mikudagur 22. februar 2012síða 12

Mikudagur 22. februar 2012 · Nr. 23 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vilmund Jacobsen Vinnulívsmaðurin, Johan Morten­sen, er ein teirra, sum fegnast almikið um upp­sjóv­ ar­verk­ætlanina, sum Varðin í Gøtu og Delta Sea­food á Tvør­oyri nú eru í holt við á føt­ur á Tvøroyri. - Jú, eg fegnist stórliga, og eg haldi, tað er ógvuliga gott, at skjøtil nú er settur á hesa verk­ætlan, sum sambært ætlan­ini longu verður ein virk­in partur í móttøku av makreli til vertíðina í summ­ ar. Eg ivist onga løtu í, at upp­sjóv­arvirkið á Tvøroyri fer at fáa eina risastóra ávirk­an á Suðuroynna. Í fyrstu syfti fara eini 50 fólk at arbeiða á virkinum, og tá farið verður undir at skera - og kanska seinni at meir­virka - verður talið væl størri. Verkætlanin kemur at skapa stórar ringvirkningar í oynni, bæði av sjálvum virk­seminum, men eisini tí, at stór uppsjóvarskip koma at leggja veiðina upp á Tvøroyri. Hetta kemur at skapa gróðrarbotn fyri menn­ing av øðrum vinnum í oynni eisini. Dugnalig fólk Johan Mortensen vísir á, at hann blandar seg slett ikki út í, um eitt slíkt virki kanska hevði ligið betri aðrastaðni ella ikki. - Eg staðfesti bara, at tað eru dugnalig vinnulívsfólk, sum eru farin undir hesa verk­æt­l­an, og eg ivist onga løtu í, at hetta kemur at bera til eins og virksemið, tá farið verð­ur undir at skera og virka vør­ur úr uppsjóvarfiski, fer at fáa velduga stóra ávirkan á Suðuroynna. Her er jú ikki bara talan um at virka makrel nakrar mánaðir um árið, men eisini sild, ið er eitt sera áhugavert til­ feingi við stórum mark­nað­ ar­møguleikum. Haraftrat kem­ur so svartkjafturin og kanska onnur hugsandi fiska­sløg eisini, sum tíðin gong­ur. Hann leggur dent á, at við víðari framleiðslu av upp­ sjóvar­fiski á nýggja virkinum eru í Føroyum ókendir møgu­ leik­ar á útlendska mark­naði­ num. - Veldugir marknaðir eru úti í heimi fyri bæði sild og makreli, leggur hann aftrat. Virkast í Føroyum - Tað er eingin ivi um, at vit skulu viðgera so nógv av hesum tilfeingi sum yvir­ høvur gjørligt á landi – og ikki lata hesi fiska­sløg og hetta tilfeingi fara umborð á kinverskar super­tank­ ar­ar. Eg taki ikki støðu til, hvat kanska varð neyðugt í makrelvertíðini í fjør, tá umstøðurnar vóru, sum tær vóru. Tað er far­ið, og vit eiga at koma víð­ari. Við bygg­ing­ ini av upp­sjóvar­virki­num á Tvør­oyri, um­framt øðr­um mót­tøku­møgu­leik­um, sum eru á landi og fram­leiðslu­ møgu­leik­um umborð á okkara skip­um, eigur hetta at vera ein farin tíð, sigur hann. Johan Mortensen tek­ ur sum so ikki støðu til til­ feingisgjald ella ikki, men held­ur í prinsippinum, at tað ger einki, um goldið verður fyri tilfeingi. - Hinvegin er tað er ræð­ andi, at politikarar skulu lata kjakið um hetta stóra og virðis­mikla tilfeingi drukna í ókonstruktivum spurn­ ing­um um tilfeingisgjald. Í mínari verð snýr hetta seg í fyrsta lagi um, hvussu vit á bestan hátt skipa okkum og fáa sum mest burtur úr upp­sjóvarfiskinum. Heldur enn at lata alt drukna í turr­ geld­um spurningum um til­feingi­s­gjald, átti politiski myndug­leikin at verið upp­ muntr­andi og víst áhuga í, hvussu vit sum samfelag fáa sum mest og best burturúr, leggur hann aftrat. Eitt kraftsentur Pápi Johan, Axel Mortensen, sáli, var tvørámaður, og sum hálv­ur tvørámaður og við stór­um áhuga fyri ikki minst alter­na­tivum møguleikum og framburði, fegnast Johan sjálv­sagt um, at Tvøroyri aft­ ur kemur í miðdepilin sum slóð­ari. Hann heldur eisini, at uppsjóvarverkætlanin er í góð­um hondum hjá teimum, sum standa aftan fyri Varðan í Gøtu og Delta Seafood á Tvør­oyri. - Bæði hesi feløg hava í fleiri ár víst, at dugur er í teim­um, og at tey eru før fyri at skapa grundarlag og reka vinnu. Eg haldi, at henda verk­ætlan kann ikki vera í betri hondum, enn hon er, sig­ur hann. Johan Mortensen ivast onga løtu í, at Tvøroyri og Suðuroyggin við hesi verk­ ætlan aftur fer at gerast eitt kraft­sentur í Føroyum, sum hann tekur til. Hann vísir á, at í Suðuroy er mangur framburður skapt­ur, og enn einaferð er tað á Tvøroyri - við góðum fólki og stuðli norðaneftir - at lunn­ar nú verða lagdir undir hesa uppisjóvarætlan, ið hann metir hevur veldugar vakstr­ar­møguleikar, tá til­ feing­ið, sum hon byggir á, bæði er stórt og virðismikið. - Tað er eisini ógvuliga huga­ligt at hoyra, at privat vinnulívsfelag, N.J. Morten­ sen, sum hevur meiri enn hundrað ár á baki, tekur hesa ætlan í so stórum álvara, at felagið nú - í fyrstu syfti - vil byggja neyðugu atløgusíðuna, sum er ein treyt fyri, at stóru upp­sjóv­ ar­skipini kunnu leggja til brygg­ju við last. Johan Mortensen vísir á, at tað vóru forfedrarnir hjá Gudmundi Mortensen, nú­ v­erandi stjóra í felagnum, sum í gamlari tíð keyptu Før­ing, ið sigldi við farmi mill­um Føroyar og bretska megin­landið. - Søgan sigur okkum, at ein stórur partur av vinnuliga fram­burðinum í Føroyum byrjaði í Suðuroy. Nú byggir sama felag havnalag fyri miljón­ir, sum í 1890-unum slóð­aði fyri farmasigling til út-landið. Tað var soleiðis hetta felag, sum læt upp út­ lendska marknaðin upp fyri tí vinnulívi, sum tá var í Før­ oyum. Til Aberdeen Johan Mortensen heldur, at suðuroyingar nú eiga at venda eyguni til bretska megin­landið heldur enn norð­ur um Suðuroyarfjørð. - Eg havi sæð, hvussu nógv makrelur og annar upp­ sjóv­ar­fiskur hevur at týða fyri eitt nú Skotland, har tey fáa fantastiskar framleiðslur burt­ur úr hesum fiski. Talan er um miljarda virðir. Bæði makrel-og sildamarknaðurin úti í heimi er velduga stórur, sigur Johan Mortensen. Hann vísir á, at tað var Suðuroy verður eitt kraftsentur - Henda verkætlan kann ikki vera í betri hondum, enn hon er. Eg ivast onga løtu í, at Tvøroyri og Suðuroyggin við hesi verkætlan aftur fer at gerast eitt kraftsentur í Føroyum. Í Suðuroy er mangur framburður skaptur, og enn einaferð er tað á Tvøroyri, at dugnalig vinnulívsfólk slóða fyri, sigur Johan Mortensen bæði hesi feløg hava í fleiri ár víst, at dugur er í teimum, og at tey eru før fyri at skapa grundarlag og reka vinnu JOHAN MORTENSEN - Eg ivist onga løtu í, at Tvøroyri og Suðuroyggin við hesi verkætlan aftur fer at gerast eitt kraftsentur í Føroyum. Í Suðuroy er mangur framburður skaptur, og enn einaferð er tað á Tvøroyri - við góðum fólki og stuðli norðaneftir - at lunnar nú verða lagdir undir hesa uppisjóvarætlan, sigur Johan Mortensen Mynd: Vilmund Jacobsen