týsdagur 2. mars 2004síða 6

10 Nr. 42 - 2. mars 2004 Nr. 42 - 2. mars 2004 11 Leygardagin legði felagið Synergi til brots við sínum fyrsta tiltaki, ein fakfestivalur fyri fjølmiðlar og fjølmiðafólk. Stigtakarinnurnar komu væl frá hesi byrjan, og er lítil ivi um, at hetta verður afturvendandi tiltak og eitt tiltak, ið eisini aðrir fakbólkar kunnu hava gleði og nyttu av. Hans Engell, ábyrgdarhavandi stjóri á Ekstrablaðnum og ein av teimum, ið hevur verið nógv frammi í orðaskift- inum í Danmark um fjølmiðlar og teirra framtíð og teirra støðu í samfelagnum sum heild helt áhugaverd innlegg. Hann gjørdi rættiliga nógv burtur úr støðuni, ið miðlarnir hava í Danmark, Noregi og Svøríki. Niðurstøða hansara var, at tað almenna har raðfestir fjølmiðlarnar høgt fyri tann týdning hesir hava fyri mál og mentan, orðaskifti, upplýsing sum heild, ja fyri demokratiið. Tískil royna tey at skapa fjølmiðlunum góðar karmar at virka undir. Nakað, sum er ein mangulvøra í Føroyum. Engell helt fyri, tá hann tók samanum: at taka føroyskir myndugleikar ikki annað skinn um bak og geva heimliga fjølmiðla- heiminum betri karmar at virka undir, tá ganga tað bert fá ár og Føroyar gerast nærsagt eitt U-land í miðlahøpi. Og tað kann man sum nútímans og upplýst samfelag ikki liva við. Danski miðlastjórin nevndi tær almennu skipanir í t.d. Danmark, sum hava tilknýti til miðlarnar, eitt nú ein mediakommissión, ið arbeiðir við miðlaspurningum. Hetta er so so eisini nakað, ið okkara myndugleikar eiga at umhugsa. Ein vandi fyri Føroyar er eisini tørvurin á útbúnum fjølmiðlafólki og somuleiðis eftirútbúgving. Hetta er ein stór mangulvøra og eisini ein hóttan ímóti miðlunum í dag og harvið eisini móti demokratiinum. Eisini her fingu umboðini fyri landsstýrið við sjálvum løgmanni og mentamálaráðharranum á odda nakað at hugsa um. Her má tað almenna vísa størri áhuga og kenna størri ábyrgd. At umboð fyri landsstýrið høvdu valt at vera við kann so takast sum eitt gott tekin. So er spurningurin, hvat ítøkiliga fer at spyrjast burtur úr. Evnisdagurin nam eisini við spurningar, ið viðvíkja miðlafólki og miðlunum sjálvum, eitt nú hvussu hesi best umsita ta stóru ábyrgd man hevur fingið litið upp í hendi. Her var víst á tørvin á tí so nógv umrøddu og eftirspurdu fjølmiðlaábyrgdarlógini og einum etiskum ráð at viðgera miðlaspurningar. Nú var evnisdagurin fyrst og fremst fyri fjølmiðlafólk men við vóru eisini umboð fyri landsstýrið, ið høvdu høvi at líða á og taka til sín bæði atfinningar og góð ráð, hóast tað var gjørt púra greitt, at tað skal vera greiður skilnaður millum miðlaheimin og so tann politiska. Løgmaður ásannaði hetta men helt eisini, at bæði fjølmiðlar og politikarar hava brúk hvør fyri øðrum og vónaði, at tað fer at bera til at virka hvør í sær og saman á einum sakligum og professionellum støði. Hann eins og mentamálaráðharrin mettu ikki, at tíðinar í løtuni góvu rásarúm fyri at stuðla kring miðlarnar so ella so, men løgmaður kundi tó lova, at fjølmiðlaábyrgdarlógin verður veruleiki í næstu framtíð. Ringar ella góðar tíðir. Okkara politikarar eiga at taka orðini hjá Engell til umhugsunnar og spyrja seg sjálvar, hvussu verður við demokratiinum, um framtíðar karm- arnir hjá allari pressuni verða so vánaligir, at úrslitið verður ein veingjaskerd pressa, ið hvørki hevur orku at stuðla undir demokratiseringsprosessina ella stuðla undir mál og mentan. DAGSINS MEINING Sosialurin Nakað at hugsa um VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Petur S. Johannessen Vágur Nú tá í vit eftir øllum at døma hava fingið einaræði í Føroyum, er so at spyrja, hvat í hægstu leikmennirnir í landsstýrinum hugsa, tí tað er greitt, at fjølmiðlar- nir avgera, hvør situr í landsstýrinum, og hvussi leingi hesir skulu verða har. Tað bleiv staðfest, tá Jóaness Eidesgaard loysti Johan Dahl úr embætinum sum fiskimálaráðari við tí grundgeving, at hann ynskti arbeiðsfrið, og tískil er Johan Dahl tyngjandi fyri ta sokallaða politisku skipanina, eftir at tað bleiv greitt, at nakrar ógrundaðar blaðgreinir, sum Johan Dahl ikki kan forða nøkr- um at skriva, fáa løgmann at fella landsstýrismannin. Hesar greinir hevur Johan Dahl nú afturvíst sum villur heilaspuni. Ja hetta er ikki Holly- wood, men rama álvara, hetta er støðan í Føroyum í dag, hvar eru vit nú henni, eg havi ikki hoyrt líknandi, hetta er púra óseriøst harra løgmaður, og sera vánaligt at tapa fyri einari óseriøsari pressu, sum kanska spælir við heilt øðrum tónum. Ein vinnulívsmaður kann altíð fara av knóranum, tað skal bert ein nóg stór feil- íløga til, so skramblar alt korthúsið, óansæð hvussu væl fyritøkan er fyri, tí meti eg einaferð enn, at tað var sera óheppi at løgmaður segði Johan Dahl frá sum landsstýrismann í fiski- vinnumálum, tí tað er fyri mær púra burturvið at koyra hann frá, við tí grundgeving at fáa arbeiðs- frið. Hvør vinnulívsmaður tímir nú at fara inn í landspolitik, fjølmiðlarnir skulu bert skriva ræðusøg- ur, so verður hesin lands- politikari tyngjandi fyri politisku skipanina, og hvat hendir so løgmaður? Eisini er tað sera harmu- ligt, at løgtingslimir í Sam- bandsflokkinum ikki standa saman um landsstýr- ismannin, hesi somu valdu at stuðla tværferðir, har niðurstøðan var, at Johan Dahl skuldi verða umboðið í landsstýrinum hjá Sam- bandsflokkin, hetta sigur bert, hvussu støðan er í Sambandsflokkinum í løt- uni, ein glantrileikur uttan sín líka. Tað hoyrir ongastani heima at býráðslimir krevja ein landsstýrismann frá, sum einki skeivt hevur gjørt, bara tí tey eru for- nermaði, hvat er hetta fyri nakað, hetta er ikki Mopp- ed Show, hava tey áhuga at verða í landspolitikki er bert at royna at koma á listan til løgtingsvalið. Tað er langt síðani, at ein samgonga hevur sitið, sum ongan landsstýrismann hevur havt við beinleiðis bakgrund í vinnulívinum, nú eru tað fýra lærarar, ein skrivstovumaður, ein grannskoðari og ein sam- felagsfrøðingur í lands- stýrinum í dag, ikki tí at eg vil undirvurdera hesar, men eg meti, at balansin ikki er nøktandi, tann vinnuligi parturin er ikki umboðaður, og er tað sera óheppi. Tað er ógvuliga álvar- samt, um vit í Føroyum fáa tann tendens, at vinnulívs- fólk ikki tíma at fara aktivt inn í politik meira, tí støðið er sera lágt í løtuni, so meti eg at vit tapa landsdystin áðrenn hálvleik. Svenning Borg Vágur Síggi í bløðunum, at Høgni Hoydal fær 116.000 kr. í løn um mánaðin frá tí al- menna. Hugsandi um tey, sum á flakavirkjum og fiskavirkj- um stríðast alt árið fyri næstan tað sama, sum hesin almenni garpurin fær um mánaðin, má ein bara øtast. At hettar kann bera til, sigur bara hvat støðu okur eru í. Sjálvandi ber væl til at tosa um sjálvberandi bú- skap við sovorðnari løn, men ikki haldi eg, at lønin er uppiborin! Skattur og avgjøld kunnu væl brúkast til sovorði, um so figgjarlógin gevur hall. Einaræðið Føroyar Vælferðarsamfelagið Føroyar! Súsanna Dam Romanblaðið Fregnir bar hendan dagin eina sera fantasifulla og hjarta- nemandi frásøgn, sum bæði almenningur og fjølmiðlar tóku fyri fult, ja so fult at hvør einasta tíðindasending og eykatíðindasending í fleiri dagar høvdu frásøgn- ina sum høvuðssøgu. Gitað varð dúgliga um avleiðing- ar og revsing, eins og stór gremjan um skomm og ómoral floymdi oman yvir okkum. Ráðaríkir menn settu knyklar í brýr, sóu týdningarmiklir út og gjørdu metingar um polit- iskt reinføri og valbæri. Jú vit fingu luftað okkara for- dómum og øst hvør annan upp í nánd av kollveltingar- febri. Romanin hjá Fregnum fekk tó ein bráðan enda og doyði uttan minstu umrøðu, eftir at, ?, . veruleikin varð lýstur, ella kanska tí at endamálið varð rokkið. Kanska varð rættvísið upp- fylt, og øll nøgd. Hvør veit? Men ikki er liðugt enn. Sensatiónsjagstranin heldur áfram eftir einum heima- sniðkaðum moralkodeksi, sum ilt er at skoða nakað dygdargott ella hóskiligt við, og lukka fatti hann, ið av onkrari orsøk er farin út um rammurnar, er veiði- maðurin ikki vinur hans. Mín spurningur sum lesari, lurtari, brúkari er nú, hvat skal hitt fjórða stats- valdið nýtast til? Skal tað kreera mær eina mynd, sum svarar til ta dreymatilveru, sum eg ynski mær? So fari eg kanska at elska tað, í hvussu so er, líka til eg skilji, at tað hevur hildið meg fyri gjøldur. Skal tað siga mær frá dagsins viður- skiftum so nær veruleikan- um og so litleyst sum tilber. Tá kann vera, at eg við hvørt fari at hata tað, men eg fái so høvi til sjálv at taka dagar ímillum møgu- leikarnar. Ella skal tað bara sýna fram vøddar sínar fyri vøddarnar skuld? Talufrælsi við ábyrgd Heri Simonsen Ein ikki sørt óttafullur stjóri í P/F Ítróttarvedding var at hoyra í ÚF týskvøld- ið 24. februar. Altjóða veddingarfyri- tøkan Ladbrokes hevur opnað eina konto í føroysk- um peningastovni, og kann tað gerast orsøk til, at sam- starvsavtalan millum Dansk Tipstjeneste og Ítróttarvedding verður upp- søgd. Danir fara at negla fyri hurðina, og ítrótturin, mentanin og ungdómsar- beiðið fara at missa smáar 7 miljónir krónir! Hetta er sjálvsagt ógvuliga harmi- ligt, um tað kemur so langt. Men áðrenn man heilt missir mótið, átti man kanska at kannað aðrar norðurlendskar samstarvs- møguleikar. Betri tænastu Norsk Tipping og Svenska Spel, sum eru almennu veddingarfyritøkurnar í Noregi og Svøríki hava eina nógv betri tænastu fyri tey, sum tippa og oddsa. Í Noregi og Svøríki kan ein vedda uppá "singlir", t.v.s. ein kann vedda útfallið: 1- X-2 uppá bara ein dyst. Ein norskur og svenskur odds- veddari nýtist bara at stríð- ast við 3 ymisk útfall av veddimálinum. Tað er bert hendingaferð, fyri ikki at siga ongantíð, at vit føroy- ingar (danir og grønlend- ingar) sleppa at vedda út- fallið: 1-X-2 av bert einum dysti. Hjá Dansk Tips- tjeneste er man tvungin at vedda útfallið av í minsta lagi tveimum dystum. Tað merkir, at ein skal stríðast við 9 ymisk útfall. Norsk Tipping og Svenska Spel hava also eina munandi betri tænastu at veita sínum oddsveddarum, enn Dansk Tipstjeneste. Haraftrat hava Norsk Tipping og Svenska Spel - í gjøgnumsnitt - væl hægri odds at bjóða sínum kundum enn danska mono- poltænastan. Hetta ger, at nógvir føroyingar heldur vedda á alnótini! Meira í puljuni Taka vit klassisku leygar- dagstippingina, er hópin hugaligari hjá veddarum at tippa leygardagstipping hjá Norsk Tipping og Svenska Spel. Meðan tipspuljan hjá Dansk Tipstjeneste sjáldan klárar upp um 6 miljónir DKK, so liggur norska tipspuljan javnt og samt ímillum 25-30 miljónir NKK. Svenska tipspuljan er eisini væl størri enn tann danska, um ikki líka stór, sum tann norska. Um Dansk Tipstjeneste hóttir tykkum í P/F Ítróttarvedd- ing, so er ein gongd leið at spyrja seg fyri hjá Norsk Tipping ella Svenska Spel, og biðja um samstarv hig- ani. Nógvir føroyskir tipp- arar og oddsarar, ið heldur vilja vedda hjá einum alnóts-bookmakara høvdu aftur byrja at tippa og oddsa hjá terminalunum hjá P/F Ítróttarvedding, um teir høvdu fingið tey oddsini, og tað tænastuna, sum Norsk Tipping og Svenska Spel hava at bjóða sínum kundum! Tipsblaðið harðan kritikk Eingin hevur kritiserað Dansk Tipstjeneste so nógv sum júst Tipsblaðið. Tips- blaðið hevur fleiri ferðir biðið Dansk Tipstjeneste um at spegla sær í Norsk Tipping og Svenska Spel. Men hetta hevur verið sum at sláa ein kodda! Sjálvur tori eg at garantera P/F Ítróttarvedding, at teir høvdu fingið ein nógv størri umsetning, tá ræður um tips og odds, um teir høvdu havt terminalar hjá Norsk Tipping ella Svenska Spel. M.a. íslendska vedd- ingartænastan samstarvar við Svenska Spel á fleiri økjum. Norsk Tipping og Svenska Spel hava líka nógv tóm lottospøl sum Dansk Tipstjeneste so á lotto-økinum hevði P/F Ítróttarvedding ikki mist nakran pening. Spyrjið tykkum fyri hjá Norsk Tipping og Svenska Spel. Føroyar eru sætta norður- landið, og samvinna okkara eigur at verða við øll norðurlond. Eisini tá ræður um ítrótt og ítróttarvedd- ing. Føroyska veddingar- lógin heimilar P/F Ítróttar- vedding at velja Norsk Tipping ella Svenska Spel fram um Dansk Tipstjen- este. Í Noregi og Svøríki fara "tipsmidlarnir" eisini til ítrótt, ungdóm og ment- an! Ella skal bara alt í Landsuðri liggja? Hans Birgir Hansen Íverksetari í føroyskum bløðum Tað hevur støðugt gingið framá tá ein fær klára upp við sína fortíð og nútíð og skapað fram- tíðina og fáa skipað seg heilt av nýggjum tá ein sleppur sær av við óvið- komandi fólki! Eg eri stak væl nøgdur við framgongd, trivnað, menning, ið ein hevur skapt við hjálp av lesara- brøvum í føroyskum bløðum í meira enn ein mansaldur ið hevur gjørt støðuna greiðari! Tað hevur kostað ein- um ómetaliga nógv í peningi, orku og tí, at vinna sær størri sjálvsav- gerðarrætt, frælsir, rætt- indir, privatlívsfriðin, tryggja ímóti, óviðkom- andi uppíleggjanir! Eg havi hópin av ættar- bólkum, stættum, ið royna at avleiða eina hugsanir og órógva eins forrætningsvirksemi og dagliga samskifti, sam- starvi, við onnur med- menniskju, í dag! Tað er veruligur hatur, óndskapur, øvundsjúka, ættarbólkar, stættir dag- liga sýna mær, allastaðni í Havnini, ið leggja seg út í privatviðurskiftir hjá einum, ið ikki viðkemur teimum! Eg havi skyldu at hjálpa øðrum, ið eru undir skaðiligari ávirkan av mínum etableraðu kappingarneytum, teim- um ið eru óseriøs, óvirk- in, ómotiverað, í tí dag- liga gerandislívið! Tað er neyðugt at halda áfram við sínum stríðs- ætlanum og fylgja upp tað, ein hevur skrivað og viðgjørt í lesarabrøvum, í bløðunum og geva øllum innliti, forstáilsi, tilvitan- ina! Eg fái positivar reak- tiónir frá fólki, og ein fær forbedra sítt bakland og etableringar, so ein fær skipað seg sjálvstøðugan og sjálvstøðugt vinnu- rekandi heimanífrá reva- garðinum. Tað at kunna hjálpa fólki ið eru seriøs, virkis- fús, motiverað, í tí dag- liga gerandislívi, tað er hvat ein fæst við og kunna um ymiskar mirakulkurar, ið ein hevur fingið roynt heima. Eg havi góð kort á hondini so ein verður rættuliga væl fyri at taka upp kappingina við e t a b l e r a ð u kappingarneytar, tá talan er um fólkaheilsuna, náttúruna, orkusparing v.m.! Tað er gott at vera sjálvlærdur í mest sum øllum ið ein dagliga fæst við at eygleiða, filoso- fera, granska, lesa, royna, ið ein síðani fær kunnað í lesarabrøvum í bløðunum í Havn. Eg havi fleiri stórar lívsavbjóðingar fyri framman við atliti fleir- tjóða fyritøkur í ein hev- ur gingið undan at slóða fyri ið komnar eru á privata heimamarknaðin í Føroyum. Fortíðin & Nútíðin & Framtíðin? Hví hevur P/F Ítróttarvedding ikki biðið um samstarv við Norsk Tipping og Svenska Spel? Jón Ellendersen Mr. Down var ein sera fryntligur, ungur maður, góður við øll og tað besta hann visti var at geva fólki eitt reiðiligt klemm. Mr. Down var altíð í góðum lag. Kanska gekk tað ikki so væl í skúlanum hjá Down, hann hevði ilt við at sita stillur og skilti ikki alt, sum lærarin segði. Men øll dámdu Down, øll vóru glað tá Down var í klassanum. Men Mr. Down visti, at hann var ikki sum øll hini, ella rættari: hann og hans- ara líkar vóru ikki sum øll hini, men tað vóru jødarnir heldur ikki, so hann helt, at allir Down´arnir vóru eitt slag av jødum, og tí kallaði hann tey fyri Down-Jødar. Ein dagin bankaðu nakrir búnaðklæddir menn á hurð- ina og søgdu harðliga, at Mr. Down skuldi koma við, og tað sama skuldu for- eldrini. "Tit skulu út at ferðast!" Mr. Down var í sjeynda himli. Hann hevði altíð droymt um at sleppa at ferðast. Men, tað undraði hann hóast alt, at tokið var so ússaligt, at eingir stólar vóru í vogninum og, at tað luktaði so illa. Í einum króki sat ein kona og græt, hon græt allan túrin. Mamman og pápin søgdu bara, at "tað gongur nokk, Mr. Down". Tá tokið steðgaði - Mr. Down visti ikki hvussu leingi tey høvdu koyrt - kom ein brískur búnað- maður, tey søgdu hann var sanitetshermaður - eitt løg- ið orð. "Tú fert til høgru!" segði sanitetshermaðurin við Mr. Down, "og tit til vinstru!" segði hann við foreldrini. Mr. Down helt tað vera stuttligt, men helt tó, at foreldrini sóu so kedd út. Tað skilti hann als ikki, tí nú vóru tey komin til ein sera hugnaligan feriubý, Bergen-Belzen, ikki Berg- en, sum hann helt mamman og pápin høvdu sagt. Líka mikið, hann kundi fara til Bergen eina aðra ferð. Eftir sum Mr. Down skilti, so var tað eina og aleina tí hann var ein Down´ari, so tað mátti vera okkurt heilt ser- ligt. Á veg inn í feriubýin fekk Mr. Down eyga á eitt skelti, har tað stóð okkurt sum "Arbeit Macht Frei", men hann skilti ikki orðini, tey vóru fremmand. Mr. Down legði til merk- is, at meginparturin av fólkinum í feriubýnum gingu við gulum stjørnum. Hann vildi eisini hava eina gula stjørnu, men fekk at vita, at har hann skuldi, høvdu tey ikki gular stjørn- ur fyri neyðini. Mr. Down fekk at vita, at ein maður sum æt Hitler hevði bygt Bergen-Belzen feriubýin, so Hitler mátti vera ein fittur maður, ein rættiligur jólamaður. Tað síðsta Mr. Down mintist var, at hann var biðin um at fara í bað. Aldri fyrr hevði hann sæð so stórt baðirúm, har vóru minst 100 brúsur. Mr. Down helt tað vera stuttligt at fara í bað við so mongum í senn, og hann skilti ikki, hví so mong teirra grótu. Heima hjá teimum grótu tey í øllum føri ikki, tá tey skuldu í bað, tí tað var so herligt. --- Fyri stuttum sótu vit øll skelkað framman fyri sjón- varpsskíggjan og hugdu at sendingini um svenska rasupolitikkin. øll fólk, sum ikki vóru "av reinari rasu", ella vóru samar, sálarsjúk, menningartarnað vórðu geld so tey aldri kundu fáa børn. Hitler dámdi so væl hesa læru, at hann menti hana, men í staðin fyri at gelda, týndi hann tey ístaðin í stórum týningarlegum: Bergen- Belzen, Buchenwald, Ausc- hwitz og Tre-blinka. Eisini børn og vaksin við Down- syndromi vóru týnd saman við jødunum. Ja, vit eru skelkað av slíkum tíðindum, men tá vit í Útvarpinum hoyra, at nú skulu allar kvinnur fáa nakkafoldskanningar, tí møguliga bera tær ein Mr. Down undir brósti, og tað kann nýmótans samfelagið, har alt og øll helst skulu vera perfekt og ikki kosta samfelagnum ov nógv, ikki góðtaka. Men vilja vit, og tora vit at játta fyri okkum sjálvum, at nýggjasta stjørnuskoti úr Danmark ikki er annað enn tað, sum svenska rasulógin og síðani Hitler royndu, at rudda heimin fyri tí óper- fekta, at rudda heimin fyri børnum við Down-syn- dromi og øðrum sjúkum, sum pletta tað perfekta, sum eru ein stór útreiðsla fyri eitt samfelag, sum heldur vil nýta peningin til vælferð (?!?!) Tora vit? Vilja vit? Boðskapurin frá vísindini í Keypmannahavn ljóðar øðrvísi, men í roynd og veru, er boðskapurin ikki annað enn søgan um nýggju klæði keisarans. Endamálið er at sleppa av við alt tað óperfekta, sum tyngir heilsuverkið og samfelagið annars. Vit hava brúk fyri "Lebensraum" og einum nýggjum "Endløs- ung" tí vit vilja vera harrar yvir lívi og deyða, vit vilja skapa tað perfekta menn- iskjað, tað perfekta, rasu- reina samfelagið. Tað syrgiliga er bara, at heimurin verður so óenda- liga fátækur og litleysur, sleppa hesir gráu, myrkur- sins gongumenn at avgera hvussu vit øll skulu vera. Kanska ein gráur, keðiligur massi sum tey sjálvi. Eins- rættað, einstáttað og ein- sporað. Heimurin verður fátækur uttan Mr. Down, sera, sera fátækur. Men íklætt lógina um fostur- tøku, er nýggjasta vápnið kanska besta vápnið nakrantíð móti Mr. Down, tí nú er tað umsorganin fyri mammuni, pápanum og hinum systkjunum sum er loysnarorðið. Hvussu er við umsorg- anini fyri Mr. Down, tað hugsa hesir gráu menn minni um. Teir kundu kanska eins væl sagt: Væl afturkomin til Bergen- Belzen, Mr. Down. PS: Her heima kundu vit passandi vígt Trælanýpuna av nýggjum. Vælkomin til Bergen-Belzen, Mr. Down C M Y K 11 10