fríggjadagur 9. mars 2012síða 10

Fríggjadagur 9. mars 2012 · Nr. 30 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hvør skal gjalda? tað verður dýrari at ha Áki Bertholdsen Eru føroyskir bileigarar til reiðar at rinda fleiri túsund krónur meiri um árið í veg­ skatti fyri hvønn bil? Ella yvir fýra krónur meiri fyri ein litur av bensini ella diesel? Hetta er tveir spurningur, sum tað allarhelst verður at taka støðu til í næstum. Hetta kom týðiliga til sjóndar á kjak­fundinum í Bad­minton­høllini í Klaksvík miku­kvøldið um undir­sjóvar­ tunlar og fígging. Har vóru eini 100 fólk komin saman at lurta eftir ymsum áskoðanum um sam­ferðslu­útbyggingar og tunnils­gjøld. Og summi av teimum vóru eisini komin at siga sína meining. Nógv dýrari Kjakið um at gera undir­sjóv­ ar­tunlar ímillum Streymoy og Eystur­oy og ímill­um Streym­oy og Sandoy, er rætt­ iliga kyknað upp aftur. Men talan er um risa íløgur upp á 1,7 milliard, um­ framt tað, sum tunlarnir kosta at halda. Og enn er ongin komin við einum boði upp á, hvussu hetta skal fíggjast. Tó hevur Landsverk víst á, at skal eitt privat felag gera og fíggja Eysturoyartunnilin, verður hann minst 40% dýr­ ari enn hann verður vissi tað almenna ger hann. Kári P. Højgaard, lands­ stýris­maður í inn­lendis­mál­ um, er sannførdur um, at skal tað yvirhøvur lata seg gera at knýta fleiri oyggjar saman við undirsjóvartunlum, verður tað er so kostnaðarmikið, at vit mugu øll vera við til at gjalda gildi. Men spurningurin er bara, hvussu tað skal gerast. Ein máti er at halda fram við bummgjaldinum fyri at koyra ígjøgnum Vágar­tunl­ inum og Norðoya­tunnilin, eisini eftir at teir eru goldnir. Ein annar máti er at leggja avgjald á bensin og diesel og at hækka vegskattin, ella ein samanrenning av øllum hesum. Men tað er greitt, at skulu framtíðar undirsjóvarunlar fíggjast við eyka avgjaldi á brennievni ella hægri veg­ skatti, fer tað at svíða fast hjá bileigarum. Landsverk, sum hevur gjørt eitt stórt útgrein­ingar­ arbeiði í hesum sambandi, hevur roknað seg fram til, at at verða Eysturoyartunnilin og Sandoyar tunnilin almennar verkætlan, og skulu teir fíggjast við bumm- gjaldi, fer tað at 67 krónur at koyra ígjøgnum hvønn av hesum tunlum aftur og fram. – Men skulu teir hinvegin fíggjast við avgjaldi á brenni­ evni fer tað at merkja, at bensin og diesel mugu verða 4,22 krónur dýrari enn tað er í dag. – Skal fíggingin til tunl­ arnar útvegast við at hækka vegskattin, merkir tað, at vegskatturin skal hækkast 4.000 krónur um árið fyri hvønn bil. Kortanei til bummgjald Lokalpolitikarar úr Vágum og í Norðoyggjum, vilja ikki hoyra talan um, at bumm­ gjaldið fyri at koyra ígjøgn­ um tunlarnar, skal halda fram eftir at teir eru útgoldnir. Teir eru allir samdir um, at allir føroyingar skulu vera við til at fíggja undir­støðu­ kervið. Men tann brennandi spurn­ing­urin er bara, hvussu tað skal gerast. Anskar Hansen, formaður í Handverks­meistara­felag­ num og stigtakari til tunnils­ fundin, vil heldur ikki hoyra talan um at lata tunnils­gjøld­ ini halda fram. Hann vil heldur ikki hoyra talan um at bensin og diesel skal verða dýrari, tí tað revsar tey, sum koyra langt, ímeðan tey, sum búgva í høvuðs­taðarøkinum, og ikki hava tørv á at koyra, lítið og onki koma at rinda. Sjálvur koyrir hann 40.000-50.000 kilometrar um árið, so skulu tunlar fíggjast við av­gjaldi á brennievni, verð­ur tað ein dyggur smeitur fyri hann og hansara líkar. Frægasta, samhaldsfasta loysnin heldur hann vera at hækka vegskattin, tí so rinda øll, sum hava bil. Hendrik Old, sum eisini sat við pallborðið, helt lítið um at hækka vegskattin, tí hann helt, at tað var ivaleysa dýrt at eiga bil. Hann vildi av neyð góð­ taka, at brennievnið dýrkaði nakað, tí so kundi hvør bil­eig­ ari, í ein ávísan mun, sjálvur stýra nýtsluni. Øll mugu gjalda Sjálvur er Kári P. Højgaard sann­førdur um, at fleiri undir­sjóvartunlarnir verða ikki gjørdir í Føroyum, uttan eina samhaldsfasta skipan, har øll eru við til at gjalda, so ella so. Spurningurin er so, hvussu tað skal gerast og lands­stýrismaðurin stað­fest­ ir, at hevur onkur eitt hug­ skot, er bara at koma við tí. – Eg lurti fegin eftir góð­ KNOKKROYTTIR Bileigarar skulu vit byggja fleiri undirsjóvar­tunlar, er stórur vandi fyri, at ein stórut partur av rokningini endar hjá teimum, sum koyra bil Tað er bláoygd at hugsa sær, at vit kunnu byggja undirsjóvar­- tunlar fyri 1,7 milliard, uttan at tað merkist onkustaðni Skulu vit tosa um at fíggja nýggjar undir­sjóvar­tunl­ ar, er ein gongd leið at áleggja øllum føroyingum yvir 18 ár at rinda ein ser­ ligan samferðsluskatt. Tað var eitt uppskot, sum varð nevnt á kjak­ fund­inum í Klaksvík miku­kvøldið um tunnils­ gjøldini. Tað var Ólavur Hansen sum skeyt upp at skipa ein nýggjan samferðslustovn eftir sama leisti sum Heilsu­trygd, har hvør før­ oy­ingur yvir 18 ár so skal rinda eina ávísa upphædd í um árið. Hann nevndi sum dømi, at rinda 20.000 før­ oy­ingar 250 krónur um mánaðin í ein sam­ferðslu­ grunn, gevur hetta eina inntøku upp á 60 milliónir um árið. Eftir 10 árum hevði hetta blivið til 600 milli­ ón­ir og til 1,2 milliard eftir 20 árum. Tann peningurin skal so markast til at byggja undirstøðukervið út fyri. Inntøkan hjá stovn­ inum verður so sett í eina fyritøku, sum vit kunnu kalla »Føroyskir tunlar«, og sum hevur til enda­ máls til at gera undir­ sjóvar­tunlar til oyggjar, sum enn ikki eru knýttar upp í meginøkið. Uppskotið varð ikki blankt afturvíst. Eitt nú vísti Páll á Reynatúgvu, tingmaður fyri Tjóðveldi, á, at hans­ ara flokkur hevði einaferð skotið upp at áseta eitt serligt samferðslugjald og tað sama hava summi javn­aðar­fólk eisini tosað um. – Í krónum og oyrum er hetta so rættvíst, sum tað far verið, tí so rinda øll tað sama, hóast tað sjálvsagt er ymiskt, hvussu nógv fólk koyra ígjøgnum undir­sjóvartunlar, heldur Páll á Reynatúgvu. aki@sosialurin.fo 250 krónur Mynd: Norðlýsið