mikudagur 21. mars 2012síða 17

17 Mikudagur 21. mars 2012 · Nr. 35 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nú tørvar línuflotanum bráfeingishjálp ! Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur Løgtingskvinna Nú eigur hart tiltrongdi Línu­ flotin at verða hjálptur, tí júst Línuflotin hevur uppi­borið og tørv á eini hjálp­andi hond. Longu í 50´unum byrjaði línu­flotin at upparbeiða sær søgulig rættindir á Flemmish Cap. Línuskipini í Klaksvik gjørdu sítt stóra íkast til hesi søguligu rættindini. Her kunnu nevnast m.a. Hans Erik, Sigur­fari, Borðoyar­nes, Pison, Kvikk, Jógvan S, Klakkur og Jákup B. So bleiv fiskaloysi og Flemish Cap bleiv stongt fyri toska­veiðu í nógv ár. Uml. 200 menn mistu arbeiði av hes­ um og ikki at gloyma alt tað avleidda virksemi hetta gav. Línuskipini, sum høvdu fiskað har, blivu løgd og lógu bundin við kei í 2-3 ár uttan kvotu. Eigarar fóru á húsagang, og fleiri av skipunum blivu seld fyri ein bíligan penga. Nú eru so loksins hesi søguligu rættindini komin Før­oya landi til góðar aftur. Vit hava fingið tillutað 2.100 tons av botnfiski. Men tað bleiv so ikki Línuflotin í Klaks­vík ella Eysturoynni sum fekk ágóðan av hesum. Ein skuldi trúð, at tað mest náttúr­liga var, at línuflotin fyrst bleiv spurdur og fekk møgu­leikan at fara aftur á Flem­ish Cap. Frystilínuskip kundu t.d. fiskað kvotuna. Eitt er, at flakatrolarnir í Barentshavinum fáa kvot­una á Flemmish Cap. Men tað sum verri er, er at línuflotin fær onki ístaðinfyri hesi mistu rættindini. Løgmaður og landstýris­ maðurin upplýstu á fundi á Toftum í febr. í ár, at makrel­ urin skuldi koma allari før­ oysk­ari fiskivinnu til góðar. So skuldi onki meira nátúrligt verið, enn at línu­flotin eisini fekk lut í hesum. Línuflotin er tann parturin av flotanum, sum í løtuni hevur stórsta tørvin á hjálp. Línufiskiskapur gevur nógv arbeiði og hevur nógv av­ leitt virksemi við sær til m.a. smiðjur, heil­sølur, snør­is­virkir og agn, olju o.a.. So­leiðis hava línu­skip­ini í hálva øld verið ein av grund­ar­steinunum und­ir sam­fe­lag­num og givið arbeiði til nógvar hendur. Verður alt so skjótt gloymt ? Tá fíggjarkreppan fyrst í 90unum leikaði harðast á, og vit høvdu fiskaloysi, flýggj­ aðu fólk í hópatali av land­ inum. Kvinnur og menn sam­ an við familjum sóu ongan annan møguleika enn at rýma av landinum. Tá gjørdi LÍNU­ FLOTIN sítt til at fáa landið í gongd aftur. Rættir íverk­set­ arar væl stuðlaðir av arbeiðs­ manna­feløgum løgdu herðar til fyri at fáa línuskipini til fiski­skap aftur. Hetta eru bert umleið 20 ár síðani. Kann tað veruliga vera so skjótt at gloyma.? Hesin sami flotin liggur í dag í skelja­sori, tí ongin fiskur ella kvotur er til teirra. Teir sleppa ikki aftur á Flem­mish Cap at fiska, sjálvt um tað júst var línuflotin, sum vann Føroyum hesi rætt­ indi við blóð sveitta og tárum. Skipini vóru upp til 5 mánaðar burtur, og hetta vóru skúlaskip hjá nógvum ungum dreingjum. Menn vóru burtur frá konu og børn­um í upp til 5 mánaðar. Tá hvørki hoyrdu ella lósu vit dagliga um hugtakið Fólksins ogn. Hesin fiskiskapur og hesi skip høvdu alstóran týdn­ ing fyri føroysku fiski­vinn­ una, men tað hevur havt sín prís. Hetta er nú alt gloymt og línuskipini eru úti­hýst á Flemish Cap. Línu­skip hava enntá søkt um at sleppa til fiskiskap aftur har. Ein vána tøkk. Henda kvotan bleiv ikki givin aftur til línu­bátarnar. Hvussu kunnu vit hjálpa Línuflotanum? Nú hava vit so møguleikan at gera skaðan góðan aftur. Nú hevur landstýrismaðurin møguleika at hjálpa línu­flot­ anum við at geva honum part av makrelkvotuni, sum er umleið tey 150.000 tons­ini. Vit skulu IKKI taka frá føroyska nótaflotanum, men Línuflotin eigur haraftur­ímóti at fáa av makrelkvotini, sum ikki er lutað sundur enn. Tí tað er heldur ikki rætt, at stór framkomin skip skulu liggja bundin við kei, tí tey ikki hava nóg mikið at fiska. T.d. liggur Norðborg í løtuni bundin við kei í Norðhavnini, tí onki er at fiska. Tað kann heldur ikki vera meiningin. Kunnu línubátar fiska makrel ? Viðv. makrelfiskiskapinum vil onkur halda, at Línuflotin ikki kann fiska hesa kvotuna sjálvur, men hann eigur íhvørt­fall at fáa møguleikan. Føroyingar kundu t.d. býtt nøkur túsund tons av makreli um við botnfiskakvotu í ís­ lendskum sjógvi, sum bleiv tillutaður línuflotanum. Eg vil leggja herðslu á, at línuflotin kann hava hesa kvotu avmarka í eitt ár í senn, sum ein bráfeingishjálp, inntil botnfiskurin kemur aftur. Eg meini als ikki, at línuflotin skal leggja um til nótaveiðu, tí vit hava fram­komin skip í hesu vinnu í dag. Vit eru noydd til at hugsa frameftir. Sum støðan er í dag, so fara nógvir línubátar á heysin komandi árini, um hesir ikki fáa bráfeingishjálp. Vit eru í tólvta tíma. Mest­sum allur línufiskurin verð­ur landaður til føroysk fiska­virkir og skapar nógv virk­semi til nógvar hendur. Í hesum CO2 tíðum má tað eisini vera rættast at geva línu­flotanum góð kor. Við tí fiskimálaráðharra vit hava, ivist eg heldur ikki í, at hetta alt fer at koma í rættlag. Kjak Átta ár seinni Hanus Samró Løgtingslimur fyri Fólkaflokkin Fyri gott og væl átta árum síðani setti løgtingið eina nevnd saman, ið skuldi ar­beiða við nýggju mið­náms­út­búgv­ingini. Ætlanin var at nútímans­ gera útbúgvingina soleiðis, at: “føroyskar gym­nasial­ar útbúgvingar eisini geva at­gongd til hægri lestur úti í heimi.” Nevnd Nevndin hevur seinastu átta árini arbeitt við málinum, sum hevur verið heldur drúgt, tí broytingin fevndi um nógvar áhugapartar. Av teim­um umleið fjøruti hoyr­ings­pørtunum vóru Sam­tak, Dátu­eftir­litið og Lands­ skjalasavnið, umframt allir skúlarnir og lærarafeløgini, so ikki kann sigast annað enn, at uppskotið hevur ver­ið til við­ gerðar í skipanini. Nevndin er endiliga komin á mál, og fríggja­ dagin 16. mars varð uppskotið lagt fyri løg­tingið. Broyting Hvat er so hent hesi átta árini? Um blaðað verður gjøg­num uppskotið, eru nógvir glottar at hóma. Millum ann­að verður staðfest í upp­skotinum, at 1. “útboðið av útbúgvingar­ breytum skal geva ein­staka næminginum møgu­leika at velja lestrarkós”. 2. “atlit verða tikin at for­ treytum og áhuga­málum hjá teimum ungu” 3. Danskt verður ikki krav-, men valfak. Realiteturin Í ástøðinum eru broyt­ing­arnar góðar, tí tað er torført at vera ósamdur við oman­fyri nevndu dømi, men um farið verður ítøkiliga gjøg­num uppskotið, hvørvur optimisman. Næmingar velja jú lestrar­ kós í dag. Teir velja nevniliga mill­ um HF, student (málsligu ella matematisku deild) ella handilsskúlan o.s.fr. Upp­ skotið leggur bara upp til, at tað verður ein útbúgving við einari leiðslu, men inni­ haldið í útbúgvingunum verð­ur ikki broytt. Næmingar sleppa framvegis ikki at seta sína útbúgving saman. Fyri at taka eitt dømi, stend­ur í uppskotinum um huglæru­ breytina (málsligu deild): “Útbúgvingin verður skip­ að við støði í gymnasialu hug­lærugreinarøðini, har ein stórur helm­ingur av undir­ vísingini er kravd­ar læru­ greinar, og ein lítil helmingur er vallærugreinar.” Størsta broytingin er tí­ verri navnabroytingin, har gomlu heitini verða broytt frá “matematisku og máls­ligu deild” til nýggju og slóð­brót­ andi heitini “hug- og náttúru­ breyt”. Ella sum tað stendur í upp­ skotinum: “Nýggja hugbreytin svarar í ávísan mun til málsligu deild.” Fortreytin Tað er tíverri ikki løgið, at vit sita átta ár seinni og við­ gera eitt uppskot, sum ikki broytir nakað serligt. Ein av fortreytunum fyri arbeiðs­ bólkinum var nevniliga, og tað verður endurgivið orða­rætt úr uppskotinum, at: “Gymnasialu útbúgv­ing­ arnar verða framyvir skip­að­ ar við ymsum útbúgv­ing­ar­ breytum, har tey ser­eyð­kenni, sum verandi gym­nasi­alu út­ búgvingarnar hava, í stóran mun verða varð­veitt.” Við øðrum orðum: løg­ting­ ið viðger í løtuni, hvussu ser­ eyðkennini í verandi mið­náms­ útbúgving verða varðveitt… Átta ár seinni! “Nýggja miðnáms­útbúgv­ing­in” Vit skulu miða ímóti, at nýggja miðnámsútbúgvingin hóskar til samtíðina, ið vit nú einaferð eru í. Tískil skal tað vera møguligt hjá næmingum at velja nútímans fak, sum arbeiðsmarknaðurin nú eina­ ferð spyr eftir. Tað kundi t.d. verið fak, har næm­ingar fingu møguleikan at læra um photoshop ella teldu­for­ritan. Spurnartekin hava ver­ið sett við, hví Føroyar fram­ haldandi nýta danska próv­ tals­stigan, ið gongur frá -03 til 12, tá ið tað er ein altjóða góðkendur próvtalsstigi, ið eitur ECTS. Taki undir við hugsanini, men ynski at vera uppaftur víðgongdari. Hví innføra vit ikki al­ tjóða útbúgvingina, Inter­ national Baccalaureate (IB), tá ið vit eru í gongd við at fáa nýggja skipan? Hon er al­ tjóða góðkend av øllum uni­ versitetunum í heiminum. IB gevur harafturat næm­ing­un­ um møguleikan at seta sína egnu útbúgving saman. Vit kundu harafturat stremb­að eftir nýggjari skip­an, har tað verður kravt av næm­ ingunum, tá ið skúlaárið er av, at næmingarnir skulu hava eina ávísa nøgd av CAS (Creativity, Action og Service) stigum. Við hesum broytingunum verður tað framvegis møgu­ ligt at hava føroyskt, føroyska søgu, og føroyska mentan, sum eyðkennir okkara land. Omanfyri nevndu dømi bróta harumframt frá hugs­anini: Hvussu varðveita vit ser­ eyðkennini í verandi skipan. Vónandi er tað ikki átta ár ov seint!