mikudagur 1. februar 2012síða 16

Mikudagur 1. februar 2012 · Nr. 14 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Í gjárkvøldið var send­ ing í sjónvarpinum um vinnulívsmannin og rík­ mannin Larry Hill­blom – ígongdsetarin av DHL, ið fórst í flog­vanlukku einans 52 ár. Larry er kanska ein av teimum størstu vinnu­lívsmonnum í nýggjari tíð. Sendingin fór víða, og um aðrar vinnulívsmenn – íroknað sakførarar. Hetta var alt sera áhugavert og lærandi, men nakað tungt at fylgja við í, tí alt var so ókent. Meðan eg siti og hyggi at, fara tankarnir norð til Klaksvíkar og nakrar oddvitar har, sum í seinastuni, hava ført seg fram sum verja hjá vinnulívsfólki. Tað kann so ikki vera hetta slagið, tey meina við. Eg meini; vinnulívsfólk valdast, og er hesi eisini sera nógv broytt síðan ár 2000. Hvat og hvønn meina tit við? Alt ov lítið ítøkiligt. Helst er tað meira lokalt tonkt, men vinarliga, kom við dømum og nøvnum! Annars virkar tað sum ein pástandur. Øvundsjúku og tí spíska skemtinum fær man valla vart seg ímóti, men har kunnu tey flestu hugsa sjálvi og sálda frá. Har eg ferðist, merki eg onki til, at vínnulívsfólk ikki eru høgt í metum. Eg trúgvi eisini, at teir/ tey høvdu frábiðið sær fjepparafeløg. Rygg­ klappa­rí er sjáldan var­ andi. Ikki fáa øll ein rætt­ vísan dóm, meðan tey eru virkin. Fáa stóra mót­støðu, men eitt stór­ menni gerst størri. Ikki einans vinnu­lívsfólk, men fólk úr øllum stætt­ um. Eitt gott dømi er Winston Spencer Chur­ chill, har nú øll møgulig fólk leita eftir orðum, hann antin hevur skriv­ að ella sagt, fyri at bera egnan boðskap fram. Finna tey onki, finna tey uppá. Ilt er at mót­ prógva, tí Chuchill var sera produktivur í orð og tal – ikki minst skrivliga, ið hansara mongu bøkur prógva. Tað liggur ikki til okk­ um føroyingar at rósa ov nógv, men eitt gott orð av og á er gott fyri okkum øll! Virðingin fyri vinnu­ lívsfólki! Jóin Sigurðsson Høvuðsraðfestingin í fíggjar­ lógini fyri 2012 er ógvuliga greið: Øðiliga nógv til tey, sum hava mest. Einki til tey, sum hava minst. Og alt fyri lista A! Við hesi fíggjarlógini eru lunnar lagdir undir eitt munandi minni samhaldsfast samfelag. Forskattingin av pensjónum fer at leggja tungar eyka byrðar á børn okkara, men verri er tað, at hesir pengar, sum samgongan velur at brúka nú, ikki verða nýttir til felags gang fyri okk­ um øll. Fyri at svara uppá, um fíggjarlógin ger Føroyar til eitt betri samfelag, kann hon vigast út ífrá: Í hvønn mun er hon víðskygd, fremur ný­ skapanir og skapar ar­beiði til tær alt ov mongu arbeiðs­ leysu hendurnar. Í hvønn mun er hon rættvís, og rætt­ ar upp uppá skeivleikar í samfelagnum. Og, í hvønn mun er hon framskygd, og fyribyrgir, at lánsbyrðan gerst so tung, at neyðugt verður at lækka vælferðartænasturnar munandi um fá ár. Við at forskatta pensjón­ irnar, fær samgongan 240 milliónir krónur at brúka her og nú. Kortini føra bæði løgmaður og fíggjar­ nevndarformaðurin aftur og aftur fram, at ikki ber til at fáa føroysku fíggjarlógina at hanga saman, um ikki danir lata okkum 130-200 milliónir afturat. Ja, løgmaður held­ur enntá uppá, at tað er hækk­ aður blokkur, sum skal fyri­ byrgja hópuppsøgnum! Raðfesting av pensjónsskattinum Tað stendur samgonguni frítt at nýta pensjónsskattin til at niðurgjalda skuld, so vit eftir fáum árum kunnu gerast skuldarfrí. Ella at raðfesta vinnumenning, íverksetan og gransking fyri pengarnar. Øki, sum verða niðurraðfest í fíggjarlógini. Ella at vaksa um íløgukarmin, so meira arbeiði kann setast í gongd, og ar­ beiðs­loysið soleiðis minka. Ella til at raðfesta skúla, út­ búgv­ing og mentan. Ella al­ manna- og heilsutænastur, ella til ein skattalætta, sum var samansettur soleiðis, at hann kom øllum borgarum í landinum til góðar. Ikki bert einum avmarkaðu skara. Ella .... ja, til at føra ein poli­tikk, sum hevur onnur fingra­ merki, enn tey hjá lista A. Framburður fyri tey útvaldu Flatskatturin fer uttan iva at skapa optimismu mill­um tey, sum fáa fleiri tús­und­ krónuseðlar millum hend­ ur­nar nú. Men, rokningin fyri flatskattaøðina, sum tók valdið í tinginum fyri jól, hana koma vit øll at gjalda. Ein ógvuliga sjónligur partur av rokningini verður stættarmunurin, har rivan fer at skrædna til eina djúpa gjógv, uppá heilt fá ár. Ímeðan vit viðgera eina fíggjarlóg, sum leggur dygg­ ar lunnar undir skjótt­vaks­ andi ójavna, eru ein røð av heimsins búskapar­frøð­ ingum, politikarum og øðr­ um góðum høvdum savnaði til World Economic Forum í Davos. Eitt kjakevni her er vaksandi ójavnin – bæði innlendis og millum lond. “Tað er alneyðugt, at heimurin alt fyri eitt stillar um og fer undir at endurskapa eina globala kenslu av sosialari ábyrgd”. Orðini eigur Klaus Schwab, sum stovnaði í WEF, og er professari í búskapi. Men her heima eru vit vitni til, at samgongan við fíggjarlógini staðfestir eina skattaskipan, sum man vera hin mest ósosiala nakað framkomið land í nýggjari tíð hevur samtykt. Tað er hvørki víðskygni, framskygni ella rættvísi! Prísurin fyri flatskattaøði Bjørt Samuelsen Tingkvinna fyri Tjóðveldi Fíntmeska eftirlit innan mvg og skattaøki kunnu skaffa millum 100 og 200 mill. kr. til vega beinanvegin. Og hesar upphæddir kunnu nýtast til mong góð endamál. Arbeiðs- og vinnuskapandi tiltøk kunnu fáa munagóðan stuðul, soleiðis at mong av okkara arbeiðsleysu kunnu koma í arbeiði aftur til ósigi­ liga gleði fyri mangar hart raktar familjur. Ímyndi tykk­ um børn, ið aftur kunnu lut­ taka í aktivitetum á jøvnum føti við javnaldrar, tí ráðini aftur eru til tess. Einar 2 - 3 mill. kr. kundu eisini verðið nýttar til at fáa arbeiðseftirlitið upp aftur á tað støðið, sum tað var á, áðrenn tað varð niðurskorið. Tað sker í hjarta at teinkja yvir, hvørjar ófatiligar sorg­ ar­leikir eitt ambuterað ar­ beiðs­eftirlit kann viðføra. Sorgarleikir, ið kundu verðið forhindraðir, um vilji og fígg­ing høvdu havt fyrsta priori­tet. Eg haldi ikki, at fyrigeving kann gevast fyri sorgarleikir, ið vit kundu verið fyriuttan, um rætt varð borið at. Og enn kunnu vit bera okkum rætt at. Góðu ábyrgdarar, taki avgerðir sum um tað er tykkara egnu, ið tit skulu verja. Og peningur kundi verið settur av til eitt effektivt príseftirlit. Tí lítil og eing­in ivi kann vera um, at prís­legan í meðal mann liggja 10 - 20% omanfyri tað, ið rímu­ligt er. Sínámillum undir­honds­ av­talur seta kapp­ingina úr kraft. Við einum effektivum prís­eftirliti, so høvdu familj­ urnar lættliga spart einar 3 - 500 kr. um mðr., og tað kann koma sera væl við hjá teim­ um, ið sita hart í tí, og tað eru tað tíverri mong, ið gera. Annars kundi nakað av innkomna peninginum eisini farið til vælferðarendamál og/ella at minka um lands­ kassa­hallið. Og hóast teir høgra­ radikalu síggja út til at hava buktina og báðar endarnar í løtuni, og hóast vit vita, at teir eru myrkamenn, ið best trívast og virka í tí dulda og myrka har myrkursins gerningar verða framdir, so mugu vit vóna, vænta og biðja til at meginparturin av landspolitikkarunum, ið van­liga liva og virka í ljós­ in­um, vilja virka fyri, at ljós­ kastarar verða settir upp á strategiskum og røttum støð­um, so neyðug eftirlit kunnu røkja sínar uppgávur á fullgóðan hátt. Og trúgv mær. Mong av teimum "smáu" vilja takka tykkum av fullum hjarta og huga og taka tykkum við í kvøldbønina við tøkk fyri vísta vælvild, ið ger mun. Setið ljóskastararnar á strategisk støð Dagfinnur Danbjørg Har eg ferðist, merki eg onki til, at vínnulívsfólk ikki eru høgt í metum. Eg trúgvi eisini, at teir/ tey høvdu frábiðið sær fjepparafeløg