fríggjadagur 18. mai 2012síða 14

Fríggjadagur 18. mai 2012 · Nr. 57 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Nú er nóg mikið tosað, loyvið nú monnum at fiska Og tað seinasta, ið verður við­gjørt, áðrenn Tingið fer til hús, eru broytingar í lógini um vinnu­ligan fiskiskap, og gjøld í samband við fiskiskap eftir makreli. Tað er neyvan í nøkrum øðrum landi, at politiska skip­anin/ parlamentið byrjar sítt tingár við politiskum orða­drátti um, hvussu vit á bestan hátt gagnnýta okkara fiska­tilfeingi. Og neyvan heldur enda tey tingárið við orða­drátti um, hvør skal sleppa at gagnnýta okkara til­feingið. Eg fari ikki heilt skeivur, tá eg sigi, at tann breiða semjan um okkara høvuðsvinnu hev­ur ikki verið tað, sum hevur eyðkent viðgerðina og enda­ligu semjuna av hesum týdningarmikla máli farnu árini. Søguliga hevur fiski­vinnan, saman við ali­ vinn­uni og øðrum vinnum, verið súlan undir føroyska samfelagnum. Tí er tað sera týdningarmikið, at vit gagn­ nýta okkara tilfeingi á skila­ bestan hátt. Um tað er okkara mangl­ andi dugnaskapur at røkja tilfeingið, ella tað er náttúran/ skapanarrverkið við øllum sínum ósvaraða loynidómum, ella ein blandingur av báðum tveimum, sum er orsøkin, skal verða ósagt. Men at nærum allir skipabólkar, sum eru í álma­nakkanum nú skulu fiska makrel, tí tað nærum ikki loysir seg at royna eftir øðr­um fiskasløgum, skuldi fingið allar alarmklokkur at ringt. Tí kunnu vit verða samd um, at okkurt haltar í okk­ara høvuðsvinnu. Og tí er nú neyðugt við broytingum. Hvat makrel­fiskiskap­ inum viðvíkur skal ikki verða nøkur loyna, at eg eri ein av teimum, sum halda, at tað var skeivt ikki at brúka roynd­ir­nar í fjør í nógv størri mun enn vit hava gjørt tað í ár. Er nøkur eftirmeting av, hvussu hesin fiskiskapur hepn­aðist? Vit tillutaðu okk­ um í fjør nakað tað sama sum í ár, 150.000 tons. Royndir áttu at gjørt okk­ um klókari! Av teimum 150 túsund tons­unum í fjør vórðu 20.000 tons seld um uppisøluna, sum gav landskassanum 70 mió kr. Tað hevði eingin droymt um. Tá tað er sagt, so skal leggjast aftrat, at her vóru viður­skifti, sum vóru kapp­ ingar­avlagandi. Men tað átti ikki at verið forðingin fyri, at vit viðgjørdu hesi viðu­skifti og arbeiddu víðari út frá einum vinnuligum og liberal­ um sjónarmiði, sum vinnan hevði síni fingramerki á, og sum henda samgongan skuldi kunnað borgað fyri. Hvat sjálvum býtinum av makrelinum viðvíkur er tað ein longri søga, sum øll hava sína meing um, og sum vit kundu tosað sólina svarta um. Men skulu vit saman­bera við grindabýti, so er ónøgdin stór, størri grindin er. Leggja 50 hvalir beinini, fáa øll upp í eina balju, og øll eru nøgd, men liggja 200 hvalir á sand­ inum, fáa tey tvær baljur, og flestu eru ónøgd. Eingin kann eta seg meir enn mettan. Vit vita, at tey seinastu árini hevur verið ein ovur­ fisking. Vónandi fæst ein avtala ímillum stranda­lond­ ini út frá einum lívfrøðiligum sjónar­miði. Hvat okkara partur verður eftir avtaluna, má tíðin vísa, men tann brenn­andi spurningurin verð­ur, hvørjir skipabólkar skulu tá fiska? At vit tilluta okkum so stóran part sum vit gera nú, skulu vit halda fast við. Men tað, sum kan verða óheppið er, um stórar íløgur verða gjørd­ar í skipabólkunum. Ser­liga í skipabólkum, sum tradionelt ikki fiska uppi­ sjóvar­fisk. Ì lógini um vinnuligan fiski­skap stendur, at vit skulu tryggja besta sam­ felags­bú­skaparliga íkasti frá fiskivinnuni, støðugar ar­beiðis- og inntøku­møgu­ leikar, og møguleikar fyri vinnu­ligum virksemi um alt landið. Tankin við dagsins lóggávu er, at veiðan (fólksins ogn) og arbeiðsorkan verða spjadd um alt landið, men hetta hevur eisini sínar vansar. Tað er týdningarmikið, at bæði skip og virki gagnnýta framleiðsluorkuna. Tað fíggjar­liga úrslitið eigur altíð at viga mest. Tá tað er sagt, og vit síggja, hvussu býtið er landa­ frøðiliga, sæst skjótt, at øki í land­inum fara avstað við megin­partinum av kvotuni, meðan onnur ikki smyrja knívin. Hetta er ikki bara gald­andi fyri makrelbýtið, men fyri fiskivinnuna í síni heild. Hetta skal ikki skiljast í negativum týdningi fyri vinn­una, men meira sum ein politiskur trupulleiki, sum vit eiga at hava eina mein­ ing um. Hvussu ætla vit at mynda okkara samfelag kom­ andi árini, um hetta verð­ur gongdin? Verður talan um A og B øki? Eitt sindur óvið­ kom­andi, hvat makrel­být­ inum viðvíkur, og tó. Nú er nóg mikið tosað á hesum sinni, loyvið nú monn­um at fiska. Viðmerkingar og lesarabrøv til Sosialin skulu sendast til teldupostadressuna: post@sosialurin.fo Tá nýggja tingsetan byrjar á Ólavsøku, og tingfólk hava havt eina longri summarferiu enn flest onnur, eru ásetingar av fiskidøgum, út frá lógini um vinnuligan fiskiskap, eitt tað fyrsta, ið Tingið fer at viðgerða Síðan í 1985 hava Oggjaleikir verið fyriskipaðir. »The friendly games« hevur verið slagorðið hjá Oyggja­leikunum, tí hugsanin var líka nógv vinalag sum kapping, tá ið alt byrjaði. Men sum frá er liðið, hava leikirnir ment seg ómetaliga nógv bæði í vavi og dygd, og ikki minst føroysku úrslitini, síðan Føroyar í 1987 vunnu sítt fyrsta gullheiðursmerki yvir­høvur. Tað vóru flogbóltskvinnurnar, sum megnaðu tað. Fyri føroyska ítrótt undir einum eru Oyggja­ leikirnir besti og størsti sýnisgluggin. Serliga tá ið hugsað verður um tær ítróttagreinir, sum fáa ikk so nógva rúmd og umtalu dagliga. Í eina viku annaðhvørt ár kunnu næstan allar ítrótta­ greinir sleppa framat í miðlunum. Tá síggja og hoyra vit um judo, borðtennis, badminton, fimleik, bogaskjóting osfr. Vit síggja okkara bestu ímóti sínum javnlíkum frá øðrum smáum oyggja­sam­ feløgum. Og tað heilt serliga er, at vit hava møgu­ leika at vinna. Tað hava vit annars næstan ongan­ tíð, tá ið okkara bestu skulu royna seg. Fyri føroyska samleikan, hevur tað týdning, at okkurt bindur saman, tí tað er so ómetaliga nógv, sum skilir sundur, vísir tað seg. Hesa vikuna annaðhvørt ár, tá ið Oyggjaleikir eru, halda vit hvørki við Hoydal ella Holm Johannesen. Tá halda vit við Føroyum, og vit fara brádliga at vísa stóran áhgua í ítrótt, vit ongantíð hava sæð og enn minni roynt áður. Besta dømi um hetta, eg veit at siga frá, var tá ið leikirnir í 1999 á Gotlandi vóru av. Afturkomin fall eg í prát við eldri konu í einum handli. Eg kendi ikki hana og hon heldur ikki meg, men hon segði mær, at hon ongantíð í lívinum hevði verið so spent. Hon hevði gingið og reikað um gólvið, tí frásøgnin frá kvinnufinaluni í flog­ bólti var so fangandi. Hon hevði ongantíð spælt flogbólt, men tað var líka mikið. Hon var spent, og hon var glað um úrslitið. At hugsa sær. Føroyar høvdu vunnið! Síðan hesar leikirnar í 1999 hava føroysk kvinnu­lið í flogbólti staðið seg ómetaliga væl. Tær lærdu at vinna henda dagin í 99’, og tað er lær­ dómur, ið er týdningarmikil at taka við sær og lata víðari til tey, sum taka við eftir teg. Sama kann verða sagt um aðrar ítróttagreinir, sum nú hava tikið seg so langt fram, at Oyggjaleikir eru ikki longur ítróttaliga størsta avbjóðingin. Óført! Í hesum døgum við nógvum at skeldast um á politiska leikvøllinum, kunnu vit fegnast um eitt gott kast, eitt plettskot, super smash ella hvat vit nú skulu kalla tað. Føroyar stuðla Oyggjaleikum í 2013 við einari heilari millión krónum. Tað tryggjar, at nógvar ítróttagreinir fara at umboða Føroyar á Bermuda, og tað leggur lunnar undir sterkum før­ oyskum Oyggjaleikaboði í 2017, 2019 ella nær ið tað verður. Greið politisk raðfesting, sum heilt víst fer at verða afturlønt fleirfalt. Hetta ber boð um nýggj og margfeld føroysk ítróttabrøgd – kanska enntá á heimavølli um ikki so langa tíð. Tað skulu mangan nógv skeldaðu politikarar okkara rósast fyri! Magnus Tausen Stjóri í Námi EYGA MÁLIÐ Neyðugt at vinna onkuntíð! Eivin Jacobsen Løgtingsmaður