mikudagur 18. apríl 2012síða 13

13 Mikudagur 18. apríl 2012 · Nr. 45 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 -kritikk “Men okkara (sokallaðu) liberalu poli­tikarar hava ligið á song og fostrað eina nýggja hetju. Hesin reystkappin er tann, sum altíð er fúsur at snýta sítt land, sum stingur í sekkin, um skattaprosentið fer eitt hálvt stig upp. Hann letur so onn­ur, ofta fólk sum eru verri fyri enn hann, rinda fyri vegir, sjúkra­hús, skúla, allar tær tæn­astur, sum tryggja hans­ara avvarðandi, sum eftir eru, einum pápa, eini ommu, einum brekaðum barni, eina sømiliga tilveru. Tað er hesum svík­um, okk­ara høgraliberalu poli­ti­k­arar leiftra fyri - øllum teim­um, sum ikki gera sína skyldu móti landi og fólki.” Eg vænti, at Hanus Kamban her serliga hugsar um, at sjó­ mann­a­frá­drátt­urin hevur verið við til at skapa hetta sjálvsøknið. Sjó­mann­a­frá­drátt­urin kann hava verið við til at minka um solidaritetskensluna hjá før­ oyingum, tí um sjómenninir ikki skulu sýna solidaritet, hví skulu tey á landi so gera tað? Hevur sjó­mann­a­frádrátturin skundað undir eitt skatt­a­politiskt diskurs- skifti? Eg skal ikki avvísa, at hetta hev­ur gjørt seg galdandi, men neyð­ugt er eisini at síggja hetta í ei­n­um størri perspektivi. Partvíst er ind­i­vidualistiska rákið ikki av­ mark­að til Føroyar, men hevur ment seg í einum størri nærum- glob­alum samanhangi (ið Hanus Kamban eisini vísir á), partvíst er individualistiska rákið eitt úrs­ lit av sjálvari globaliseringini og tekn­o­lo­gi­menningini, ið gera tað møgu­ligt at velja nýggjar soci­ alar samanhangir, hvarvið gomlu solidaritets-platformarnir missa sína styrki. Og partvíst er tað váðamikið at varðveita eitt dýrt, socialistiskt samfelag úti í Norð­ ur­at­lants­havi, tá veruleikin er, at íbúgv­ar tess kunnu “atkvøða við bein­u­nunum” og flyta til onnur lond, har tey fáa betri sømdir í mun til teirra egnu lívsstílsynski (“exit” í stað­in fyri “voice”). Tílíkt ber til í lukk­að­um londum sum Cuba og Norð­ur­korea, men í einum opnum sam­felagi sum tí føroyska er hetta ein ideologisk illusión. At enda skal sigast, at man eis­ini kann argumentera fyri, at vælferðarstaturin skapar ind­i­vid­ ual­i­sering og harvið sjálvsøkni. Tað at man kann fáa vælferðarágóðar utt­an at geva nakað afturfyri, ger, at man í minni mun nýtist at laga sín atburð í mun til sítt sociala um­ hvørvi. Hetta er sera paradoksalt, og ilt er at siga hvussu nógv hugsa soleiðis og handla hareftir. Í t.d. Dan­mark hevur man tó ávíst, at al­ menn socialhjálp í nógvum førum virkar socialt niðurbrótandi. Sjálvt socialdemokratiski ar­beiðs­ mál­a­ráð­harr­in Mette Frederiksen tykist hava skilt hetta. Eisini velur Hanus Kamban at kalla sjálsøkin menniskju fyri svíkj­arar, men hetta gevur bara mein­ing út frá einum ávísum ideo­l­ogiskum sjónarhorni. Í libe­ r­al­isti­skari ideologi er sjálvsøkni og stremban eftir vinningi ein av mot­orunum í kapitalistiska sam­fel­ags­bú­skap­inum. Ein liberalistur metir júst, at um øll eru sjálvsøkin, so gerast vit øll ríkari. So ja, sjálvandi vilja lib­e­r­a­ l­istar mæla til sjálsøkni, tí tað er ein so avgerandi partur av teirra ideologi. Ein liberalistur vil júst meta, at man svíkir, um man ikki tekur sjálvsøkna á­byrgd, men krógvar seg aftanfyri koll­ek­tiv­ inum. Frá borgara til brúkara? “Borgarin” er eitt hugtak, ið er nógv viðgjørt í samfelagsfrøðiligum litt­ e­rat­uri, og Hanus Kamban metir, at borg­arin hevur givið upp at vera borgari: “Fólkaflokkurin er farin undir at útrudda sína egnu stætt. Hvat, kunnu vit spyrja, er tann djúpara or­søkin til hetta paradoks? (…) ein kann siga, at borgarin í dag sjálv­boðin hevur vra­kað sín egna status og slept síni egnu tign. Hann umboðar ikki long­ur hvørki up­p­lýsing, moral, tjóðskap ella á­ trúna, og so als ikki tað slagið av dirvi, sum vit plaga at rópa courage civil.” Eg hugsi tó, at hetta ikki bara er ein spurningur um, at borgarin miss­ir demokratiskan áhuga vegna “defaitismu”. Tað er eisini ein spurningur um, at borgarin í størri mun umbroytist til ein brúk­ara. Fokus skiftir sostatt frá neyva samanhanginum millum rætt­indi og skyldur (ret og pligt), ið tykist vera idealið hjá Hanus Kamban. Í staðin verður samfelagið marknaðargjørt og ágóðar tess verða ein spurningur um forbrúk. Eg haldi, at eitt tílíkt perspektiv hevði givið eina betri mynd av hví borgarin velur at niðurprioritera “pliktetisk” hugtøk sum upplýsing, moral, tjóðskap, átrúnað, umsorgan o.s.fr., meðan “nyttuetisk” og meiri individualistisk/konsumeristisk hug­tøk í staðin vinna frama. At kritisera ideologi við ideologi Sum sagt haldi eg, at greinarøðin hjá Hanusi Kamban var stak á­hug­a­verd og inspirerandi at lesa, men um­framt tey (vónandi) konstruktivu kri­tikk­punkt, ið eg havi skrivað í hesi greinini, vil eg koma við ein­um hjartasuffi. Tá man roynir at vísa á, at onnur eru ideologiskt blind­að, átti man at hildið seg til at av­mont­ era argumentini hjá pol­itisku mótstøðufólkunum. Tá man mót­mæl­ir id­e­ologiskum blindni, er ikki snilt at avdúka egnar ideologiskar blind­vinklar. Tað haldi eg, at Hanus Kamb­an í fleiri førum ger seg sekan í, og tað er spell, tí greinarøðin kundi havt verið betri enn hon gjørdist. Ideologi kann absolutt vera upp­lýsandi, men í hesum føri haldi eg tíverri, at Hanus Kamban sjálvur verður eitt sindur blindaður av ideologiini. Og tá missir kritikkin ta styrki, ið hon átti at havt, tí eg eri samdur í, at verandi ógvusliga høgr­a­snar­ing má kritiserast, tí tað sær í skriv­ andi stund veruliga út sum at landsins leiðsla (við vilja?) yv­ ir­tulk­ar tann viljan, ið fólkið úttrykti á løg­tings­valinum 2011. Borgarliga »Para­dís­sam­fel­ agið« í eygsjón Frank Davidsen So er tað ikki ein spurn­ing­ ur um, men nær sam­hald­fasta samfelagið fær møn­u­stingin. Tað veldst eisini hinvegin um hvussu skjótt sitandi høgra samgonga við Sam­bands­flokk­i­num sum høv­uðs­stuð­ul fær nið­ur­lag­ að okk­ara væl­ferð­ar­sam­fel­ag. Bú­skap­ar­ligi leist­ur­in er lagd­ ur soleiðis til rættis, at Mekka hjá teimun høgra konservativu kreft­u­num USA verð­ur fyr­i­ mynd­in í bú­skap­ar­gongd­ini her á landið ár­ini fram yvur. Og tað er ikki tesp­i­ligur lesnaður íð Han­us Kamban so meist­ar­liga hevur greitt frá í Dimma­lætt­ ing 20-21/04 um USA, citat, har ein sam­an­set­ing av flatskatti, der­e­g­u­ler­ing, dryppi-á­støð­ins­ ins   falska káva­lætið, risa­stórt hall, null­vøkst­ur og kríggj hava skapt tað bú­skap­ar­kreppu, sum kom í 2008, og sum fer at halda á í mong ár aftrat.  Sam­stundis hava 10 tals mill­i­ónir mist síni hús og íbúðir. Fólk í hundr­að­tús­und­a­tali búgva í dag í gar­asj­u­m, tjøld­um, kon­teynarum og kroysum, og norðanfyri í USA doyggja ikki so fá av kulda, svongd og sjúka. Hetta verður borgarin, í­myndin av mið­al­stætt­ini, tveittur fyri Markn­að­arins føtur - verju­ leys­ur uttan trygd, vælferð ella mentan, svøltandi, kald­ur og sjúkur! - . Hetta er tann framtíð sum okkara núverandi sam­gonga, við beráddum huga fyrireikar til før­ing­ar. citat enda. Júst í dag frætt­ist, at uppskot hjá Obama varð felt av høgraheykunum í Sen­at­i­num, har skatturin hjá teimun múgvandi milli­óni­ngu­m og mill­i­ard­er­um skuldi hækkast úr 15% upp í 30%. Jú, tað er ein veruleiki, at tey sum eru múgvandi og hava milliarda inn­ tøk­u­r, nógv av tí uppá spek­u­la­ti­ ón, tey gjalda undir 15% í skatti Hetta er júst tann sama pol­it­iska ideologi sum fíggj­ar­mál­a­ráð­ harr­in og hansara fylg­is­neytar uppá nakr­ar krák­u­mán­að­ar hava snara okkara væl­ferð­ar­sam­fel­ ag yv­ur til. Eitt samfelag utt­an menn­iskj­a­virð­ir, har pen­sion­ist­ ar og verkafólk gerast trælir hjá teimun fáu. Hitler og Goebbels høvdu hó­ast alt eini 10 ár til teir við sín­um víð­gongda høgra pol­i­tikki vóru komn­ir á mál. Sam­bands­flokk­ur­in sum sambært teirra stevn­u­skrá er ein liberalur flokk­ur, hev­ur sett seg sjálv­an út á sí­ð­u­linj­una. Teirra løgmaður hev­ur ikki ánilsi av hvat í stend­ur júst fram­lagda játt­an­ar­ karm­i­num, men tað hevur ikki so nógv upp á seg so leingi sum báð­ ir odd­vit­ar­nir, fíggj­ar­nevnd­ar­for­ mað­ur­in og fíggjamálaráðharrin eru samdir politiskt um at føra ein so karráðan høgrapolitik, sum ikki fyrr er sæddur her á landið. At so landsstyriskvinnan í almannamálum fleiri ferðir í fjølmiðlunu hevurm kært sína neyð, og gjørt vart við at hon als ikki tekur undir við førda politikkinum, tað má sigast, at vera lagnunar speisemi. Tí við tí politiska makt­spælið íð fór fram í flokki hennara áðrenn løgtingsvalið, kundi hon væl síggja at hennara politiska framtíð ikki varð annað enn ein finna í Fólkaflokkinum.Telvingin aftaná valið er bara ein staðfesting av , at soleiðis bleiv tað eisini. Og at vera noydd, at taka við landsstyrissessinum í almannamálum, samstundis sum flokkur hennara hevur gjørt, eins og flokkurin framyvur hevur ætlanir um, at tey á niðastu rókunum, pensionistar og verkafólk skulu knúskast upp aftur meira, tað høvdu teir 13- 1400 veljarnir hjá Anniku neyvan givið sær fær um tá atkvøtt varð. Tá íð nú Annika greitt meldar út, at hon tekur ikki undir við tí assosiala politikkinum íð samgongan stendur fyri, so ivist eg onga løtu í, at hon meinar tað í ramasta álvara. Tí ivist eg onga løtu í, at tað fyrr ella seinri kemur ein uppgerð, har hennara liberalu sjónarmið koma at standa sína roynd. Eingin ivi er heldur um, at fær hon ikki síni politisku fingramerkir framd og broytt tann karráða