fríggjadagur 30. desember 2011síða 34

Fríggjadagur 30. desember 2011 · Nr. 151 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Øll kenna vit Sjósavnið, men mong vita helst ikki, hvussu Sjósavnið er skipað, og hvussu raksturin er. Føroya Sjósavn er ogn hjá einum grunni. Tórshavnar kommuna eigur húsið og økið rundanum, og kommunan letur hvørt ár 400 túsund beinleiðis til grunnin, umframt at hon ber kostnaðin av húsi, um­ væl­ingum o.ø., t.v.s. um hálva miljón árliga. Savnið er bygt burtur úr ongum av sjálvbodnum eld­ sálum við nógvum stríði og ongari løn. Frá byrjan hevur hevur tað verið eitt aðal­mál at menna eina góða skúla­ tæn­astu, har ung­dóm­ar og børn kunnu fáa møgu­leikan at nema sær kunnleika til lív­ ið í sjónum rundan um okk­ um. Nógv túsundtals børn vitja savnið árliga. Eldsálirnar, ið standa fyri Sjósavninum, hava mang­ an tosað um, hvussu løgið tað er, at vit, mitt í Norður­ atlantshavi, við einum veld­ igum lívfrøðiligum marg­feldi í sjónum beint uttan fyri okkara dyr, ikki hava eitt veruligt sjósavn og akvar­ ium. Endamálið við Sjósavn- inum var fyrst at gera eitt akvarium fyri at fáa royndir, og síðan at byggja savnið upp, so hvørt sum pengar og vilji vóru til staðar. Og savnið hevur síðan havt ymsar fram­sýningar og aktivitetir til barna­garðsstovur, skúla­ flokk­ar, pedagogar, lærarar og al­menningin. Á heimasíðuni kanst tú lesa, at eisini verður framleitt tilfar, ið skúlar kunnu brúka á skúlanum, áðrenn teir koma at vitja. Roynt verður eisini at gera eina undirvísingargongd á savninum, ið stuðlar undir ta vanligu undirvísingina á skúlunum um lívið í sjónum.   Avmonterast ella flytast? Landið hevur latið 300 tús­ und um árið til Sjó­savnið. Nú tørvurin var størstur lækkaði sitandi fiskimálaráðharri játt­anina til 200 túsund, sum er onki minni enn ein skan­ dala fyri savnið. Jákup Mikkelsen, lands­ stýris­maður, sigur beint út, at ”búskapurin skal aftur á beint”, og tí verður stuðulin til Sjósavnið skorin frá 300 til 200 túsund. Og so kom ein langur fyrilestur um, hvussu stóra virðing hann hevði fyri teimum eldsálum, sum hava skapt Sjósavnið, og hvussu stóran týdning eitt Sjósavn hevur. Eg meini tað!  At enda nam hann við tað sjálvsagda í, at vit sum fiski­ vinnutjóð hava eitt sjósavn. Men her fortalaði hann seg, tí samstundis sum hann sigur, at vit sum fiskivinnutjóð eiga at hava eitt sjósavn, so sigur hann, at ”spurningurin er, um tað vit hava í dag, hevur neyðugu karmarnar”. SO vita vit, hvat klokkan hevur sligið. So skal Sjósavnið sama veg sum alt annað, sum í løtuni verður avmonterað í høvuðsstaðnum og flutt til Klaksvíkar. Tí so er tað bara ein spurningur um tíð, til ”neyðugu karmarnir” verða funnir í Klaksvík, og fígging er tá helst eingin trupulleiki– J-Bandin avmonterar ella útsetir bara okkurt í Havn, so er fíggingin tøk!   Mátti skammast Tað, sum undrar meg mest er, at ein fiskimálaráðharri skal hava so negativan hugburð mótvegis einum sjósavni, sum dagliga er við at ríka okkara ungdóm við kunnleika um okkara umhvørvi og okkara fiskivinnu. Bara tankin um at skerja akkurát hesa játtanina er í míni verð ein stór skomm, tí upphæddin er í teirra verð láturlig. Hundraðtúsund eru bara ein brotpartur av tí, sum sami fiskimálaráðharri og hansara samstarvsfelagar hava játtað sær sjálvum í skattafríum ferðapengum. Álvaratos, at kalla seg fiskimálaráðharra og sum fyrsta avrik í starv­ in­um avhøvda einasta átak av sínum slagi innan fiski­ vinnu­frálæru í Føroyum. Lands­stýrismaðurin átti at skamm­að seg. Fiskimálaráðharrin, ið sum fyrsta avrik í starvinum niðurlaðaði Sjósavnið Heðin Mortensen Borgarstjóri Kjak Tað skar meg í hjartað, at ein so serføroyskur stovn­ur sum Sjósavnið í Sandá­gerði skuldi skerj­ast við 1/3 av lands­ kassans stuðli næsta ár. Ikki minni enn 100.000 kr av íalt 300.000 kr, sum løgtingið hevur játtað árliga, verður strikað eftir 1. januar. Tórshavnar býráð hev­ur sæð so stórt í hes­um livandi savni, at vit hava játtað 400.000 kr, ella 4/7 av samlaða kostnaðinum árliga, og vit halda fram at stuðla við somu upphædd í 2012. Sjósavnið er nakað serligt, ikki minst tí tað hevur við høvuðsvinnu okkara at gera. Tað vísir føroyingum, sum ikki hava sítt dagliga yrki á sjónum, hvussu lívið í havinum virkar. Føroyskir skúlanæm­ ingar og tilkomin fólk í 1000-tali vitja savnið hvørt ár. Sjósavnið er fyri mong tað fyrsta innlitið, tey fáa í havsins lívfrøðiligu loynidómar. Tað kveikir uttan iva áhuga í mongum før­ oysk­um barni til at kunna seg meiri um hav­ sins iðjandi lív og eggj­ar kanska fleri til at velja eina yrkisleið, sum hev­ ur við sjógvin og fiski­ vinn­una at gera. Hetta er ein áheitan á partamann mín, Ják­ up Mikkelsen, lands­ stýris­mann í fiski­vinnu­ málum, um at spara Sjó­savnið fyri at verða skert heili 33% av einari so lívsneyðugari og lítl­ ari játtan. Henda sparing munar so lítið ímóti teimum 10- og 100-tals milliónum, sum rulla gjøgnum lands­kassan hvørt ár, og sum mangan ikki eru lívs­neyðugar fyri okkara samfelag. Sjósavnið er stovnað og verður rikið við per­ són­ligum eldhuga. Hesin innsatsur átti at verðið løntur og ikki revsaður við spariknívinum. Landsstýrið ivast ikki í at játta 10-tals mió kr til Tekniska Skúlan og Trygdarmiðstøð í Klaks­ vík. Tað mátti bor­ið til at játta 100.000 kr til ein­asta Sjósavn í land­ in­um. Einki mark sýnist at vera fyri miljardunum, sum rulla, tá stór fakfeløg í heilsu- (900 mió kr), almanna- (1.700 mió kr), skúla- 900 mió kr) og umsitingarverkinum (500 mió kr) seta nevar- nar fyri nasarnar á landstýrismonnum. Har kundu milliónir verið spardar, men verða tað ikki. Tað hevur nakað við altjóða normar at gera. Men okkara smáu ser­føroysku spírar, tey søguligu, fólka- og lív­ frøðiligu søvn­ini, verða kvaldir av smáligheit. Eg heiti tí staðiliga á Jákup Mikkelsen, lands­ stýris- og partamann, at hann sparir har, tað munar. Tú mást lata okkara einasta, lítla Sjósavn sleppa undan at fáa mønu­stingin við einari 100.000 kr sparing, sum ong­an mun ger í heildini, men sum setir trygdina við pumpuskipan, út­ skift­ing, viðlíkahaldi og løn­um til tvey fólk í vanda. Gev ikki Sjó­ savn­inum mønu­sting, Jákup Bogi Andreasen varaborgarstjóri Tórshavnar Kommunu Landsstýrismaðurin í fiski­ vinnumálum hevur óivað ein baktanka við at svølta Sjósavnið á Argjum. Hetta er eitt greitt signal um, at tað smakkar illa, at Sjó­savnið er har, sum tað er. Tað verða neyvan tær 100.000 krónurnar, sum lands­stýrið hevur tikið frá savn­inum, ið fara at bjarga und­irskotinum á landsins fíggj­arlóg. Men tað er óvirðiligt, at hesir fittu og áhugaverdu sýn­is­lútir í høvuðsstaðnum nú eisini eru vorðnir offur fyri politiska herferðini at pína miðstaðin niður. Sum nýggja landsstýrið hevur borið seg at ta stuttu tíð, tað hevur sitið við ræðið, er lítil vón um, at tað gongur í seg sjálvt í hesum málinum. Tí mæli eg til, at Tórs­ havn­ar býráð, sum frá fyrsta degi hevur stuðlað tí sera áhugaverda og væl umtókta Sjósavninum, meðvirkar til, at savnið fær ta fígging, sum er neyðug, so tað kann virka nøktandi og á tryggum grund­ar­lag. Átakið við Sjósavninum er framúr. Tað er eitt við­kom­ andi lið í uppaling og kunn­ ing fyri bæði børn, vaksin og fremmandafólk. Býráðið má meðvirka Jógvan Arge Formaður í mentamálanevnd Tórshavnar Býráðs Nógv túsundtals børn vitja savnið árliga