mánadagur 13. februar 2012síða 11

11 Mánadagur 13. februar 2012 · Nr. 19 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Tryggingarvirksemi fyri kundan og eigaran Partafelagið TF Holding eigur fíggjarfyritøkur, sum veita tryggingar-, eftirlønar og bankatænastur. Umframt hetta eisini felag, sum í høv­uðsheitum ger íløgur í føroyskt vinnulív og felag, ið eigur fastognir. Bygnaðurin í samtakinum er lýstur í fylgjandi mynd: Kjarnuvirksemið hjá Trygg­ ingarsambandi Føroya, sett á stovn í 1940, og sum seinni varð til partafelagið TF Hold­ ing, var upprunaliga trygg­ ing­ar­virksemi. Við tíðini er nógv fæ fingið til vega, sum nú verður brúkt til ann­að enn tað, ið krevst til sjálvt tryggingarvirksemið. Sein­ asta dømið um hetta er keypið av 70% av parta­brøvunum í EIK og ætlan um at keypa restina, sum frá líður. At TF Holding í stóran mun hevur ráðini til at gera seg galdandi á øðrum økjum enn tí, sum hevur við tryggingarvirksemi at gera, er greið ábending um, at kundin hevur rindað í meira lagi fyri tryggingartænastur millum ár og dag. Bankavirksemi og áhugamálini hjá eigaranum Við keypinum av Eik er TF Holding komið inn á nýtt virk­semisøki, sum eisini er merkt av ógjøgnumskygni og vantandi kapping. Duopol-líknandi støðan innan hendan partin av fíggj­a­r­geiranum ger, at eisini kund­ar­nir í EIK eru við sviðið soð, hvat rentum og ómaks­gjøldum viðvíkur. Dømi er sethúsalán frá EIK, har árligur kostnaður fyri tíðina er umleið 6%. Lán til sama endamál í Danmark ber til at fáa frá realkredit- feløgum fyri umleið 2%. Hugsa vit um lán áljóðandi 1.500.000 kr við 25 ára livitíð, hevur danski lántakarin fyrstu 10 árini goldið umleið 250.000 kr í rentum. Tann føroyski umleið 740.000 kr. Meir-rentan hjá føroyska lántakaranum er við hesum 490.000 kr. Fyri at rinda hesa meir-upphædd, má lán­tak­arin við verandi lønar­skatti forvinna á leið tað tví­faldað. Hetta svarar til fleiri ársinntøkur hjá flestum okkara. Lítil uggi er í rentustuðli, tí hendan rinda vit sjálvi ríkiliga partin av umvegis skattin. Eigarin krevur rími­ligan kostnað vegna kundan! Kappingarráðið roynir nú at útvega 1.000.000 kr í eykajáttan at kanna ómaks­ gjøld og rentur hjá føroysku bankunum. Vóni, at slík kanning verður gjørd, men havi ikki stórar vónir um, at kanningin - sum so - kemur at gera støðuna hjá okkum tryggingar- og bankakundum frægari. Men møguliga kunnu vit, tryggingartakarar í Trygg­ingarfelagnum Føroy­ um, gera mun, og stuðla tí, sum Kappingarráðið illa megnar at gera fyri okkum. Vit eiga umvegis Ognarfelag Trygg­ingartakaranna og TF hold­ing mesta partin av (og skjótt allan) EIK-bankan, umframt tryggingar- og eftirlønarfeløg. Vit kunnu velja umboð í Umboðsráðið fyri Ognarfelag Tryggingartakaranna, sum virka fyri betri javnvág mill­ um trygg­ingar­gjøld, rent­ur og ómaks­gjøld og tað, sum krevst fyri at fíggjar­fyri­ tøk­urnar hjá okkum hava styrki at bera váðan, sum tengd­ur er at banka- og trygg­ingarvirkseminum. Valevni til Umboðs­ ráðið fyri Ognarfelag Tryggingartakaranna Fram til 23. februar fer val fram til Umboðsráðið fyri Ognarfelag Tryggingar­ tak­aranna. Veljast skulu 12 limir til umboðsráðið afturat teim­um 23 umboðunum, sum nú eru. Eg eri stillaður upp og royni at verða valdur. Umframt at virka fyri nevndu brúkaraáhugamálum, vil eg sum limur í umboðsráðnum, virka fyri størri gjøgnum­ skygni í tí, sum fer fram í felagnum. Trupulleikar viðvíkjandi opinleika, skal eg ikki siga stórt um á hesum sinni, ann­ að enn vísa á, at meiriliuti í verandi umboðsráði ynsk­ ir at gera tað so torført og tvør­ligt sum til ber, hjá trygg­ingar­takarum at gera seg galdandi á aðalfundum og í sambandi við val til umboðsráðið. Hesi viðurskifti eru nærri lýst í frálíkari grein hjá val­ evninum til umboðsráðið, Jóhan Petersen, í bløðunum nú um dagarnar. Greinin ber heitið “Hvat hendir í Tryggingarfelagnum”. Um tú - tryggingartakari hjá Tryggingarfelagnum Før­oy­um - ynskir at taka lut í valinum, ið nú fer fram, kanst tú útvega tær atkvøðu­seðil við at venda tær til tryggingarfelagið. Hetta skal gerast innan 17. februar. Eg kann eisini hjálpa tær við hesum, um tú sendir mær upplýsingar um navn og bústað til jonhardeliasen@gmail.com Tryggingarfelagið – kundin er eigarin Jonhard Eliasen Hví skulu vit, kundar í Trygg­ingarfelagnum Føroy­um, eiga partafeløg, ið takast við tryggingar-, eftirlønar- og bankavirksemi? Er enda­málið náðileys profit-maxi­mering? Ella er tað tí, at vit sum kundar kunnu fáa rímiligar prísir á trygg­ing­ar-, eftirlønar- og banka­tæn­astum? Eg viðmerkti á einum kjaki á facebook ein dagin, at vit kundu hugsað okkum 3 tímar í fyrireiking um vikuna, væl­ vit­andi um, at hetta eisini er ov lítið. Svarið eg fekk frá eini kvinnu var, at var tað upp til hana, so fingu vit ikki 3 minuttir í fyrireikingartíð; og minnist meg rætt, var grund­ gevingin, at hon og tvey onnur saktans kundu halda skil á 25 børnum uttan at hava brúk fyri fyrireikingartíð. Eg hugsi við mær, at hvør kann ikki tað? Og hví bara 25 børn, hví ikki 50? Ella uppaftur fleiri? Tí tað hon tosaði um var ansing og disiplinering - at halda skil á einum bólki. Um hetta var innihaldið í okkara arbeiði, hevði eg eisini givið henni púra rætt. Men tað er ikki innihaldið í einum námsfrøðiligum arbeiði, og landsins myndugleikar gera púra greitt, at tað er náms­ frøðiligt innihald teir ynskja, og at námsfrøðingar, við síni útbúgving, hava ognað sær ser­ligar førleikar at taka sær av hesum arbeiði. Ætlanin við okkara arbeiði er at leggja grundarlagið undir alment dannilsi. Eitt alment dannilsi, ið skal geva okkara landið skilagóðar borgarar. Støði til almenna dannilsi skal takast í barna­rættinda­ sáttmálanum hjá ST. Barna­ áskoð­anin hjá ST er ein mynd av einum barni við nógvum førleikum, og sum skal hava møguleikan at hava ávirkan á egið lív. Hendan barnaáskoðan setur krøv til pedagogisku upp­gávuna og pedagogiska innihaldið á dagstovnunum. Hon er ein neyðug fortreyt fyri, at børn kunnu vera virk- nir luttakarar í myndanini av egnum lívi, so tey kunnu gerast virknir luttakarar í einum demokratiskum samfelag. Sostætt tosa vit ikki ‘bara’ um ansing, men um okk­ ara framtíð, har vit leggja grundarlagið fyri ein­um al­ mennum dannilsi, ið gev­ur sjálvstøðugar, skila­góð­ar, ábyrgd­arfullar og virk­nar lut­ tak­arar í okkara demo­krat­iska samfelag. Luttakarar, ið duga at hugsa sjálvstøðugt, duga at bera síni sjónarmið fram, duga at koma til skila­góðar niður­ støður, duga at søkja semjur. Ja stuttsagt alt tað, ið skal til fyri at kunna liva og virka í einum demo­kratiskum samfelag. Vit tosa her um eina sam­fe­ lagsuppgávu, ið byggir á eina heildarfatan av barninum, har umsorgan, spæl og læra eru av alstórum týdningi. Eina samfelagsuppgávu, har børn­ ini fáa avbjóðingar og verða stuðlað í fjølbroyttu menn­ ingini og læruni. Hendan samfelagsupp­ gáv­an krevur, at vit seta okk­ um mál, og verða hesi mál sett í námsætlanum. Náms­ ætl­anum, ið verða brúktar í eftirmetingini av okkara arbeiði fyri at vita, um vit røkka teim­um málum, ið sett eru av land­sins myndugleikum. Tað sigur seg sjálvt, at hetta krevur gjøgnumhugsan og fyrireiking, og ikki minst at hetta tekur tíð. Fyri­reik­ing­ ar­tíð, ið er alneyðug, um vit skula røkka okkara málum og arbeiðið vera annað og meira enn ansing. Hetta eru sum sagt krøv frá landspolitisku skipanini. Krøv, ið skula tæna okkara børnum og ikki minst okkara samfelag. Tí er okkara krav, at vit fáa umstøður til at røkka tey krøv, landsins myndugleikar seta okkum. Tí um vit ikki fáa góðar umstøður, og við hesum fyrireikingartíð, so verður hendan tíðin og dygdin tikin frá børnunum. Mentamálaráðið ynskir dygd og vit eru púra samd. Dygd: - í okkara arbeiði - fyri okkara børn - fyri okkara samfelag Eg haldi ikki, at nakar kann vera ósamdur í, at dygd tænir øllum, men dygd kostar, soleiðis er tað bara, og tað vita øll! Og eftir mínum tykki er tað ikki góður siður at lata børnini gjalda fyri tey krøv og ynski, sum tey vaksnu seta. Krøvini frá mynd­ug- ­leik­unum og fyri­ reikingar­tíðin Gunnvá Edvardsdóttir námsfrøðingur