mikudagur 25. februar 2004síða 8

Nr. 38 - 25. februar 2004 15 UTTAN ÚR HEIMI Einki annað land hevur so nógvar kvinnur í leiðandi størvum sum Russland KVINNUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Ráðgevarafelagið Grant Thornton hevur hugt eftir, hvussu tað gongst kvinnum at sleppa fram at leiðandi størvum í 26 ymsum lond- um. Kanningin umfataði 6900 fyritøkur í Amerika, Evropa og Asia. Úrslitið vísir, at Russland er nummar eitt, tá tað snýr seg um at loyva kvinnum framat. Har sita kvinnur í leiðslunum í 89 prosentum av landsins fyritøkum. Á næsta plássi eru Filips- oyggjarnar við 85 prosent- um, og síðani kemur USA við 75 prosentum. Ringast stendur til hjá teimum niðurlendsku og pakistansku kvinnunum. Har hava bara 27 prosent av fyritøkunum eina ella fleiri kvinnur í leiðsluni. Verður hugt at øllum nevndar- og leiðarasessun- um, er Russland framvegis á odda. 42 prosent av øllum nevndar- og stjórasessum har eru mannaðir við kvinnum. Her kom Japan á niðasta pláss. Har hava kvinnurnar bara 7 prosent av nevndar- og stjórasess- unum. Arnold Schwarzen- egger vil hava ameri- konsku grundlógina broytta, so hann kann gerast forseti USA Árni Joensen fartekst@mail.dk Eftir amerikonsku grund- lógini eru tað bara tey, sum eru fødd í USA, sum kunnu gerast forseti, men hetta vil guvernørurin í Kalifornia hava broytt. Arnold Schwarzenegger er føddur í Eysturríki og kann tí ikki stilla upp til eitt forsetaval. Í einari røðu í Washing- ton sunnudagin mælti hann amerikanarunum til at broyta grundlógina. Sjálvur helt hann, at fólk, sum hava búð meiri enn 20 ár í USA, eiga at fáa rætt til at stilla upp til forsetaval. - Nógvir evropearar, sum eru fluttir til USA, gera eitt megnararbeiði her, segði Schwarzenegger, sum sjálvur fekk amerikanskan ríkisborgararætt í 1983. Og hann hevði eisini onkur dømi at vísa á. - Hyggið bara eftir, hvat fólk sum Henry Kissinger og Madeleine Albright hava avrikað, segði guver- nørurin og minti á, at tey bæði eru fødd í Evropa. Nú vil hann vera forseti Í Russlandi sleppa kvinnur framat Harrans mótstøðu- herur sigur, at hann ætlar sær at taka valdið í Uganda og at stýra landinum eftir teimum tíggju boð- unum. Seinastu átjan árini hevur herurin burturflutt og dripið fólk í túsundatali. Seinasta vikuskiftið fullu 192 flóttafólk fyri Harrans her- monnum UGANDA Árni Joensen fartekst@mail.dk Harrans hermenn í Uganda halda ikki hvílidagin hei- lagan. Seinasta sunnudag lupu teir á eina flóttafólka- legu 25 kilometrar norðan fyri høvuðsstaðin Kam- pala. Tá teir fóru haðani, høvdu teir beint fyri 192 sivilfólkum. LRA, sum er styttingin fyri enska navnið hjá Harr- ans mótstøðuheri, hevur síðani 1986 stríðst fyri at koyra Yoweri Museveni, forseta frá. Politiska dags- skráin hjá herinum er ógreið, men málið er at taka valdið í Uganda og at stýra landinum eftir teim- um tíggju boðunum. LRA hevur sína høv- uðsstøð í grannalandinum Sudan, og amerikanska fregnartænastan heldur, at herurin telur um 3.000 mans. Fyri einum ári síðani vildi stjórnin í Kampala vera við, at Harrans mót- støðuherur var niðurbardur, og at leiðslan í herinum var sinnað at tosa um frið. Men vantandi álit ímillum partarnar gjørdi, at ongar samráðingar komu í lag. Ein talsmaður hjá ugand- isku stjórnini segði tá, at Harrans mótstøðuherur var komin á fallandi fót, men sivilfólkið hevur sannað nakað annað. Síðani sein- asta summar hava Harrans hermenn framt fleiri sera blóðug álop, og tær sein- astu vikurnar eru álopini harðnað. Sambært altjóða felags- skapum er tað ikki heilt rætt at tosa um hermenn, tá tosað verður um LRA, tí flestu hermenninir eru børn og ungdómar, sum herurin hevur burturflutt, og sum verða noydd at berjast fyri hann. Ugandisku myndug- leikarnir siga, at í fjør vórðu meiri enn 5.000 børn burturflutt. Tey verða síð- ani nýtt sum hermenn ella seld sum skøkjur, siga myndugleikarnir. Ræðuleikar Tað er næstan einki mark fyri, hvat Harrans hermenn kunnu finna uppá, tá teir leypa á sivilfólkið. Mál teirra er at ræða fólk, og tað verður gjørt á ein so ræðu- ligan hátt, at fólk í tíggju- túsundatali eru flýdd frá húsi og heimi undan teim- um. Fyri nøkrum døgum síð- ani tosaði BBC við tann 23 ára gamla David, sum hevði verið fangi hjá Harrans heri. - Teir bundu meg, løgdu meg niður og søgdu, at eg mátti ikki geva ljóð frá mær. Síðani setti ein teirra seg á bringuna á mær, með- an ein annar helt beinum mínum. Ein triði tók eina øks. Fyrst høgdi hann vinstra arm av mær, síðani hin armin, og at enda tók hann ein knív og skar nøsina, oyruni og varrarnar av mær, greiddi David BBC-tíðindamonnunum frá. Revsingina fekk hann, tí Harrans hermenn vildu vera við, at hann var í her- inum hjá stjórnini. Mannarættindafelags- skapir og ST hava fleiri ferðir fordømt Harrans mótstøðuher. Felagsskap- irnir hava skotið upp, at leiðararnir í herinum verða drignir fyri ein krígsbrots- mannadómstól, men hesum hevur Barnahjálparfelags- skapurin ávarað ímóti. Har stúra tey fyri, at eitt slíkt rættarmál fer at fáa av- leiðingar fyri tey rændu børnini. (Kelda: NTB) Drepa og pína í navni Harrans Hesin maðurin var millum teirra, sum vórðu særd, tá Harrans hermenn lupu á eina flótta- fólkalegu um vikuskiftið Mynd: Reuters 15 14 Nr. 38 - 25. februar 2004 NØVN Í VIKUNI Telefon 341800 - Fax 341801 - Fartelefon 216135 e-mail: maggi@sosialurin.fo Á hesum síðum bera vit tíðindi um merkisdagar, so sum rundir føðingardagar, brúðleypsdagar, starvssetanir og -dagar. Í sambandi við at 10 ár eru liðin síðan Serstovnadeildin varð stovnað, varð bjóðað til móttøku á Verkstaðnum Vón á Argjum fríggjadagin 20. februar 2004. Serstovnadeildin bleiv 10 ár 15. februar Móttøkan byrjaði við at Mary í Garði, leiðari í Heimarøktini og Serfor- sorgini, sum Serstovna- deildin er ein partur av, bjóðaði øllum vælkomin. Eisini hildu Hans Pauli Strøm landsstýrismaður og Malena Arnholdsdóttir, formaður í Javna, talur. Leiðarin á Serstovna- deildini, Bjarni Clement- sen, segði í sínari talu, at tey høvdu valt at gera eitt sindur burturúr hesum degnum. Fyrst og fremst fyri at gera vart við at Serstovnadeildin er til og ger eitt stórt arbeiði á einum øki, sum ikki so nógv geva sær far um. "Á verkstøðum og verk- húsum okkara kring landið hava vit roynt at markera dagin, við at bjóða lagkøku, so brúkarin eisini skal merkja at vit hava føð- ingardag" segði hann. Síðan kom hann inn á hvat Serstonvadeildin er: Serstovnadeildin er ein eftirkomari av virksemin- um, sum Statens Ånds- svageforsorg byrjaði í Føroyum í 1971, fyrst undir leiðslu av Storstrøms Amt í Danmark, síðani undir leiðslu av Socialstyrelsen/ Sosialministerienum í Keypmannahavn. Seinni bleiv navnið Stat- ens Åndssvageforsorg skift út við navnið Andveikra- verndin, sum í 1988 bleiv ein landsstovnur undir Almannastovuni og Føroya Landsstýri. Andveikraverndin bleiv avtikin í 1994 og virksemið být sundur millum deildir á Almannastovuni. Í 1998 bleiv Serstovnadeildin ein partur av Heimarøktini og Serforsorgini, tá virksemið hjá Almannastovuni bleiv býtt í tveir stovnar undir Almannaráðnum. Í dag rekur Serstovna- deildin 25 stovnar (32 eind- ir): 6 verkstøð/verkhús við 125 plássum, 5 bústovnar (8 eindir) við 41 plássum, 10 sambýlir (14 húskir) við 74 plássum (tilsamans 115 búpláss) og fýra umlætt- ingarheim við 14 plássum. Í 1973 byrjaði sjálvt Verkstaðið Vón, sum vard- ur verkstaður í leigaðum hølunum hjá Losjuni á Tinghúsvegnum í Havn, og flutti síðani í nýggj hølir her á Argjum í 1980. Tí- verri brendi hesin verk- staðurin í grund í 1996, og vit fingu høvið at byggja ein nýggjan bygning á sama stað, sum hin bygn- ingurin stóð. At enda takkaði Bjarni Clementsen øllum sum hava starvast í skipanini tey farnu 10 árini, bæði teim- um á stovnunum, sam- býlunum, verkstøðunum, í fyrisitingini, stovnsleiðar- um og øllum hinum, sum hava gjørt sítt til at so nógv er komið burturúr. Framsýning var av lutum hjá Vón og Virkni. Eisini spældu Ælabogin og M-as Blues Band. Høvið var at síggja verkstaðin og heilsa upp á leiðsluna í Heima- røktini og Serforsorgini og onnur, sum starvast í skip- anini. Móttøka á Verkstaðnum Vón: Serstovnadeildin 10 ár á baki Maud W. Hansen (h.m.) leiðari fyri Verkstaðið Vón, handar her Bjarna Clementsen, leiðara á Serstovnadeildini, og Hans Paula Strøm, landsstýrismanni, ein nýggjan faldara, sum lýsir endamálið og virksemi hjá Verkstaðnum Vón Mynd: Jens Kristian Vang Á móttøkuni vóru millum onnur, Carita Bjørklund,formaður í Føroya Pedagogfelag, núverandi og fyrrverandi formaður í Javna, Malena Arnholdsdóttir og Diana í Puntabyrgi. Mynd: Jens Kristian Vang Mary í Garði leiðari á Heimarøktini og Serforsorgini, fekk eina plakat frá Verkstaðnum Vón Mynd: Jens Kristian Vang Nógv fólk møttu til móttøkuna tá Serstovnadeildin fylti 10 ár Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 14