fríggjadagur 27. februar 2004síða 6
‹ fyrra síða allar 17 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 40 - 27. februar 2004
Nr. 40 - 27. februar 2004
11
Nú lítið hevur verið at frætta um oljuleiting her heima
í eina tíð, og nú tað er sannlíkt, at tað neyvan verður
nøkur boring á landgrunninum fyrr enn í 2005 ella í
2006, sum er seinasta freist at bora teir fýra írestandi
brunnarnir í 1. útbjóðing, so eru tíðindini frá risastóra
amerikanska oljufelagnum ChevronTexaco um, at tað
fer at bora ein brunn skamt frá markinum í summar
sera kærkomin. Og nú verður so meldað út í
tíðindaskrivi frá felagnum, at tað er farið í samstarv
við kenningar, sum eru virknir á føroyska
landgrunninum, nevniliga norska Statoil og danska
Dong.
Hetta kann bara ljóða væl í oyrunum hjá teimum, sum
helst síggja, at oljufeløgini halda fram við sínum
virksemi á Atlantsmótinum hóast væntandi úrslit í
mong ár. Nettupp Statoil og Dong eru oljufeløg, sum
eru rættiliga virkin við Føroyar, og at tey nú "farma"
inn í eitt loyvi í bretskum øki so nær markinum eisini,
kann bara bera boð um, at tey framvegis trúgva uppá
Atlantsmótið.
Í tíðindasendingini í Útvarp Føroya mikukvøldið segði
stjórin í Statoil, Rúni Hansen, at teir síggja samstarvið
við ChevronTexaco nær markinum sum ein møguleika
at fáa sær týðandi vitan, ið kann brúkast í leitingini við
Føroyar eisini. Hetta eru áhugaverd úttalilsi, nú vit
vita, at brunnurin, sum Statoil og hini feløgini fara at
bora hinumegin markið í summar, liggur ikki so langt
frá økjum á føroyska landgrunninum, sum helst verða
boðin út í komandi útbjóðing.
Vit kunnu ikki annað enn lesa burtur úr hesum
tíðindunum, at eitt felag sum Statoil, fer at liggja
rættiliga frammaliga, tá boðið verður út aftur á
landgrunninum. Og um vit nú ímynda okkum, at
samstarvið hinumegin markið við tað stóra
samanlagda oljufelagið ChevronTexaco fer at bera
veruligan ávøkstur, so átti ikki at verið óhugsandi, at
nettupp hesi bæði stóru feløgini – møguliga saman –
fara at bjóða uppá teigar í 2. útbjóðing – og ein kann
eisini ímynda sær við tí áhuga tey vísa fyri leiting sum
heild á Atlantsmótinum, at tey koma at vera
flaggskipini í eini nýggjari rundu, tvs. tey feløgini,
sum møguliga fara at vísa hinum feløgunum vegin og
draga tey við. Harvið er ikki sagt, at onnur feløg, sum
eisini hava víst økinum ans, so sum BP, Amerada
Hess, ENI og Anadarko, ikki eisini fara at vera virkin
í eini komandi rundu. Tað vil tó altíð vera gott fyri eitt
nýtt øki, at tað eru fleiri stór feløg við drúgvum
royndum og orku, sum ganga undan. Vilja onnur eisini
tað, so ongantíð betur.
Vit kunnu í hvussu er bara staðfesta við teimum
seinastu tíðindunum um samstarv millum Statoil,
ChevronTexaco og Dong, at lív er í aftur leitingini á
Atlantsmótinum, og tað kunnu bara vera góð tíðindi til
allar føroyingar, nú tað kanska meira enn fyrr, verður
brúk fyri at fáa búskapinum fleiri bein at standa á.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Áhugaverd gongd
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo
Heini í Skorini heini@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 228909
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Bókmentatiltøk við
Johannes Møllehave
og Einar Már
Guðmundssyni á
Norðurbryggjuni í
Keypmannahavn
Kanska er ringt at minnast
…
Kanska
hevur
søgan
fingið ein listarligan dám
Johannes Møllehave er
kendur fyri tær mongu bøk-
urnar, hann hevur skrivað.
Millum
best
umtóktu
endurminningar hansara er
tann fyrsta: »På myrernes
fodsti« og tann higartil
seinasta »Som en spring-
ande hval«. Á føroyskum
kenna vit hann frá bókini
»Bíbliusøgur« sum kom út
í 2000. Johannes Mølle-
have greiðir á bókmenta-
kvøldinum frá um at skriva
endurminningar og vísir,
hvussu
hann
hugfer
minnið.
Einar Már Guðmundsson
er tann mest umsetti av
íslendsku
høvundunum,
sum eru føddir eftir annan
heimsbardaga. Hann fekk í
1995
bókmentavirðisløn
Norðurlandaráðsins. Hann
býr í Reykjavík og hevur
skrivað yrkingasøvn og
skaldsøgur – av teimum er
tann kendasta »Einglar
Alheimsins« sum er umsett
til føroyskt. Seinasta skald-
søga hansara, kom út á
donskum í heyst undir
heitinum »Navnløse veje«,
og varð sera væl móttikin.
Einar Már Guðmundsson
skrivar í sínum bókum ofta
um egnar upplivingar og
um upplivingar hjá familj-
uni, og hann kemur bæði at
umrøða sínar bøkur og tann
leiklut minnini hava í
ritverkinum.
At enda fara Johannes
Møllehave og Einar Már
Guðmundsson m.a. at sam-
røða um endurminningar
og um munin á at minnast
og at koma til hugs.
Bókmentatiltøkini verða
29. februar kl. 16 og 19,
Atgongumerki á 150 kr.
kunnu keypast ella bí-
leggjast á Norðurbryggj-
uni, tlf. 3283 3700
bryggen@bryggen.dk
Bíløgd
atgongumerki
eiga at verða heintað ein
tíma undan tiltakinum, sig-
ur
Norðurbryggjan
í
tíðindaskrivi.
TÍÐINDASKRIV
frá Føroya Astma/
Allergifelag
Yvirlæknin og barnalæknin
Fróði Joensen greiðir frá
um astma/allergi hjá børn-
um tann 6. mars 2004 í
MBF-húsinum kl. 15. Høvi
verður at seta spurningar.
Í summar vóru 2 før-
oyskar gentur á summar-
legu í Danmark 14 dagar.
Summarlegan er ætlað fyri
børn og ung í aldrinum 10
til 17 ár. Genturnar greiða
frá
uppihaldinum
har.
Myndir verða vístar.
Øll kunnu vera við, ikki
bara á fundinum, men
eisini á summarleguni, tí
stuðul kann útvegast. Høvi
verður at seta spurningar.
Drekkamunnur við onkrum
afturvið.
Aftaná verður aðalfundur
felagsins.
Fundur um astma og allergi
Opið bræv til
løgtingið og
landsstýrið
Dugir, dugir ikki. Dugir,
dugir ikki. Er tað vegurin,
vit skulu fara, tá ið ræður
um komandi ættarlið?
Skulu vit skilja millum
børnini, hvør ið skal fáa
loyvi til at liva, og hvør ið
skal doyggja?
Í ymiskum blaðgreinum
hesa seinastu tíðina hevur
tað verið sæð sum eitt
framstig, at vit nú eru før
fyri at kunna finna uppaftur
fleiri børn, sum líða av
Downs
syndrom
(ella
mongolismu). Ikki tí at vit
kunnu lekja ella linna um
hjá teimum, men einans
fyri at fáa tey skild burtur-
frá. At hugsa sær til, hvat ið
vit kundu spart, um hetta
slagið av børnum varð
vrakað ...
Føroya Pro Vita vil í
hesum sambandi heita á
landsstýrið og løgtingið um
at leggja fram og samtykkja
tað lógaruppskotið, sum
var á lofti í 1993, og sum er
soljóðandi:
»Løgtingið samtykkir at
gera greiðar reglur fyri
fosturdiagnostikki, ið seta
bann fyri tí slagi, ið einans
hevur til endamáls longu í
móðurlívi at velja út tey
børn, sum hava álvarsamt
brek ella sjúku, til møgu-
liga týning, og somuleiðis
seta bann fyri diagnost-
iskum hátti, sum ber í sær
vanda fyri at elva til
sjálvkravda
misføðing
("spontan abort").« (Løg-
tingsmál nr. 136/1993:
Reglur fyri fosturdiagno-
stikki.)
Føroya Pro Vita
Ólavur í Mittúni, Klaksvík,
Doris Heinesen, Klaksvík,
Marna Ellingsgaard,
Klaksvík,
Peter O. K. Olofson,
Klaksvík,
Elspa Sørensen,
Norðragøta,
Sofus Gregersen,
Fuglafjørður,
Eirikur Skála, Argir.
NB: Felagið Javni skal fáa
stóra tøkk fyri kærleika
teirra til børnini og arbeiði,
tey gera fyri tey.
Skulu børn verða vrakað?
Gloymir tú … at minnast
VIÐMERKINGAR
Ólavur Hátún
Við millumbilum kemur
alment fram um, hvussu
illa stendur til við førleik-
anum at skriva føroyskt.
Soleiðis frættist herfyri um
kanning, sum vísti, at tey
ungu nú á døgum duga illa
at stava, eru ráðaleys um
bendingarendingar og hava
lítið skil fyri, hvussu farast
skal um ð-ini.
Spurt
hevur
mangan
verið, hvør orsøkin man
vera til vánaligu støðuna í
skrivligum føroyskum. Ov
fáir tímar til lærugreinina í
skúlanum, halda fleiri, lær-
ararnir eru ikki nóg dugna-
ligir og teimum vantar
frálærutilfar, siga onnur, og
onkur hevur hug at geva
næmingunum skyldina.
Mær er ongin ivi um, at
aðalorsøkin til trupulleikan
er skriftmálið sjálvt. Tað
hevur alt ov lítið við okkara
móðurmál at gera. Ofta er
mær runnið í huga dømið,
vit í sínari tíð hoyrdu um í
sálarfrøði, at um tað er ein
upptrektur leikafuglur og
ikki ungamamman sjálv,
sum rørir seg í nánd, har
ungar koma úr eggum, so
fara ungarnir at halda seg
til manngjørda lutin heldur
enn til mammuna. Nakað
soleiðis tykir mær tað at
vera við okkara skriftmáli,
at fólk hava viljað hildið
seg til leikafuglin, næstan
líka so bæriligur í útsjónd
sum íslendska fyrimyndin, í
staðin fyri at halda seg til
ektaðu mammuna, okkara
føroyska mál.
Veruleikin er jú tann, at
málið er vorðið kroyst inn í
ein skrivligan búna, eina
miðaldar-brynju, sum tað
langt síðan er vaksið frá, og
tí hylkir og pínir, sum tað
ger.
Ikki kann tað bara leggj-
ast heiðursmanninum V.U.
Hammershaimb til last, at
vit komu út í hetta málsliga
óføri, tí vitað er, at tað vóru
aðrir, filologar á høgum
støði sum íslendingurin Jón
Sigurðsson, danski pro-
fessarin N. M. Petersen og
norski søgu- og málfrøð-
ingurin P. A. Munch, sum
hóast avmarkaðan kunn-
leika til og tí lítla virðing
fyri okkara máli og viður-
skiftum
vildu
leggja
Hammershaimb, ungur á
aldri, lag á, hvussu tað
mikla mentanartilfar av
mannamunnni, sum hann
hevði savnað, átti at verða
fest á blað. Okkara skrift-
mál gjørdist tí eitt mál-
søguligt fyribrigdi fyri tey
lærdu
og
ikki
nakað
fólksins samskiftisamboð.
Mikil orrusta hevur verið
um hetta evni - ja, so
harðligt var stríðið í sínari
tíð, at tað skapti óvinskap,
voldi klovning í okkara
mentanarheimi og enntá
beindi fyri vónríka "Før-
inga-felag". Tað er tí ikki
løgið, at fólk hava ikki
hættað sær at taka málið
uppaftur til viðgerðar; men
nú tá meira enn hundrað ár
eru runnin síðan hetta
syndarliga eljustríð, og vit
hava fingið málstovn við
hópin av vælútbúnum fólki,
má tíðin vera komin til at
endurskoða skriftmálið, tí
tað kann ikki framhaldandi
vera so, at meginparturin av
okkara fólki bara skal yppa
øksl og illa hætta sær at
festa orð á blað, tí "eg dugi
ikki føroyskt".
Tað ber til at læra kópar
og delfinir at lofta við
bóltum og elefantar at
standa á einum beini, og
tann úrmælti lærarin kann
eisini koma væl á leið við
teim gløggu næmingunum
at læra teir at snúgva sær
millum teir mongu fót-
onglar, sum liggja í okkara
skriftmáli. Men tú kannst
díkja so nógv á føroyskt-
lærarnar, sum tú vilt, skaffa
til vega allmikið av læri-
bókatilfari og seta óav-
markað tal av til føroyskt á
tímatalvuna hjá børnunum,
tað at fáa lært at skriva
móðurmálið verður verandi
ein trupulleiki hjá fjøldini
av Føroya fólki, um ikki
broyting fæst í.
Í 1996 varð pallfundur
hildin í Norðurlandahúsin-
um í sambandi við, at 100
ár vóru liðin, síðan upp-
skotið um "Broyting" - ein
semja millum viðhaldsfólk
hjá Hammershaimb og tey,
sum ynsktu eina tillaging
móti talaða málinum, sum
dr. Jacobsen mælti til - varð
lagt fram. Áhugaverdur var
fundurin, og fleiri við mær
mundu vóna og vænta, at
nakað skilagott fór at
spyrjast burturúr. Okkurt
smávegis endurljóð sást
eisini í bløðunum eftir
fundin; men tá so for-
maðurin í Málnevndini
kom við teirri niðurstøðu,
at "Best man vera, sum er",
stóð fast aftur, og meira
varð ikki grett um málið.
Mótstøðan móti allari
broyting ella tillaging av
hesum viðurskiftum tykist
byggja á tann ótta, at fert tú
at pilka við verandi skrift-
mál, er vandi fyri, at alt
fellur saman sum korthús.
Hesin óttin hevur so aftur
støði í teirri sannføring hjá
fyrst og fremst omanfyri
nevndu útlendingum, at
føroyskt skuldi ikki vera
nakað veruligt mál, bert
niðurslitnar loyvdir eftir av
tignarliga fornmálinum og
ikki nóg fullfíggjað til
kunna standa á egnum
beinum. Tí máttu spjálkar
leggjast á í skriftmálinum,
og leiðin mátti vera tann
etymologiska aftur í mið-
aldarligu íslandssøgurnar.
Men kann tað vera rætt
bara at taka tíðarbilið um
12. og 13. øld, tá hesar
fornsøgur vórðu festar á
blað, burtur úr málsøguni
og siga, at har hava vit okk-
ara málsliga støði? Hvat
mundi Gøtu-Tróndur sagt
um málburðin hjá Snorra
Sturlasyni? Á Tróndar og
Sigmundar døgum talaðu
bæði føroyingar og íslend-
ingar øðrvísi enn hesi 2-
300 árini seinni. Lat okkum
hyggja at orðaljóðinum á
yngra Jellinge-steininum í
Jyllandi um ár 985, sama
mundið sum Føroyinga-
søgu-tíðin, tá danir, sviar,
norðmenn, føroyingar og
íslendingar tosaðu mest-
sum sama mál: : haraltr :
kununkR : baþ : kaurua
kubl : þausi : aft : kurm
faþur sin auk aft : þaurui :
muþur : sina : sa haraltr :
ias saR . uan . tanmaurk ala
. auk . nuruiak. auk . tani
karþi kristna ( "Haraldur
kongur beyð gera henda
minnisvarða eftir faðir sín
Gorm og móður sýna Týru,
tann Haraldur, sum vann
sær ræði á allari Danmørk
og Noregi og gjørdi danir
kristnar"). Hetta er jú held-
ur øðrvísi málburður enn
tann fornnorrøni í íslands-
søgunum, og soleiðis kundi
verið hildið á at leitað eftir
málsliga upprunanum -
heilt aftur til Adam og Evu,
um tað hevði ligið fyri.
Øll mál broyta seg við
tíðini, og er orsøkin ikki
týnandi ávirkan uttanífrá,
men heldur tað, at málið av
egnum ávum lagar seg eftir
samfelagsrákinum, er ikki
talan um afturstig. Lat
okkum taka eitt svenskt
dømi úr miðøld ( um 1300 -
um somu tíð, sum "Seyða-
brævið" okkara varð skriv-
að): Fyrsti laghmaþer var
Lumbär, oc af hanum äru
Lums lagh calläð, fore þy at
han sighs hawä huxät oc
gört en mykin lot af
laghum warum ... Han war
heðen. ( "Fyrsti løgmaður
var Lummur, og eftir
honum er Lums lóg kallað,
av tí at hann sigst hava
hugsað og gjørt ein stóran
part / miklan lut / av okkara
lógum ... Hann var heiðin
"). Hetta dømið vísir,
hvussu langt nútíðarsvenskt
er
komið
burtur
frá
fornmálinum - hetta kundi
jú eins væl verið gamalt
føroyskt. Neyvan nakar
svenskur málfrøðingur man
meta hesa málsligu broyt-
ing sum eina afturgongd.
Gevið gætur, at sviar tá
høvdu bæði þ og og ð í
teirra skriftmáli. Av hesum
báðum er þ-ið tað fornara,
er longu at finna sum rúnu-
stavur, sum sæst á fyrra
døminum. Tá nú okkara
skriftmál skuldi hava tørv á
at gerast pyntiligt, vera
"tækkeligt af udseende",
sum Hammershaimb tekur
til í innganginum til anto-
logiina, so mátti tað verið
so lagamanni at fingið
eisini þ-ið við inn í rætt-
skrivingina. Hugsið þykk-
um,
hvussu
þekkiligur
þáttur það hevði verið í
okkara skriftmáli eisini at
kunnað skrivað þ! Tá var
bara at greitt frá, at t-ljóðið
hjá okkum stundum var at
skriva við t og stundum við
þ á sama hátt sum við a ella
æ, i ella y, í ella ý, dn ella
rn, dl ella ll fyri ikki um at
tala, at tað stundum er
týdningarmikið at skriva ð,
meðan sami orðaformur
stundum ikki má hava ð.
"Uttan kvæðini, Svabo
og Hammershaimb hevði
verið illa statt við føroysk-
um í dag", hoyrir tú mang-
an. Nei, hatta haldi eg ikki.
Mín sannføring er, at
málsliga samskifti her á
landi í bø og í haga, á floti,
undir
húsaveggum
og
innadura
í
roykstovum
hevur verið líka so ríkt og
tignarligt upp gjøgnum
øldirnar sum eitt nú á
íslendskum bóndagørðum.
Sagnirnar vísa tað og
somuleiðis kvæðini, sum so
eyðsýnt hava lagað seg eftir
málmenningini hesi fimm-
sekshundrað árini, vit hava
havt egið mál. Áhugavert er
at lesa eina endurgeving í
bókmentasøgu Christians
Matras úr kvæðabindi hjá
Napoleon Nolsøe, skrivað í
1840, sum hann kallaði
"Qväabók um fodna Manna
Rojsnir frå fisti Findartui".
Matras endurgevur brotið
við nútíðar stavseting: "Tað
má vissarliga haldast fyri
eitt tekin, sum valla finnst
makin til, at øll tann mongd
av táttum og kvæðum, sum
finnst her á landi, kunnu
hava hildið so væl í so
mong hundrað ár, tó at tey
ongatíð hava verið upp-
skrivað. Líkaleiðis hevur
tað gingið við okkara
føroysku tungu; hon hevur
hildið seg higar til dags ...
rein og óblandað ..., tó at
tann danska tunga hevur
verið okkum páskotrað í
meira enn 400 ár ...". Ikki
hevði hann tikið soleiðis til
orða, um málsliga støðan
var so vánalig, sum Svabo
fimti ár frammanundan
gramdi seg um.
Sjálvur hevur Hammers-
haimb fynduga málburð
føroyinga á orði í fyrr-
nevnda inngangi, og í
hesum sambandi kann frá
seinni tíð eisini endurgevast
t.d. úr ævisøgubrotum hjá
Jákupi Dahl, prósti um, tá
sumbingar komu til handils
í Vági: "...Tíðindafróðir
vóru teir, hart og treystligt
og klingandi talaðu teir, ...
og væl sótu orðini ...". Hans
Iversen, sáli, sum sjálvur
var úrmælingur at taka til
orðanna og varð sagdur at
vera tann orðfimasti mill-
um løgtingsmenn, fortaldi
einaferð, hvussu hugtikin
hann kundi sita og lýða á
teir gomlu kollfirðingarnar,
so væl teir dugdu at mál-
bera seg. Og sig so at lesa
bókmentir t.d. hjá Heðini
Brú og Sigurði Joensen, har
niðurarvaða
bygdamálið
ríkt og mergjað kemur
prýðiliga sjóndar.
Jú, saktans hevði okkara
móðurmál havt uppiborið
ein skrivligan búna, ið betri
hóvaði til málsliga veru-
leikan. ( Meira )
At skriva føroyskt
– Vit eiga at áseta
lógarkrav um nýtslu
av vetrardekkum,
heldur Fríðrikur
Bláhamar, sum
heitir á løgting og
landsstýrið um at
taka málið upp
FERÐSLUTRYGD
Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
– Tað er ikki rætt vorðið,
at vit púra lógliga kunnu
koyra við bili, sum er
skøddur við summar-
dekkum, í slíkum kava-
veðri, vit hava havt sein-
astu dagarnar.
Hetta sigur Fríðrikur
Bláhamar, stjóri á Super-
dekk í Havn.
Hann hevur sent bræv
til løgtings- og lands-
stýrismenn, har hann ger
vart við hesi viðurskifti.
– Dekkini eru tey, ið
hava sambandið við veg-
in, tá ið tað snýr seg um
at hava fótafesti og koyra
trygt.Tí nyttar tað lítið, at
vegirnir og bilarnir eru
góðir og tryggir, um ikki
dekkini eru í lagi, sigur
hann.
Fríðrikur
Bláhamar
heldur, at krøvini til dekk
sum eru, eru alt ov lin.
Hann heldur, at færri
ferðsluóhapp kundi ver-
ið, um bilarnir høvdu
røttu dekkini.
– Hetta vita vit eisini
frá kanningum uttan-
lands, sigur hann.
Í Føroyum er lógar-
ásetta kravið, at tað skal
vera »dekk á øllum hjól-
um við mynsturdýpd í
minsta lagið 1,6 mm á
bili til í mesta lagi 9 per-
sónar og bili við loyvdari
heildarvekt uppá í mesta
lagi 3.500 kr. Á øðrum
bilum
skal
mynstur-
dýpdin vera í minta lgi 1
mm.«
– Í øðrum londum er
kravið nógv meira út-
greinað, serstakliga í
londunum
á
okkara
breiddarstigi, har koyri-
líkindini eru nógv verri
enn í Danmark, serliga
um veturin, heldur Fríð-
rikkur Bláhamar.
Hann heldur,at trupul-
leikin er møguliga, at vit
í Føroyum kopiera lógir,
ið ikki hóska til føroysk
viðurskifti.
– Í Danmark er einki
krav um, at tú um veturin
skalt koyra við vetrar-
dekkum, tí har eru góð
koyrilíkindi so at siga alt
árið, heldur Fríðrikur
Bláhamar.
Í Noreg, Svøríki og
Finnlandi hinvegin, ið
veg- og veðurliga eru lík-
ara okkum, eru krøvini
øðrvísi.
– Í Svøríki og Finn-
landi skal tú nýta vetrar-
dekk, og í Noreg skalt tú
nýta kavaketur ella vet-
rardekk. Í øllum trimum
londunum skulu vetrar-
dekkini hava eina mynst-
urdýpd við í minsta lagi
3 mm. Í Eysturríki er
kravið til mynsturdýpd á
vetrardekkum í minsta
lagi 4 mm, sigur Fríð-
rikur Bláhamar, dekk-
sølumaður í Havn, sum
heitir á landsins kosnu
menn og kvinnur um at
broyta hesar ásetingar,
ferðslutrygdini at frama.
Eiga at seta
lógarkrav
um vetrardekk
– Vit áttu at havt krav um, bilar vóru skøddir í hálku,
heldur Fríðrikur Bláhamar, stjóri á Superdekk í Havn
Mynd: Álvur Haraldsen
C
M
Y
K
11
10