mikudagur 8. februar 2012síða 9

9 Mikudagur 8. februar 2012 · Nr. 17 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen Kappingarráðið vil nú sleppa at kanna um føroysku pen­ inga­stovnarir taka ov høgar rent­ur og ov høg ómaksgjøld. Men hetta er ein so um­ fat­andi kanning, at rúm er ikki fyri eini slíkari kanning við teirri játtan, stovnurin hev­ur á fíggjarlógini. Tí hevur Kappingarráðið bið­ið landsstýrismannin í vinnu­málum um eina eyka­ játt­an upp á eina millión til at gera kanningina fyri. Í umbønini um eykajáttan stað­festir Kappingarráðið, at talan er um einas um­fat­ andi kanning, at tað verð­ur neyðugt við sam­starvi við eina serliga grein­ing­ar­fyri­ tøku. Í hesum sambandi er ætlan in at fáa avtalu í lag við ”Copenhagen Economics” í Danmark, sum er ein altjóða grein­ing­ar­fyritøka og sum hevur gjørt fleiri kanningar fyri kappingarráð í øðrum norður­londum, Endamálið við kanningini er at staðfesta um tað er neyðugt við almennum inn­ triv­um í føroyska fíggjar­ mark­nað­in. Ætlanin er eisini at a­l­ manna­kunngera úrslitið av kann­ing­ini. Eitt endamál við at al­ man­na­kunngera úrslitið er at bøta um kunnleikan hjá vanliga brúkarunum til fíggj­ar­marknaðinum og so­ statt at bøta um førleikan hjá at vera meiri krevjandi og kritisk ímóti bankunum. Kappingarráðið metir, at tað fer at taka næstan eitt ár at gera kanningina. Fløkt og ógjøgnumskygd Kappingarráðið staðfestir, at ómaksgjøldini og rentu­ støðið í Føroyum hevur verið aftur­vendandi kjakevni sein­ astu árini. Tað hevur tað eisini ver­ ið á tingsins røðarapalli, har tinglimir úr at kalla øll­um flokk­um hava lagt á bank­ ar­nar og kalla teir bæði líkt og ólíkt, tí teir skulu vera ov grammir við rentuni og ómaks­gjøldunum. Ein kanning, sum Heri á Rógvi gjørdi við stuðli frá Kapp­ing­arráðnum vísti, at bank­ar í Føroyum krevja nógv hægri rentur enn dansk­ir bankar við tað, at í Før­oy­um er innlánsrentan væl lægri og útlánsrentan væl hægri enn í Danmark. Hinvegin eru ómaks­gjøld­ ini eisini so fløkt og ógjøg­ num­s­kygd, at tað krevur eina neyva kanning at samanbera tey. Tigandi avtala Kappingarráðið heldur, at ein orsøk til, at prísstøðið í før­oyska fíggjargeiranum er so høgt, kann vera, at pen­ inga­stovn­arnir eru so fáir. Hetta merkir, at teir kunnu eygleiða atferðini hjá kapp­ing­ar­neyt­unum og hava eina tigandi avtalu um ikki at kappast. Kappingarráðið held­ur, at hetta er eitt fyri­brigdi, sum stundum er kom­ið fyri á føroyska fíggjar­mark­naði­ num, har teir ymsu pen­inga­ stovnarnir heilt skjótt fylgja eftir, tá ið ein pen­inga­stovn­ ur hækkar ella lækkar rentu­ na ella ómaksgjøld. Tað eru óivað fleiri orsøkir til, at rentur og ómaksgjøld eru so høg í Føroyum og tað eru hesar orsøkirnar, ætlan­in er at finna, sigur Kapp­ingar­ ráðið í umbønini um eyka­ játtan. Hinvegin heldur Kapp­ ingar­ráðið eisini, at vandi er fyri at ringar tíðir og bygn­að­ urin í føroyska fíggjar­mark­ naði­num kunnu elva til eina kappingaravmarkandi fram­ ferð hjá bankunum. Johan Dahl, lands­stýris­ maðurin í vinnumálum, er sinnaður at lata Kapp­ ingar­ráðið fáa eina millión í eykajáttan til at kanna før­oyska fíggjarmarknaðin, so­leiðis sum greitt er frá í hinari greinini her á síðuni. Hann sigur, at ein eyka­ fíggj­ar­lóg verður lagt fyri Løg­tingið í apríl og tá verð­ ur peningurin settur av. Talan er um eina millión krón­ur, sum Kappingarráðið fær í eykajáttan at kanna um renturnar og ómaks­ gjøld­ini, føroysku peninga­ stovn­ar­nir krevja, eru ov ov høg. Johan Dahl sigur, at hann tekur grundgevingarnar hjá Kapp­ingarráðnum fyri at gera kanningina, til eftir­ tekt­ar. Sjálvur er hann ein av teimum politikarum, sum hevur funnist hvass­liga at før­oysku peninga­stovn­un­ um. Í oktober 2009 staðfesti hann av tingsins røðarapalli, at Føroyska vinnan doyr, tí bank­ar­nir mergsúgva hana við teirri høgu rentuni, sum teir taka fyri at læna pening út. Hann var eisini lands­ stýris­maður í vinnumálum tá og hann helt, at tað var hans­ara uppgáva at átala, at rentustøðið í Føroyum er ov høgt aftur ímóti rentu­støð­ inum í okkara granna­lond­ um, sum vit kappast við. - Onki samfelag kann liva við tí, sum tað føroyska sam­felagi í løtuni er útsett fyri, tá ið tað kemur til rent­ ur í mun til okkara grannar, segði Johan Dahl tá. Kanna ómaksgjøld og rentur hjá bankunum DÝRIR BANKAR Í vár fer landsstýrismaðurin í vinnumálum at játta Kappingarráðnum eina millión krónur til at kanna um føroysku bankarnir eru ov grammir at krevja rentur og ómaksgjøld Fáa pengarnar til bankakanningina Teir kunnu eygleiða atferðini hjá kappingarneytunum og hava eina tigandi avtalu um ikki at kappast Ein orsøk til, at prísstøðið í føroyska fíggjargeiranum er so høgt, kann vera, at peningastovnarnir eru so fáir Grammir ella ikki? Bankarnar hava javnan staðið fyri skotum seinastu árini, men í apríl mánaði fær Kappingarráðið eina millión krónur til at kanna um føroysku bankarnir krevja ov høga rentu og ov høg ómaksgjøld Vandi er fyri at ringar tíðir og bygn­að­urin í før­ oyska fíggjar­mark­ naðinum kunnu elva til eina kappingar­ avmarkandi framferð hjá bankunum