fríggjadagur 6. januar 2012síða 19

19 Fríggjadagur 6. januar 2012 · Nr. 3 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Næmingaráðið í Hoydølum tekur undir við mótmælunum móti útsetanini av Markna­ gilsdeplinum. Tað er skilligt, at tá landið er í fíggjarligum trupulleikum, er neyðug at finna sparingar. Tað er óheppið, og ikki minst mót­ sig­andi útsagnunum hjá øll­ um politisku politisku flokk­ unum, at hesar sparingar ferð aftan á ferð raka lesandi og útbúgvingarøkið. Í tveimum valstríðum vórðu Marknagilsdepilin og Setrið søgd at verða rað­ fest høgt, og ungdómurin varð sæddur sum ein íløga í framtíðina. Tí er tað í skerandi andsøgn, og full­ komi­liga burturvið, at sein- astu 8 mánaðirnar er tað sam­tykt í tveimum umførum at útseta Marknagilsdepilin fyrst frá 2014 til 2015, og síðani frá 2015 til 2016. Í tveimum førum var studningurin skerdur – seinast við 18 % - og prís­javn­ingin varð sett úr gildi. Marknagilsdepilin bert ein illusión? Leingi hevur tað verið greitt at umstøðurnar í Hoy­døl­ um ikki eru nóg góðar, tí er nakrar ábøtur gjørdar, so Arbeiðseftirlitið ikki stongir skúlan í morgin. Hes­ar ábøtur vóru ikki gjørd­ar tí at umstøðurnar hjá næmingunum ikki vóru nóg góðar – men tí arbeiðs­ umstøðurnar hjá lærarunum ikki vóru nóg góðar. Vit næmingar er á ongan hátt vard av nakrari lóg, sum sigur at umstøðurnar ikki eru nóg góðar. Skúlin í Hoy­ dølum, sum var bygdur til 300 næmingar, hevur ov trong­ar umstøður og partur av skúlanum varð stongdur orsakað av heilsuskaðiligari inniluft. Skúlin, sum í dag húsar omanfyri 700 næm­ ing­um, hevur tí fleiri høli fyri neyðini, tí eru nakrar lonir settar upp fyri at betra um trongu umstøðurnar, sum ein fyribils loysn til 2014, tá Marknagilsdepilin skuldi takast í brúk. Hetta er ein sera dýr loysn, av tí hon er so stuttskygd – og er vorðin nógv dýrari nú leigu sáttmálin er longdur. Tað hevur leingi verið gjørt vart við, at tað ger verkætlanina dýrari at útseta hana. Mið­ náms­skúlarnir í mið­staðar­ økinum verða í dag riknir við sera stórum rakstrar­ kostn­aði, í mun til hvat nýggi Marknagilsdepilin kemur at kosta í rakstri. Tekniski skúli í Havn virkar enn undir einari 32 ára gamlari fyribilsneyðloysn, sum skuldi vara í 5 ár. Við ársbyrjan vóru umstøðurnar á Handilsskúlanum í Havn ov trongar, og tá vóru nakrar leyst standandi skúlastovur útvegaðar. Studningurin skerdur uttan prísjavning Í 2010, tá nógv fleiri søktu inn á miðnámsskúla, varð játtanin til studning ikki hækka tilsvarandi. Tí var valt at býta køkuna í enn minni stykkir, sum longu var ov lítil. Aftur hesa ferð raktu tað tey sum frammanundan høvdu verið fyri vanbýti, tá sparingar skuldu gerast – teimum lesandi. Heili 18 % var studningurin skerdur við úr 2200 krónur um mánaðin til 1800 krónur um mánaðin, fyri tann lægra studningin. Ikki nokk við, at tað bara vóru 18 ára gomul, sum fingu studning - tá var talan um at hækka aldursmarkið til 20 ár. Fyri at koyra meira salt í sárið hjá teimum lesandi varð ein mótrokningar skipan sett í verk, sum skerdi studningin, tá mánaðarliga inntøkan kom upp um 10.000 krónur. Síðani skúlaárið 2009 er studningurin ikki prís­javn­ aður. Studningurin átti at verið prísjavnaður við áleið 2% um árið. Um studningurin hevði verið prísjavnaður sein­astu 3 árini, hevði ávíka­ vist tann hægri og lægri studningurin verið 234 og 111 krónur hægri mánaðarliga. T.v.s. at næmingarnir, sum fáa hægra studningin, missa 2516 krónur árliga og teir, sum fáa tann lægra, missa 1236 krónur árliga - umframt at prísjavningin ikki verður sett í verk aftur. Tá byrjað verður á mið­ námsskúla, verður bein­ an­vegin gjørt greitt, at um­leið 15-20 tímar um vik­ una til heimaarbeiði. Har­ afturat fyllir tímatalvan 30 tímar um vikuna. T.v.s. at í miðal brúkar ein miðal miðnámsskúlanæmingur 47,5 tíma um vikuna upp á skúla – meir enn eitt fulltíðarstarv – tað er uml. 210 tímar um mánaðin. Um studningurin, verður sæddur løn fyri okk­ ara arbeiði og ein íløga í fram­tíðina, sum fer at gagna sam­felagnum, so fáa vit 8,57 krónur um tíman. Ikki kann sigast annað enn, at langt er millum gylt vallyfti og tann veruleika, sum politiska skipanin bjóð­ ar okkum ungu undir út­ búgv­ing. Langt millum gylt vallyfti og veruleikan Næmingaráðið í Hoydølum Viðvíkjandi fundinum í rættarnevndini tann 03.01. 2012 hevur undirritaði hes­ar viðmerkingar. Kallaði inn til fundar vóru landsstýrismaðurin í inn­lendismálum, og umboð frá Landsverk. Fundurin skuldi vera ein gjøgnumgongd av upp­skot­ inum til fíggjarlóg 2012, § 15 innlendismál, sum fíggj­ arnevndin skuldi hava í hendi, áðrenn seinasta fund­ in hósdagin 05.01.2012. Landsstýrismaðurin í inn­ lendismálum legði fyri við at greiða frá íløguætlanini. Nógvir spurningar vóru til landsstýrismannin um ymisk mál á løgusíðuni. Umboð fyri Landsverk greiddu væl frá tí tekniska part­inum, og hvat var skila­ gott at gera, uttan at blanda seg politiskt. Settir vórðu nógvir spurningar, bæði til landsstýrismannin, og ikki mint til umboðini fyri Lands­ verk, sum hevur vitanina á økinum. Í fíggjarlógarupp.skotin­ um er samlaða játtanin til løgur 285 mill kr, og við teim­ um útlitum, sum eru fyri framman, er óhugsandi, at hetta tal økist av týdningi í framtíðuni. Einki stendur í álitinum um at seta pen­ing av í verklagslógina Sand­oyar­ tunnulin, tí hon er avtikin (av Fólkaflokkinum). Landsverk greiddi frá, at best var at gera tær neyð­ ugu kanningarnar tætt upp­ undir eina stóra verk­ætlan, ella rættari sagt, tá ið polit­ isk støða var tikin til verk­ ætlanina. Hetta er skilagóð tala, sum vit politikarar eiga at taka til okkara. At brúka almennar pengar av løgujáttanini, við einans tí endamáli at senda politisk signalvirði, mugu vit halda okkum langt burtur frá! Eingin avtala er tikin um Sandoyartunnulin, men ein løguraðfesting verður tøk til várs. At umboð fyri Fólkaflokkin velja at ganga egnar leiðir sam­an við andstøðuni, mugu vit í minnilutanum í rættar­ nevndini bara fyri­halda okk­um til, men er so linjan løgd?? At siga, at ein minniluti í rættarnevndini er ímóti Sand­oyartunlinum, er møsn. Men vit halda, at alt tosið tey seinastu tíggju árini, og so hetta sein­asta stunt­ið frá meiri­lutanum í rættar­ nevndini, er at kasta torv­ mold í eyguni á sandoy­ing­ um. Um tunnilin skal gerast veruleiki á fíggjarlógini, skulu einar 40-50 mill setast av um árið í eini 5 – 6 ár, - einki annað kann brúkast til nakað. Hvussu hesin pen­ingur skal finnast við teim­um íløgunum, sum vit hava komandi árini, kann almenningurin gera sínar egnu metingar um. Eitt kunnu vit tó verða samd um, jú fyrr, ið byrjað verður at seta peng­ar av, skjótari hómast tunn­ils­munnin. Tað seinasta, sum er hent í hesum máli, har ið sam­ gongu­limir ganga í sjálv­drátti við politiskum vinn­ingi fyri eygað heldur enn loysn­ini, tað tænir ikki hesum stór­ máli! Spurningurin er so, um vit nú kunnu staðfesta, at sam­gongulimir eru frítt still­aðir, tá ið tað kemur til at flyta játtanir, og hvør kann ganga sín veg. (Kanska eitt broytingaruppskot til fíggjarlógina 2012 um at flyta pening frá játtanini til Viðareiðisvegin til Skúlan við Marknagil kundi verið áhugavert, um meirluti er fyri hesum? Skúla og mentan vóru allir flokkar samdir um átti at fingið hægri rað­fest­ ing). Fólkafloksstuntið! Eivin Jacobsen Umboð Sambandsfloksins í rættarnevndini