mikudagur 22. februar 2012síða 23

23 Mikudagur 22. februar 2012 · Nr. 23 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 rús­drekka er ein drykkur, sum ung­ dóm­urin má halda seg frá.. Óla Jákup var ein av teimum fáu føroyingum, ið hevði ta gávu frá Gudi, at var tað ein, sum var í tung­um tankum, so kundi hann fáa henda mann at smílast og vera fróur. Skemtingarsamur og fróur var hann altíð sjálvur. Vit minnast aftur á mangan dagin og mangt kvøldið, tá ið hann sang úr Indre Missions Sangbog. Tá vardi ikki okkum, at tað vóru teir síðstu sangirnir her á foldum, hann skuldi syngja. Áðrenn, hann varð sjúkur, sang hann: “Den store hvide flok vi se, som tusind bjerge fuld af sne.”” Tað er klárt, at tað merkist, tá ið slíkir persónar fara burtur av. Ein fjórðing í kirkju Vit gingu eisini í kirkju. Kirkjan var yviri í Norðragøtu og var hetta ein longri teinur, ein fjórðingur hvønn veg­in, sjálvandi til gongu. Børnini skuldu eisini leiðast, og tað tók eisini sína tíð. Tað mátti farast í góðari tíð frá húsum. Eg minn­ist, at um kirkjuklokkan ringdi, tá ið vit vóru komin yvir á Ham­ar, so høvdu vit góða tíð. Sum vanligt hjá Syðrugøtufólki, so høvdu vit okkara føstu hús í Norðra­gøtu at fara inn til í samband við kirkjugongd. Høvdu vit góða tíð, so fóru vit inn áðrenn, annars fóru vit altíð inn aftaná kirkjugongdina. Hjá okkum var tað serliga á Fløtti hjá Annika og Johannes. Annika var systir Biritu, so hetta vóru jú næstrafólk. Vit kundu eisini fara inn til Karl á Fløtti, beiggja Johannes, og Eyða son Anniku og Johannes. Tey vóru øll ógvuliga blíð at koma inn til. Tá Edvard, sum var uppvaksin á Dunga, og Mathilda giftust, búðu tey hjá Tummas Hans og Elisa­beth, foreldur Mathildu, í nøk­ur ár. Tá fóru vit til tey eftir kikju­tíð. Tá tey høvdu bygt inni í dali­num, vitjaðu vit har. Vit kundu stóðga í tímar, har fingu vit drekka og børnini spældu saman. Edvard og Mathilda áttu fýra børn, so har var altíð stuttligt at koma. Í Syðrugøtu var ógvuliga óhøgligt at fáa gott torv. Norði í Boð, mið­ skeiðis millum Skálabotn og Skipa­nes høvdu vit eina krógv. Har bleiv skorið so nógv torv, sum krógvin tók, sjálvt um tað ikki var av besta torvi. Eina krógv høvdu vit í haganum omanfyri bygd­ina. Tað var ikki so gott torv, men var gott afturat tí betra torvi­num. Tað góða torvið skóru vit á Lamba­dali við sunnara landinum á Gøtuvík og Norðuri í Haga, norð­ur frá Skálabotni. Tað fyrsta sum varð gjørt, var at skera torvið. Fiskimenn vóru 10 dagar heima millum túrarnar, so teir kundu greiða torvskurðin og annað. Hetta plagdi at vera í mai. Eitt var at skera torvið. Eitt ann­að var at fáa tað turkað og til høldar. At ganga til torvheiðarnar Norð­uri í Haga tók tveir tímar. Vit fóru um Gjógvhálsar, Tundra­dal og Árnadal, og vit gingu so norð nakað norðanfyri Vala­knúk­ar. Hetta vóru strævnir dag­ar, men var tað nakað, okk­um børnum dámdi væl, so var tað at fara í torv. Her høvdu vit eina stóra krógv, sum var full á hvørjum ári. Tað skuldi nógv torv til. Berast burtur Áður enn pápi fór til skips, plagdi hann at keypa eitt hálvt tons av koli, sum vit brúktu afturat torvi­ num, tá ið vit bakaðu. Tá ið torvið var skorið, skuldi tað berast burtur, t.v.s. tað skuldi spreið­ast út, har hógvurin var so turr­ur sum gjørligt. Nú gingu nakrir dagar, tað kom ann uppá terran, so fóru vit norður aftur at seta upp. Nú varð ein torva sett uppá kant. So settu vit tvær ella tríggjar torvur tvørtur­u­m hana. Á hendan hátt stóðu tær so og tornaðu. Næsta stig var at vit fóru at mið­skifta. Tað vil siga, at tær turru torvurnar vórðu bornar inn í krónna, og tað var system í, hvussu tær vórðu lagdar. Tær torv­ur, sum ikki vóru turrar, vórðu settar upp eftir enda og lag­ að­ar, sum vit kallaðu tað, í smá­ar eldar. Tá ið alt torvið var turt, og krógv­in var full, varð hon tyrvd við breiðum álum av flagi, sum varð lagt tvørtur um allan vegin. Nú lá torvið turt og gott, tí torv­ið undir flagnum varð lagt hægst á miðjuni, so at regnið rann av til báðar síður. Torvið til hús Tað var vist Gøtu bygdaráð, ið lat veg gera inn frá Skálabotni, so langt norður, sum gøtufólk høvdu torv­heið­ar. At fáa torvið til hús gekk so­leið­is til: Grækaris, bóndi í Gutta­stovu, fór hvørt summar inn í Skála­botn við hesti og vogni. Hann var til hús hjá fólki har, meðan hann koyrdi torvið, sum nú varð fylt í sekkir og koyrt til lendingina í Skálabotni. Tá okkara torv var komið so langt, fóru vit við báti av Skipanesi inn í botnin eftir torvinum. Tá tað var komið uppá land á Skipanesi, var eftir at fáa ein lastbil at koyra torvið til hús. So tað var ein stórur lætti, tá tað endiliga var komið í torvhjallin. Í torvi á Lambadali Tá ið vit fóru í torv á Lambadali, tók tað 2 tímar at ganga hvønn vegin. Leiðin gekk út eftir Støðl­ um. Vit tóku okkum upp á sunnaru síðu á Støðlafjalli og gingu á skák uppeftir, til vit komu upp á dalin. Vit tóku okk­um upp um tað skarið, sum er oman­fyri har, og so fóru vit oman á Lamba­dal, ið liggur nakað høgt upp frá sjónum. Arbeiðið gekk fyri seg á sama hátt, og har høvdu vit eisini eina krógv. Í Lambadali áttu nógv­ar likkur og onkur tók sær eina pisu heim við. Vit plagdu at kóka drekka og fáa okkum at eta, áðrenn vit byrjaðu at ar­beiða. So fóru øll at skunda sær, børn og vaksin. Vit fingu egg og skerpikjøt til viðskera, tí ein torvdagur var altíð langur og strævin, og ein mátti orka at halda á, til liðugt var. Tá so torv­ið var turt og komið í krón­na, var eftir at fáa tað til hús. Torvið varð siglt allan vegin heim Nú máttu vit bíða til tað kom ein dagur við heilt góðum líkindum, tí torvið skuldi førast heim, og tað var vandamikið at fara við torv­ báti, um tað ikki var slætt í sjón­um. Tað var farið ógvuliga tíð­ liga avstað um morgunin við róðr­ar­báti. Tá ið komið er at landi í fjøruni, er nærmast einki undir­lendi, men ein ógvuliga brøtt brekka niðanfrá. Eg minnist fyrs­tu ferð, eg kom við báti út har. Eg helt tað síggja ógvuliga møti­mikið út. Vit gingu so upp brekku­na, og eg gleddi meg til at koma niðaná. Men tað var bara eitt lítið petti, so var aftur ein líka brøtt brekka. Har var ikki ill­ gongt, men vallað allan vegin upp. So var farið at tøma krónna, fylla torvið í sekkir og binda væl fyri. Ein lætti: Rennistrongur Nú skuldu sekkirnir berast til rennistrongin, sum var nak­að niðan­fyri torvheiðarnar. Sekk­ir­ nir blivu koyrdir oman ta ovaru brekkuna, har ein maður stóð í erva og krøkti posarnar upp­á, og ein stóð í neðra og tók ímóti. Vit kallaðu tað fyri vollar, har rennistrongurin byrjaði og end­ aði. Men av tí, at har vóru tvær bratt­ar brekkur, so vóru tvinn­ir renni­strongir. Nú máttu posar­ nir, sum vóru komnir eftir tí ovara rennistronginum, berast til tann niðara vollan. Her var ikki so langt ímillum. So vórðu sekk­ir­nir koyrdir til tann niðara renni­strongin, sum endaði við tann vollan, sum stóð heilt niðri á bakkanum. Teir høvdu tveir hoysekkir við í bátinum, sum vórðu lagdir á vollan fyri at taka stoyt­in, tá ið sekkirnir komu oman við nógvari ferð. Eisini høvdu teir eftirstjóra, fyri at tál­ma ferðini. Torvsekkirnir blivu so innskipaðir í bátin, og umráðandi var, at hetta varð gjørt við góðum skili, soleiðis at báturin kundi bera seg so væl sum gjørligt. So var farið til árar­nar, og ein strævin dagur var komin at enda, tá vit umsíðir vóru komin heim og alt torvið var komið í torvhjallin. Vit spardu ikki uppá torvið og eg minnist ongantíð, at vit ikki høvdu nokk torv. Torvskurðurin í Lambadali mink­aði nógv, tá vegurin varð gjørd­ur frá Skálabotni og norður til torvheiðarnar. Mett verður, at eitt vanligt hús nýtti 200-250 leypar av torvi ár­liga. Hjá okkum var tað soleiðis, at tá torvið var komið til hús, skuldu vit bert út fyri dyr eftir tí. Men nógvar aðra staðni mátti farast langa leið eftir torvi. Og við nevndu nýtslu hevur tað ver­ið í minsta lagi annan hvønn dag, at farast mátti eftir torvi. 31 Óli Jacobsen olijacobsen@post.olivant.fo Mikudagur 23. mars 2011 · Nr. 35 Komandi partur: Í komandi parti, sum verður um 14 dagar greiðir Hensia millum annað frá lívinum undir krígnum og frá bóndaskapinum Í torvi norðuri í haga Nena Danielsen greiðir frá tí hon minnist um torv. Tað var á sama hátt hjá Hensiu fyrstu árini hon var í Gøtu Her er Grækaris í Guttastovu við sínum hestavogni inni í Skálabotni Naena, sum eigur sítt íkast til hesa frásøgn Óla Jákup á Túvu gjørdist bara 21 ár