fríggjadagur 20. januar 2012síða 47

nr. 6 · 13. januar 2012 15 VIKUSKIFTI tá vit til tíðir ikki ynskja at samskifta, koma vit til at samskifta. Wilhelm Reich og Karakteranalysan Wilhelm Reich var rættiliga radikalur í sínari tilgongd til sálarliga viðgerð. Eitt nú ynskti hann ikki, at tað bleiv tos­að í terapirúminum. Hann kravdi, at kropp­arnir vóru lætt ílætnir, soleiðis at til bar at síggja, hvat kroppurin fortaldi um menn­iskjans psyku. Reich meinti, at til ber at diagnostisera og koma at kenna menniskjað við at eitt nú at merkja musklarnar – um teir eru spentir ella slappir – og við at hyggja at, hvussu andadrátturin er, hvussu húð, eygnabrá, gestikkur og mimikkur sær út. Sostatt var ikki sett so nógv fokus á, hvat ið varð sagt verbalt, men heldur hvat ikki bleiv sagt. Og hvat tøgnin segði. Við at hyggja at øllum hesum og soleiðis lata upp fyri tí søgu, ið kroppur okkara ber og allatíðina fortelur um okkum, ber til at koma inn at menn­ iskjanum og hoyra um tess lív. Karakter­ analysan hjá Wilhelm Reich sigur, at vit bera okkara søgur við okkum – tað vil siga, at tað kropsliga úttrykk, tú hevur í dag, kann siga nakað um tað samspæl, og tað lív tú hevur havt heilt aftur til teir fyrstu umsorgnanarpersónarnar, ið vóru um teg sum barn. – Tað var júst hetta, eg ynskti at geva luttakarum á verksmiðjuni eina vitan um. Tíðin var ikki drúgv á einari slíkari verksmiðju, men eg ynskti at geva ein brellbita, sum snúði seg um, hvussu tey kunnu læra at kenna eftir í egnum kroppi og eisini venja seg at hoyra søgurnar, ið vera sagdar av øðr­ um kroppum uttan orð. Er kroppurin gloymdur í nútímans sálarfrøðiligari viðgerð? Seinastu áratíggjuni hevur kognitiva paradigmið vunnið stóran frama bæði sum præferansa innan psykotera­ peutiska viðgerð í psykiatri og í privat­um viðgerðarstovum. Kognitiva til­gongdin til viðgerð setur fokus á kognitión (tvs. tankar), og hvussu júst okk­ara tankalív hevur avgerandi týdn­ ingi fyri okkara sálarliga trivnað. Tá Rigmor verður spurd, um hon heldur, at nútímans sálarfrøðilig viðgerð av tí sama hevur gloymt kroppin í við­gerðini, svarar hon, at hetta er lut­víst so. Men samstundis er eisini eitt para­digmuskifti farið fram innan psykoterapi og sálarheilsu seinastu árini. Tí orsakað av revolutionerandi gransking innan neurobiologi ber til at ávísa, hvussu okkara heili og kropp­ur støðugt mennast av teimum relationellu sambondunum, ið vit hava. Tað biologiska ella kropsliga og relationella verður sostatt alsamt meira integrerað, so hvørt sum vísindin støðugt betur kann prógva, hvussu hesar ymisku dimensjónir allatíðina ávirkast av hvør aðrari. Sum dømi um hetta nevnir Rigmor, at um tú livir í einum parlagi við støðugum psykiskum ella fysiskum harðskapi, so ávirkast tú mentalt og kropsliga av hesum og yvir longri tíð ávirkast tú eisini á einum neurobiologiskum støði. Rigmor leggur afturat, at sum svar til henda spurning má hon eisini koma inn á sokallaða mistakið hjá Descartes á sinni, har uppbýti í sál og likam fyrstu ferð varð gjørt. – Hetta mistakið við at býta upp í psyku og soma hevur elvt til, at vit enn í dag hugsa, at mann skal »orðna« kroppin á einum stað, meðan sálin skal »orðnast« á øðrum stað. Tað er tvørtur­ímóti so ómetaliga týdningar­ mikið at minnast til, at alt hongur saman; at verður tú sjúk í kroppinum, so ávirkar tað psykuna og umvent. Tað er neyðugt við eini holistiskari ella heildar­tankagongd, og hetta hevur karakteranalytiska tilgongin altíð havt. Av júst hesi orsøk hevur Karakter­analysan eisini til tíðir verið hildin at vera mystisk, misteinkilig ella spekulativ. Rigmor sigur til endans, at við nýggjastu heilagranskingini, ið undir­ strikar, at neyðugt er at hava eina holistiska tankagongd, hevur karakter­ analysan – við sínum fokus á, hvussu psykan kemur til sjóndar í kroppinum – fingið sína renessansu. mynd: Høgni Heinesen Á várið 2011 skipaði ein bólkur av sálar­ frøðingum saman við felagnum »Føroyskir Sálarfrøðingar« fyri tí fyrsta føroyska sálarfrøðiliga fakfestivalinum. Endamálið við fakfestivalinum var at menna sálar­frøðiliga vitan, innlit og førleika í Føroyum, og at bjóða øðrum fakbólkum møguleika at ogna sær vitan og íblástur innan júst hetta økið. Endamálið var eisini at varpa ljós á, hvussu margfeld og fjølbroytt sálar­frøðin er. Tískil vóru verkstovurnar á fakfestivalinum eisini býttur í fimm breytir: »Børn og Ung«, »Arbeiðs- og Organisatiónssálarfrøði«, »Læring og Menning«, »Klinisk Sálarfrøði og Viðgerð« og »Likam og Sál«. Súsanna O. Skaale hevur gjørt eina greinarøð við samrøðum við ein sálar­ frøðing frá hvørji breyt. Samrøðurnar snúgva seg í høvuðsheitum um valda evnið hjá sálarfrøðinginum. Fyrsta samrøðan er við Jan Willemoes, ið hevði verkstovu á breytini »Arbeiðis og Organisa­tiónssálarfrøði«. Fokus á sálarfrøðina Fakta Rigmor Napoleonsdóttir Arge Útbúgving 2004: útbúgvin cand.pæd.psych. 2004 í DBU (Danmarks pædagogiske universitet Kbh). 2008: tvey ára eftirútbúgving innan Karakteranalysu (psykoterapetiskur viðgerðarháttur). 2009: 1 ára eftirútbúgving innan álvarsligar sálarligar líðingar. Er nú í gongd við specialistútbúgving innan psykoterapi. Arbeiðsøki 2004: byrjaði yrkisleið sína í Noregi sum kommunusálarfrøðingur í Oslo 2008: sett í starv í Distriktpsykiatri Follo í Akershus beint við Oslo. 2009: sett í starv á Psykiatriska Deplinum á Landssjúkrahúsinum 2010: konstituerað leiðandi sálarfrøðingur á Psykiatriska Deplinum