mánadagur 13. februar 2012síða 25

25 Mánadagur 13. februar 2012 · Nr. 19 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hóast Framsókn heldur lítið um politiska grund­ ar­lagið undir lands­stýris­ samgonguni, kunnu vit saktans viðganga, at tað glógvar meira í summum landsstýrisfólkum enn í øðrum. Soleiðis er vinnu­ málaráðharrin, Johan Dahl, av álvara um at fáa fatur í rætta endanum í fiskivinnumálum, með­an tað sama ikki kann sigast um Jákup Mikkelsen, lands­stýris­ mann í sjeyndahvørjum fiskivinnumáli. Í Framsókn eru vit púra samd við Johan Dahl um støddina á tí tilfeingi, sum er í før­ oyskum sjógvi. Vit eru eisini samd um, at møguleikarnir fyri virðis­øking eru øgiliga stórir, og tað er púra sjálvsagt, at vinnan rindar eitt munandi til­ feingisgjald. Hetta er beint í tráð við valtema okkara um, at vit skulu byrja við tilfeingisgjaldi á nývunnin rættindi, sum eingin okkara átti til fyri stuttum. Í eini desperatari roynd at lata vinnuna sleppa undan tilfeingis­ gjaldi hava summi róð framundir, at tað er ikki rætt hjá landinum at taka sær inntøkur, sum eru óvissar ár undan ár. Til hetta er at siga, at hetta er ikki verri fyri landið enn fyri vinnuna, treytað av, at vit samstundis hava politikkarar, sum ikki brúka inntøkurnar til kodda, men tora at nýskipa og rationalisera almenna raksturin. Í Framsókn vænta vit, at vit hava atgongd til stór uppsjóvarvirði í fleiri ár frameftir, men skuldi talan verið um ”óvæntaðar” inntøkur, so skulu tær undir øll­ um umstøðum koma eig­aranum – øllum fólk­ inum – til gagns eins væl og vinnuni. Framsókn tekur eis­ ini undir við, at makrel­ kvotan verð­ur býtt til ymsar skipabólkar, so alt samfelagið eisini kann fáa vinnuligt gagn av uppsjóvarvirðunum, og vit kunnu forða fyri, at ójavnarnir millum fiskimenn, reiðarar og arbeiðsfólk á landi innan ymsu vinnugreinarnar gerast enn størri, enn teir longu eru. Hesi atlit eiga at verða nøkur av fleiri, sum vit vísa, tá vit í næstum skulu taka telgja til fortreytirnar fyri fiskiloyvum til vinnuna sum heild eftir 2018. Johan Dahl tykist at skilja hetta. Vónandi ger flokkur hansara tað eisini – og ikki minst floksleiðarin, sum umframt at vera løgmaður nú at vera blivin fiskimálaráðharri. Onkursvegna skilir Fólka­flokkurin ikki álvar­an í hesum, ella eisini er ætlan hansara rætt og slætt at lata nøkrum fáum familjum fólksins ogn – og tað enntá uttan avgjald! Hvørki av hesum eigur at henda. Kravið hjá øllum hampafólki er, at fólksins ogn verður fyrisitin við viti og skili og við ábyrgd mótvegis Føroya fólki. Landsstýris­ menn í hvør síni liga Poul Michelsen Janus Rein Framsókn Fleiri føroyingar, ið arbeiða uttanlands, rinda stórar upphæddir fyri ferðing. Javnaðarflokkurin hevur lagt fram uppskot um at broyta skattalógina, so virðið av fríari ferð millum bústað í Føroyum og arbeiðsstað uttanlands verður gjørt skattafrítt Meginreglan í skattalógini er, at frí ferð millum heim og arbeiðsstað er skattskyldug. Tað merkir, at tú skal rinda skatt av tí tað arbeiðsgevarin rindar at flyta teg frá A til B. Viðhvørt elvir henda regla til órímiliga harða skatting, ið als ikki stendur mát við vunnu inntøkuna, eitt nú tá sjómaður búsitandi í Føroyum mynstrar umborð á skipi í Grønlandi, Brasilia ella Kina. Lat okkum taka eitt dømi at lýsa trupulleikan. Tveir skattgjaldarar eru grannar í Runavík og hava fría ferð millum bústað og arbeiðsstað. Annar arbeiðir í Havn og arbeiðsgevari hansara rindar ferðaútreiðslurnar millum Runavík og Havn. Hjá hesum er í fyrra lagi lætt at fáa staðfest ferðaútreiðslurnar, sum er grundarlagið fyri skattingini, og í øðrum lagi er talan ikki um eina stóra útreiðslu. Sjómenn fáa óhepna og órímiliga skatta­rokning Eisini hjá grannanum rind­ ar arbeiðsgevarin ferða­út­ reiðsl­urnar, men hesin hevur arbeiðs­pláss á skipi, ið liggur í Kina. Tá kann tað í fyrra lagi verða trupult at fáa staðfest støddina av útreiðsluni av ferðingini millum bústað og arbeiðsstað, og í øðrum lagi kann tað blíva talan um eina sera stóra og tyngjandi útreiðslu fyri viðkomandi. Nógvir føroyskir sjó­menn eru burtur fýra vik­ur og heima í fýra. Við ver­andi regl­ um merkir tað, at teir rinda skatt av 15-20 ferðum millum t.d. Føroyar og Grønland ár­ liga. Og tað eru stórar upp­ hæddir. Sama er galdandi fyri mongu føroyingarnar, sum arbeiða á landi í Noreg ella í Grønlandi. Verandi rættarstøða hev­ ur sostatt í summum før­um óhepnar og órímiligar av­ leiðingar fyri ávísar skatta­ borgarar. Harafturat hevur tað víst seg at reglan er nær­ um ógjørlig at umsita, tá talan er um ferð millum heim í Føroyum og arbeiðsstað uttanlands. Borgarar vita ikki, hvussu nógv arbeiðsgevarar teirra gjalda fyri ferðirnar, og heldur ikki er lætt at fáa hetta upplýst frá útlendskum arbeiðsgevarum. Javnaðarflokkurin vil broyta skattalógina Tí hevur Javnaðarflokkurin tikið stig til broytingar i skattalógini, sum Løgtingið viðgjørdi í farnu viku. Upp­ skotið ásetur, at útreiðslur, sum arbeiðsgevari rindar før­oyskum skattaborgara fyri ferðing millum bústað í Føroyum og arbeiðspláss uttan­lands, ikki skal rokn­ ast uppí skattskyldugu inn­ tøkuna. Uppskotið er líkt tí, ið eg legði fram sum lands­ stýrismaður í fíggjarmálum í heyst. Málið fall tá burtur, tí løgtingsval varð útskrivað tann 27. september. Samstundis leggur upp­ skotið upp til, at sam­døgurs­ frádrátturin verður broyttur soleiðis at hesin bert verður veittur sambært skjalfestum útreiðslum. Í dag er tað so, at persónar, ið eru fult skattskyldugir í Føroyum, men sum arbeiða uttanlands, hava rætt til ein inntøkufrádrátt vegna tær meirútreiðslur, ið standast av at arbeiða uttanlands. Frádrátturin verður nevndur samdøgursfrádráttur. Skjalprógvaður frádráttur Samdøgursfrádrátturin er í løtuni 300 krónur fyri samdøgrið og hava persónar, ið arbeiða uttanlands, rætt til henda frádrátt uttan mun til, hvørjar útreiðslur teir hava. Endamálið við frádráttinum er at kompensera fyri meir­ útreiðslur til húsa­leigu, og ferða- og flutningsútreiðslur hjá teimum, sum hava sítt inntøkugevandi arbeiði utt­an­lands. Er tað so, at arbeiðs­gevarin rindar ferða­ út­reiðslur, húsaleigu og uppihald annars, so hevur arbeiðstakarin ikki eyka útreiðslur orsakað av sínum arbeiði, og tá er heldur ongin orsøk at veita nakran frádrátt. Við uppskotinum verða hesar reglur broyttar so­ leiðis, at frameftir verður frá­dráttur bert veittur fyri tær útreiðslur, persónarnir veruliga hava, og sum kunnu skjalprógvast. Sum nevnt var uppskotið hjá Javnaðarflokkinum til fyrstu viðgerð í Løgtinginum hósdagin í farnu viku og er málið nú í fíggjarnevndini. Ferðing hjá føroyingum sum arbeiða uttanlands gerast skattafrí Aksel V. Johannesen løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin prístalinum? Átti ein konkret meting ikki at gjørt av, um tað er neyðugt at hækka gjøldini á hvørjum ári? Er tað rímiligt, at egin­ ognin er so stór? Hvør hevur gleði og gagn av tí? Ein ætlan eigur at gerast fyri, hvussu eginognin hjá Tryggingini kann koma eigarunum meiri beinleiðis tilgóðar. Ongin orsøk er at blíva við at savna fleiri og fleiri pengar saman í eina rúgvu. Tað eru sjálvandi nógvir mátar at gera tað uppá, og orðaskifti millum eigar­ arnar. Pensiónsgrunnur Tryggingartakaranna Kundi ein møguleiki ikki ver­ið at sett á stovn ein pen­ siónsgrunn sum kann út­ gjalda sítt avkast til trygg­ ingar­takararnar, tá teir fara á pensión? Tryggingarfelagið hevði einkarrætt at veita trygg­ ingar í Føroyum alla seinnu helvt av tjúgundu øld. Tað eru sostatt dagsins pen­sion­ istar, sum hava lagt lunn­ tíðini. Varliga mett átti onki at verið í vegin fyri, at útgoldnar vórðu einar 100 mió. árliga. Fyrstu tíðina kundu allir pensionistar fingið útgjald úr grunninum, tí teir hava allir verið við til at byggja grunnin upp. Við tíðini kann útgjaldi so broytast, so tað onkursvegna samsvarar viðskifti, kundarnar hava havt við Tryggingina. Eitt útgjald á 100 mió. útgoldi eftir sama leisti sum Samhaldsfasti, hevði svarað til eina hækking av komu aftur á sama stað, sum teir upprunaliga komu frá. Biðið um atkvøðuseðil Tað eru tit sum kundar og eigarar, sum nú kunnu velja, hvønn tit vilja hava at umboða tykkum í Umboðsráðnum. Tit mugu tó sjálvi biðja um atkvøðuseðil við at venda tykkum til Tryggingina ella við at fara inn á mína heimasíðu pmdam.com. Seinasta freist at biðja um atkvøðuseðil er 17. februar, so tað er onki at bíða við.