggja eina arbeiðandi kvinnu á myndini. Harafutrímóti sæst ein kvinna við am­ boðum uppiá sær, men sum hon ikki brúkar. Heldur ikki er hon í “arbeiðsklæðum”. Sostatt arbeiðir kvinnan ikki, men poserarar, og er til framsýning. Á henda hátt er kvinnan í lýsingini hjá ALS til áskoðan og sostatt eitt objekt. - Soleiðis sum hon er ílatin og poserar, er hon eitt sexobjekt. Slíkar myndir av kvinn­um eru vit von at síggja. Vit verða yvir­ floymd av teimum hvønn dag. Er hetta so nak­að at gera vart við? Tað er tað avgjørt eftir mínum tykki. At ALS, sum almennur stovnur og sostatt alment umboð, hevur eina slíka lýsing, er nevniliga átalu­ vert. Sum alment umboð eig­ur stovnurin at hugsa seg væl um hvørjum tey lýsa við, og á hvønn hátt hetta verður gjørt. Ser­liga stúrsi eg við lýs­ ingina, tí hetta er ikki tann fyrsta lýsingin hjá ALS av slíkum óhepnum og niðurgerandi slag. Á flogvøllinum í Vágunum hevur ALS eisini havt eina lýsing við mynd av einum kvinnuandliti í sólbrillum, og sostatt kvinnu, sum sólar sær. Lýs­ingin er ein áminning á arbeiðsleys um frá­boð­anarskylduna, tá tey fara uttanlands. Eg havi mangan hugsað, at henda lýsingin kann geva óheppnu myndina av arbeiðsoysi, og støðuni sum arbeiðsleysur, sum tað sama sum at vera á feriu. Eisini havi eg undrast á, at ein almennur stovnur, sum er ein trygdarskipan og ikki ein sølufyritøka, hev­ur eina stóra lýsing á flog­vøllinum á ljós­ skýggja, og sostatt nýtir nógvan pening uppá at fáa eini boð fram, sum ikki viðkemur øll­um før­oyingum men ein­ um avmarkaðum og for­ holdsvís lítlum bólki. Og eisini á myndini í lýsingini hjá ALS á flog­vøllinum er ein kvinna. - Kvinnur eru sostatt afturvendandi í lýs­ingunum hjá ALS. Og við hesi myndini við lættklæddari kvinnu sum lýsing fyri hand­verk­ ara­skeiðið, er tað eftir mínum tykki nú vorðið ovboðið. Lýsingin er eitt tekin um, at ALS sum stovnur eigur at rannsaka og taka støðu til hvørja kvinnu- og kynsfatan stovnurin hevur, og í sínum “smartu” lýsingum miðlar, og í framtíðini ynskir at miðla. ALS og kvinnu­ objektini Marsanna Petersen Fólkalívsfrøðingur Kjak Hetta er tann spurningur, ið stendur eftir, nú fíggj­ ar­lógaruppskotið fyri 2012 og lógirnar um flatskatt og pensjónsskatt frá sam- gonguni hava verið til 1. viðgerð á Løgtingi. Øll hesi vísa tíverri, at okk­ara samfelag í løtuni siglir uttan greiða kós, og verða ætlanirnar framdar í verki, gerast avbjóðingarnar í framtíðini enn størri. Vaksandi hall á fíggjarlóg og útsettar íløgur Hóast samgongan í fíggj­ar­ lógini inntøkuførir heilar 274 mió. kr. í sokallaðum ”nýggjum inntøkum” – harav 234 mió. kr. í framskundaðum pensjónsskatti og 40 mió. í avleiddum inntøkum – so hækkar samgongan und­ irskotið á fíggjarlógini fyri 2012 í mun til í ár. Hetta er óskiljandi og vil bert vera við til at hækka almennu skuldina og økja um rentubyrðina komandi árini. Harvið verður enn minni játtan tøk til væl­ ferðar­tænastur okkara. Í komandi fíggjarlóg vel­ur samgongan hartil at hækka rakstrarútreiðslurnar og í staðin útseta virk­semis­ skapandi og týðandi íløgur í eitt nú miðnámsskúladepilin í Marknagili, Tjóðleikhús og havrannsóknarskip. Hetta er ómetaliga harmiligt. Framtíðar pensjons­ skatta­inntøkur koma at mangla Pensjónsskattaætlanin hjá samgonguni merkir eisini, at skattast skulu pen­sjóns­ inngjøld heldur enn pen­ sjónsútgjøld. Ætlanin er, at taka inn framtíðar skatta­ inntøkur nú og nýta hesar til skattalættar til hægri inn­tøkurnar. Ein sera stutt­ skygd loysn, tí harvið vilja vit mangla hesar pen­ sjónsinntøkur seinni, tá eldra­útreiðslurnar fara at økjast (úr mettum 1,3 mia. kr. nú uppí 2,6 mia. kr. í 2040) og skattainntøkurnar gerast lutfalsliga minni, so hvørt vit fara frá 4 á arbeiðsmarknaðinum fyri hvønn pensjónist, til 2 á ar­ beiðsmarknaðinum fyri hvønn pensjónist. Hvør kann tryggja, at pensjónistar ikki koma at rinda nýggjar skattir og brúkaragjøld seinni ? Kommurnar missa 100 tals mió. kr. yvir tíð Hartil kemur, at kommun­ ur­nar kring landið fara at missa allar framtíðar skatta­ inntøkur frá pensjónum. Í dag fáa kommunurnar 40-50% av pensjónsskattainntøkunum, men í framtíðini fáa komm­ un­urnar 0%. Hetta vil yvir tíð merkja ein miss hjá komm­ ununum á 100-200 mió. kr. árliga í nærmastu framtíð. Hetta fer serliga at ganga út yvir tær kommunur, ið hava lutfalsliga nógvar pen­ sjónistar. Útjaðarin fer uttan iva at verða harðast raktur. Ófíggjað marginal­ skatta­lækking á 15% skapar ójavna og størri hall Skattauppskotið hjá sam­ gong­uni merkir sum heild, at 265 mió. kr. verða latnar føroyingum við hægri inn­ tøkum. Mánaðarlig inntøka á 20.000 kr. fær mánaðarligan skattalætta á 115 kr., inntøka á 50.000 kr. fær 4.000 kr. og inntøka á 100.000 kr. fær 8.000 kr. Øll undir 300.000 kr. árliga fáa stórtsæð ongan skattalætta. Hetta vil skapa munandi størri ójavna í Før­ oyum. Ætlanin er, at margi­ nali landsskatturin lækkar við 15% - úr 35 % (2011) niður í 20% (upp til 600.000 kr.) í einum. Hetta hendir uttan nýggjar inntøkur til landskassan – bert flyting av framtíðar inntøkum - og samstundis sum landskassin hevur ófatiliga stóran tørv á, at fáa til vega fleiri inntøkur fyri at minka hallið og lánibyrðuna nú og framyvir. Stuttskygdar loysnir fram um langtíðar nýskipanir 6Vit hava sjáldan havt størri tørv á greiðum málum og ítøkiligum nýskipanum fyri at fáa okkara samfelag framá. Í staðin hava vit fing­ið eina samgongu, ið stevnir fram móti einum meira ósjálvbjargnum og ójøvnum samfelag, har ein røð av nýskipanum eru steðgaðar. Millum málini hjá samgonguni eru: tina ríkis­ veitingina, frysta stjórn­ar­ skipanararbeiðið og ongin fiskivinnunýskipan. Eftir gyltu lyftini undan valinum fyri stuttum tykist verandi støða óskiljandi. Hvussu kundi tað ganga so galið, so skjótt ? Mest av øllum stendur hesin týðandi spurningur eftir, ið eigur at verða grund­ arlagið undir øllum tí framda politikkinum: Hvør er kósin fyri okkara land og fólk ? Hvør er kósin fyri okkara land og fólk? Kristina Háfoss Løgtingskvinna Tá ið flatskattur er settur í verk, so verður tað huga­ ligari at arbeida, eftirsum skatturin verdður lægri. Hettar fer at hava við sær, at bruttotjóðarúrtøkan veks­ur, treytadð av, at eftir­ spurningur er eftir arbeiðs- megi (mótsatt verandi skipan, har mong arbeiða parttíð ella als ikki fara til arbeiðis, sjálvt um tørvur er ella skuldi blivið á arbeidsmegi). Við lægru skattingini – flatskattaskipanini – so verður tøka inntøkan eisini størri, og keypiorkan og harvið forbrúkið fara eisini at vaksa. Við ødrum ordum: Sam­felagsframleiðslan veksur, og sostatt eisini skatta­grundarlagið, og for­ brúkið veksur og harvið MVG- inntøkur landskassans. Soleiðis havi eg skilt flat­ skattauppskotið. Um hettar er rætt skilt, 1) hvussu stór er væntaða meirinntøkan av skatti hjá landskassanum í 2012 og árini framyvir? 2) hvussu stór er væntaða meirinntøkan av MVG hjá landskassanum í 2012 og árini framyvir? 3) hvørjar útrokningar eru grundarlagidð undir svar­ inum upp á spurn­ingarnar 1 og 2? 4) hvørjar ætlanir hevur sam­gongan um, hvussu ein møgulig meirinntøka skal nýtast? Spurningur til Kaj Leo Johannesen Ólavur Waag Høgnesen