fríggjadagur 27. januar 2012síða 18

Fríggjadagur 27. januar 2012 · Nr. 12 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Mangt er borið fram sein­ astu mánaðirnar um sam­ ráðingarnar hjá Føroyum við ES, Noreg og Ísland um at býta makrelin landanna millum. Meðan føroyska sam­ráðingarnevndin undir truplum umstøðum roynir at standa stinn og verja okk­ ara tjóðskaparligu áhuga­ mál í føroyskum sjógvi, sita tveir fólkatingslimir niðri á Christiansborg og tog­ast sínámillum um hvør teirra hevur æruna av makt­ar­ loysinum hjá donsku stjórn­ ini í hesum máli – sum utt­an iva higartil tykist at vera týdningarmesta uttan­ ríkispolitiska mál hjá okkara landi í hesi øld. Hvat var av “ogn Føroya fólks” um útlendingar ráddu? Hesin spurningur er sera við­komandi at seta í hes­um døgum av fleiri grundum. Eg fari tó bara at viðgera tann partin, ið er um sam­ ráðingarnar millum tey fýra strandarlondini um at býta makrelin sínámillum. Hesar samráðingar eru higartil farnar fram á tann hátt, at ES og Noreg hava í veruleikanum býtt makrelin sínámillum fyri síðan at lata Føroyum ein lítlan og ónøktandi part, ið als ikki samsvarar við ta nøgd av makreli, sum heldur til á føroyskum havleiðum. Tí tók eg sum føroyskur fiskimálaráðharri ta avgerð í fjør, at áseta Føroyum eina kvotu á 150.000 tons, sum eg sum útgangsstøði meti at vera í samsvar við nøgdina av makreli, ið vit føroyingar eiga rætt til at veiða í okkara sjógvi, uttan at vandi er fyri at niðurfiska stovnin. Og hvat gera ES og Dan­ mark sum formansland – jú tey svara aftur við at royna at seta í gyldi eina reglugerð, ið ikki einans skapar eitt løgfrøðiligt støði undir at banna føroyskan útflutning av makreli til ES, men bann­ ar eisini føroyskum út­ flutningi av makreli at fara um ES-havnir í transit til onnur lond, sum meira enn fegin vilja keypa føroyskan makrel. Við øðrum orðum, geva vit nú eftir undir trýsti og lata útlendingar ráða í Føroyum, tá verur ikki nógv eftir til okkum føroyingar at býta av tí parti av “ogn Føroya fólks”, sum vit í dagligari talu kalla makrelur. Vit skulu royna málið í WTO heldur enn at standa gyrd í brøkur á Christiansborg Eingin ivi er um, at bannar ES útflutningi av føroyskum makreli til ES og somuleiðis útflutningi av føroyskum makreli at fara um ES-havnir í transit til onnur lond, tá er tað eitt greitt brot á WTO- sáttmálan og serstakliga tann partin, ið nevnist GATT. Somuleiðis er tað eitt greitt brot á fríhandilssáttmálan millum Føroyar og ES. At ES roynir at snúgva sær undan við at rættvísgera slík brot á altjóða handilsrætt við undantaksregluni í GATT um at varðveita náttúrutilfeingi hjálpir ikki í hesum máli, tí at slík handilsbann skulu eftir somu undantaksreglu ikki gera mismun millum inn­lendska og útlendska makrel­vinnu. Tí skulu vit longu nú bretta upp um armar og fara til verka at fyrireika eitt kærumál í WTO, ið er klárt at leggja fyri kæruskipanina í WTO í somu løtu ES set­ir ólóglig handilstiltøk í verk ímóti føroyskum út­flutn­ ingi av makreli. Tað er sera umráðandi at fáa WTO at steðga ES longu nú, tí ann­ ars er vandi fyri, at ES seinni víðkar slík tiltøk ímóti útflutningi av øðrum før­ oysk­um fiskavørum. Tað er væl hugsandi, at Dan­mark fer at forða fyri einum slíkum kærumáli í WTO, fyri at verja síni egnu tjóðskaparligu áhugamál og ikki minst tey hjá ES, har Danmark jú er limaland. Skuldi tað hent seg, og tað mugu vit fáa at vita sum skjótast, eiga vit bein­ an­vegin at krevja okkara rætt til sjálvstøðugan før­ oysk­an WTO-limaskap eft­ ir áset­ingini í WTO-sátt­ mál­anum um limaskap hjá sjálvstøðugum tollumveld­ um, so at vit føroyingar sjálv­ir kunnu røkja okkara tjóð­skaparligu áhugamál í altjóða samfelagnum, tá ið eingin annar kann ella vil. WTO-limaskapur kann hjálpa okkum í makrelmálinum. Jacob Vestergaard løgtingsmaður Nógv skal ein hoyra áðrenn av dettur oyrað, kundu tey gomlu taka til, tá ið onkur gjørdi sær dælt av at fara lætt um sannleikan. Hetta var tað fyrsta, sum rann mær til hugs, tá ið eg las við­ merkingina hjá Boga Andrea­ sen um brúnna um Sandá. Eg skilji væl, at Bogi Andrea­sen leingist eftir brúnni, tí tað hevði lætt nógv um gerandisdagin á farleið hansara millum Svanga og Argir á sama hátt, sum hjá so mongum øðrum borgarum í Tórshavnar kommunu. Men at taka ein brotpart úr einum størri samanhangi við eittans endamáli at villleiða borgaran er sera ódámligt. Men hetta tykist vera vorðið stílurin hjá Boga Andreasen. Hann enntá dittar sær at nýta orðini “kom í gongd”. Bogi Andreasen veit betur enn nakar, at verkætlanin um brúnna um Sandá er væl og virðiliga knæsett í bý­ ráðnum, hann hevur sjálvir sitið í bygginevndini fyri brúnna um Sandá, alt til hann hálsaði um frá at verða tjóðveldismaður og gjørdist fólkafloksmaður. Umvending hansara hevði tær politisku fylgjur, at hann varð koyrdur frá sum formaður í byggi- og býarskipanarnevndini, koyrdur úr bygginevndini fyri brúnna um Sandá og koyrdur úr fleiri øðrum nevndum við. Bogi Andreasen veit betri enn tey flestu, at verkætlanin um brúnna um Sandá langt síðani er farin av á barkastokki, at arbeitt hevur verið við verkætlanini í longri tíð, og at peningur er settur av á íløguætlanini bæði fyri í ár og næstu árini. Eisini veit Bogi Andreasen, at brúgvin um Sandá hevur høga raðfesting, og at eg sum forkvinna í teknisku nevnd havi verið heit talskvinna júst fyri hesi verkætlan. Bogi Andreasen ger eina roynd at mála eina mynd fyri borgarunum, at brúgvin ikki verður gjørd, ella verður parkerað ella er útsett. Tað er rætt, og heldur einki und­antak, at í samband við fíggjar­ætlanararbeiðið vórðu gjørdar ymsar flytingar. Eftir fyrstu viðgerð kom fram, at tann upphæddin, sum í fyrstu atløgu varð sett av til brúnna, ikki øll fór at verða brúkt í ár. Tí vórðu 2 mió. fluttar til aðra verkætlan innan tekn­ iska økið, nevniliga verk­ ætl­anina fyri kloakkir, tí ov lítið frammanundan var sett av til ta verkætlanina fyri at røkka lógarkravinum um góðkenning av spilli­vatns­ ætlanini innan 2015. Alt hetta veit Bogi Andreasen full­væl, men hann brúkar hetta til at villleiða og tekkj­ast borgarunum, og er hetta eftir mínum tykki ein sera ódámligur og lítið mannsømiligur fram­ferðar­ háttur. Men Bogi Andreasen hevur eftir øllum at døma meira enn onnur sera stór­ an tørv á at lifra fyri borg­ arunum, nú hann til komandi kommunuval skal berast aftur í býráðið av øðrum veljarum enn seinast, nú hann hevur skift flokk. Brúgvin er ávegis, uttan mun til hvønn politiskan gangara, Bogi Andreasen í løtuni ríðir á, varaborgarstjóri Tórshavnar býráð valdur av tjóðveldisfólki og vara­ ting­maður fyri Fólka­ flokk­in á Løgtingi. Og Bogi Andreasen skal ikki pella um verkætlanir, sum tekn­ iska nevnd arbeiðir við. Soðið er ov tunt og politiski boðskapurin ov vánaligur, tú verður noyddur at lata eina betri bót út í súpanina næstu ferð tú fer í blekkhúsið. Brúgvin um Sandá Halt teg til sannleikan, Bogi Andreasen Marin Katrina Frýdal forkvinna í teknisku nevnd Tórshavnar býráð, limur í bygginevndini fyri brúnna um Sandá