fríggjadagur 20. apríl 2012síða 8

Fríggjadagur 20. apríl 2012 · Nr. 46 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tiðindi Síðan januar 2008 eru stívliga 2.500 løntakarar farnir úr vinnu, tað er umleið tíggjundi hvør. Í 2008 vóru næstan 4.000 løntakarar í byggivinnuni, nú fýra ár seinni er tað um 3.000. Í fiski- og alivinnu var afturgongdin um 900 fólk, svarandi til 20%. Tænastuvinnurnar eru slopnar eitt sindur lættari. Vil heldur enn fegin hava eitt føroyskt fátækramark Áki Bertholdsen – Eg haldi, tað hevur stóran týdning at vit fáa eitt alment, føroyskt fátækramark. Tað ger Annika Olsen, lands­stýriskvinna í al­ mannamálum, greitt. Hetta skal vera eitt fá­ tækra­mark sum ásetir, hvussu nógv eitt fólk í minsta lagi skal hava av pengum fyri at kunna liva eitt virðiligt lív. Jenis av Rana, løgtings­ mað­ur hevur spurt lands­ stýris­kvinnuna, hvussu gong­ ur at fremja tað, Løgtingið samtykti fyri einum heilum ári síðani um at áseta eitt føroyskt fátækramark. Tað var Miðflokkurin, sum legði uppskotið fram, sum fekk dygga undirtøku í ting­inum. Í tí sambandi heitti Løg­ ting­ið á landsstýrið um at seta ein arbeiðsbólk av ser­ kønum at útgreina, hvat í minsta lagi skal til hjá einum húsarhaldi fyri at kunna hava sámilig livikor. Tá ið tað er útgreinað, skal landsstýrið leggja lógar­ uppskot fyri Løgtingið um at áseta eitt fátækramark. Spurningurin um eitt før­ oyskt fátækramark er gamal í Føroyum og bæði fakfeløg, áhugafeløg og onnur hava fleiri ferðir heitt á politiska myndugleikan um at fáa eitt føroyskt fátækramark. Neyðugt at seta mark Annika Olsen ásannar, at tað er neyðugt at fáa eitt form­ ligt mark fyri, hvat krevst í minsta lagi fyri at yvirliva í Føroyum. Men hon sigur, at í Al­ mannamálaráðnum er ivi um, hvussu orðingin um eitt sámiligt lív skal skiljast. – Umsitingin heldur, at hetta er eitt mark, sum eigur at verða ásett politiskt, men tað er ikki viðgjørt. Hon staðfestir sam­stund­ is, at tá ið Løgtingið sam­ tykti, at arbeiðið at áseta eitt fátækramark, vórðu ongir pengar játtaðir til enda­mál­ ið. – Tískil skal arbeiðið gerast í teimum fíggjarkarmum og við teirri arbeiðsorku, sum er í Almannamálaráðnum framm­anundan. – Og tað verður tórført, tí har liggja nógvar stórar upp­ gávur og bíða. Kortini hevur hon við­ gjørt spurningin gjølliga í Al­mannamálaráðnum, eisini hvussu orðingin um eitt sámu­ligt lív skal skiljast. – Hóast vit hava avmark­ aða orku, havi eg sett alt til fyri at fáa hetta arbeiðið gjørt og vit eru komin nak­ að áleiðis við ymsum kann­ ingum. Hinvegin heldur hon, at tað kann verða tórført at áseta eitt fátækramark og hon heldur ikki, at tað er rætt at tey í Almanna­mála­ ráðið skulu eiga alla arbeiðs­ byrðuna einsamøll. Eitt nú kundi tað hugsast, at Hagstovan skal við í ar­ beiðið at gera ymsar út­grein­ ingar. Sirið Stenberg úr Tjóðveldi vísir á, hvussu stóran týdning tað hevur eitt áseta eitt fátækramark, serstakliga tá ið nýggjar upphæddir skulu ásetast fyri, hvussu nógv fólk skulu hava í almannahjálp. Virða Løgtingið Jenis av Rana vísti á, at upp­ hæddin í forsorgarlógini er ikki hækka í 13 ár, hóast prísurin á mati og øðrum gerandisvørum er hækkaður eini 25% hesi árini. Annika Olsen staðfestir samstundis, at tað hevur stóran týdning, at markið verður so rætt, sum gjørligt. – Eitt fátækramark, sum er skeivt ásett, er rættiliga vandamikið, tí tað er kann vera ein falskur tryggleiki. Hon vísir á eitt húski við góðari løn, men har húsini eru so dýr, at tey eru ógvuliga hart fyrispent. ­– Hetta verður neyvan mett at vera fátøk fólk, hóast tey hava eitt ómetaliga tungt hús, sigur hon. Landsstýriskvinnan legg­ur afturat, at skal eitt fátækra­mark ásetast, verður helst eisini neyðugt við eini afturvendandi játtan til at kanna prísir og livikostnað javnan, so at fátækramarkið kann dagførast so hvørt. Hon sigur, at nú fer hon at leggja málið fyri landsstýrið fyri at fáa kanna eftir, hvat sam­gongan er sinnað at gera. Men hon heldur, at tað er sjálvsagt, at samgongan virðir Løgtingsins vilja um at eitt fátækramark skal áset­ast. Tí vónar hon eisini at hon fær eina játtan til endamálið, so at arbeiðið kann gerast liðugt. Løgtingslimir í andstøðu hava ført fram, at í roynd og veru er samgongan als ikki sinnað at áseta eitt fátækra­ mark, tí tað fer at binda sam­ gonguna til at hækka fleiri veitingar? – Tað er heilt burturvið. Eg vil heldur enn fegin hava eitt fátækramark, tí so fáa vit eina ábending um, hvussu stórar ymsar stuðuls­ upphæddir skulu vera, sigur landsstýriskvinnan. FÁTÆKRAMARK Landsstýris­ kvinnan í almannamálum vil hava eitt føroyskt fátækramark, men enn er arbeiðið ikki komið langt Onki greitt mark Í Føroyum er ikki nøkur greið fatan av, hvat fátækra­ dømi er, men í kjakinum hevur m.a. verið spurt, um eitt húski ikki livir í fátækradømi • tá ið ráð ikki eru til egin sethús? • tá ið ráð ikki eru til televarpið ella internet? • tá ið ráð ikki eru til at keypa nýggj klæði? • tá ið ráð ikki eru at fara til tannlæknan? • tá ið ráð ikki eru at halda barnaføðingardagar ella jólaaftan? • tá ið ráð ikki eru til at lata børnini hava frítíðar­ítriv, sum kosta p ening? • tá ið ráð ikki eru til heitan mat hvønn dag. Ongin orka Landsstýriskvinnan í almannamálum vil heldur enn fegin hava eitt føroyskt fátækramark. Men tey hava ikki fíggjarliga orku til at gera tað og tískil fer hon nú at leggja málið fyri landsstýrið Fleiri mørk Fleiri royndir eru gjørd­ar at áseta meiri ella minni almenn fá­ tækramørk. ES hevur ásett, at hevur eitt húski minni enn 60 % í inntøku enn miðalinntøkan an­n­ ars er, livir familj­an í lutfalsligum fátækra­ dømi. Hinvegin hevur OECD markið til 50 % av miðalinntøkuni í land­inum. Í Danmark hava halda tey, at eitt húski er fátækt, tá ið tað ikki hevur ráð til: • senda børnini til ítrótt • halda føðingardag, • eiga teldu, internet, sjónvarp ella far­ tele­fon. Annika Olsen, lands­ stýriskvinna í al­ manna­málum, stað­ festir, sviar hava stað­fest, at ein stakur skal hava minst 3. 100 dansk­ar krónur um mán­aðin til ú­treiðslur til per­són­ligan tørv, tele­fon og kring­varp. Men so er spurning­ urin, hvussu prísstøðið er í Svøríki aftur ímóti í Føroyum. Í forsorgarlógini í Føroyum er upphæddin til persónligan tørv hjá støkum góðar 4.100 krónur, umframt fastar útreiðslur til kringvarp, telefon og annað.