mánadagur 21. mai 2012síða 9

9 Mánadagur 21. mai 2012 · Nr. 58 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað eru trý sløg av lygn­ um: Lygn­ir, for­bann­að­ar lygn­ir og hagtøl. Hetta skal fyrr­verandi bretski for­sætis­ráðharrin, Ben­ jam­in Disraeli, hava sagt fyri nógv­um árum síðan. Spurningurin er bara, um tað passar, at hann nakran­tíð hevur sagt tað, tí tað er onki prógv fyri tí, og tí verður tað mestsum eitt git. At gita er at lúgva, er eisini ein máliska, so helst er tað ósatt, men kanska er tað satt. Tíbetur eru fólk, sum ikki eru so forbannað, at tey lúgva. Tíbetur eru tað nøkur fólk, sum lesa í bíbliuni, og tí eru full­ greið yvir, at tað, ikki at bera falskan vitnisburð ímóti næsta sínum er tað átt­anda boðið, sum vit menni­sk­ju skulu halda. Hetta forðar tó ikki so­ mu fólkunum at fegn­ast um, at hagtøl vísa, at talið av fosturtøkum í Føroyum er minkandi, hóast øll eru greið yvir, at føroysk fost­ur ikki neyðtúrviliga verða tikin í Føroyum. Kanska kann mann tá veru­liga siga, at hagtøl eru lygn­ir, ella í hvussu so er bara hálvir sannleikar. Tað eru eisini nøkur av hesum fólkunum, sum minn­ast til næsta sín. Sum­mi fólk, sum vilja vera miskunarsom og vilja forða fyri, at okkara fá­tæku, gomlu ella illa stød­du næstar skulu hava tað ringt. Tað er veruliga gott, at summi fólk fara upp í poli­tikk fyri at verja hesar bólk­ar­nar, og ikki vilja finna seg í, at tey sterku taka frá okkara veikaru næs­t­um. Eitt av hesum góðu fólk­um er Jenis av Rana, sum síðan hann byrjaði í politikki hevur viljað vart tey veiku, men sum nú er part­ur av einari sam­gongu, sum sambært hópa­tals ser­frøð­ing­um er við til at gera djúp­ar gjáir millum sterk og veik. Tí kom tað ikki óvart á nakran, tá fyrrverandi fak­felags­formaðurin, sum seinni bleiv formaður í Mið­flokk­i­num, hótti við at fara úr samgonguni. Tað var upp á tíðina søg­ du nógv. Hann segði enn­ tá sjálv­ur, at seinasti sølu­ dag­ur var komin. Men tá hann so kortini gjør­di av at halda fram, so hevði hann ikki logið á forsíðini á Sosialinum. Hann var, sambært sær sjálv­um, hvørki komin við einari lygn, einari for­ bann­að­ari lygn ella einum hag­tali. Hann hevði bara skift mein­ing, og tað mugu vit hava loyvi til. Vit skulu sjálv­andi ikki halda fast við nak­að, sum ikki passar, um vit finna útav, at tað ikki er so, sum vit av fyrstan tíð hildu. Vit mugu hava loyvi at blíva klókari. Men – og nú er tað, vit finn­ast at: Jenis er ikki bliv­in klókari! Nú skal hann bara brúka sína orku uppá at ávirka hini innan­í­frá - ein samvitska inni í sam­gongu­ni. Ja, nú skal hann sum part­ur av samgonguni syrg­ja fyri at leggja fót fyri samgonguni. Hann skal í prinsippinum gera hin­um í samgonguni for­ treð – akkurát sum øll hini í samgonguni, sum halda sann­leik­an vera, at “uttan­ fyri hevur mann so onga ávirk­an." Jenis er nevniliga ikki nakað eindømi - So langt burtur frá. Tað hevði helst borið til at kopp­að sam­gongu­ni, um øll sam­ gongu­fólk­ini, sum siga seg vera ímóti førda poli­ tik­ki­num góv­ust at lúgva fyri sær sjálv­um og okk­ um øll­um. Men kanska er tað ikki so galið, at tey pella fyri okk­um, sum hava valt tey. Onkun­tíð er tað rætt ikki at siga sannleikan. Onkun­tíð skal áttanda boð skúgvast til viks fyri at verja næstan. Skúla­ døm­ið er, um tú í 1942 stend­ur uttanfyri eini hús í Hol­landi, og nakrir týsk­ir sol­dat­ar spyrja um jødar eru inni í húsinum. Tá er tað rætt­asta helst at siga nei, og syrgja fyri, at næstin í húsinum ikki endar í ein­um sorgarleiki. Hinvegin segði Jo­sef Stalin, at tá ein mað­ur doyr er tað ein sorgar­ leikur, men tá ein míilión doyr, so er tað hagtøl. Kanska er tað her, at logikk­ur­in hjá andstøðuni í samgonguni veruliga kem­ur til sín rætt. Sjálvandi skulu vit verja einstaka næs­ta okkara, men um vit fara líka illa við teimum flestu, og tað tí verða hag­tøl, so er tað ongin sorgar­leik­ur. Hagtøl eru jú eitt slag av lygnum... Ella tað giti eg, at tað má vera, men tað er vist eisini ein for­bann­að lygn. Klumma: Áttanda boð aðr­ir politikarar, ið hava ein harð­ligan tóna, mugu tola at fáa aftur av somu skuffu. Politikarar kunnu gott kallast apur Herfyri var ein lands­stýris­ mað­ur skemtiliga kallaður fyri eina apu í einari røðu á 1. mai haldinum á Vaglinum. Hetta dámdi tó ikki Kaj Leo Johanne­sen, løgmanni. Eitt nú skrivaði Kaj Leo Johannesen, løg­mað­ur, soleiðis um hesa flagg­dags­ røðu: “So var aftur ein út­ spill­ing­a­r­herferð á Vagli­ num í dag, og hesi somu fólk sum halda røður, undrast hví færri og færri fólk møta at hoyra hetta tvætlið, við persón­ligari útspilling sum høvuðs­boðskapi, hvar po­li­ tik­ar­ar valdir av fólki­num verða kallaðir apur, og annað sum er so ljótt, at ein ikki tím­ur at taka tað uppaftur.” At kalla politikarar fyri ap­ur í einum skemtiligum tóna er heldur einki bein­ leið­is ólógligt í. Politikarar eiga nevniliga at tola nógv av. - Tá tú hevur til uppgávu at forvalta pengar og útinna vald­ið fyri fólkið, so eigur tú at tola ekstremt nógv av, mein­ar Torkil Rasmussen, og vísir á at hetta er stað­ fest í einum dómi í al­tjóða manna­rætt­inda­dóm­stóli­ num í Strassbourg. Siðiligir føroyskir miðlar Journa­list­urin, Jákup Bogi Joensen, sum er í starvs­venj­ ing hjá tabloid­avís­ini B.T. held­ur, at teir før­oysku miðl­ ar­nir eru rættiliga siði­ligir í teirri framferð, saman­borið við eitt nú dons­ku miðlarnar. - Herfyri var eg úti og bankaði á hurðina hjá Henrik Sass Larsen (dansk­ ur politikari, red). Eg havi ikki upplivað í Før­oyu­m, at eg havi verið úti og bankað á hurðina hjá nøkr­ um politikara. So tú fert heilt avgjørt nógv longri í Danmark, bæði fyri at fáa søguna, og nógv longur inn í persóns­málini, staðfestir Jákup Bogi Joensen. Jákup Bogi leggur eisi­ni dent á, at tað júst er upp­ gáv­an hjá miðlunum at vera kritiskir ímóti tí politikki­ num, sum verður førdur. Mark­ið gongur, tá tú fert inn á privatlívið hjá politikarum, um tað ikki eru avgerandi fyri at lýsa tað málið, sum tú við­gerð. - Tað er uppgávan hjá fjórða statsvaldinum at seta teir nasku spurningarnar, men eg haldi avgjørt ikki, at før­oysku miðlarnir fara ov langt. - Vit skulu halda okkum til regluna, sum sigur, at um tú verður ákærdur ella skuld- sett­ur fyri nakað, so eigur tú eisini at sleppa at siga tína síðu av málinum so skjótt sum møguligt. So øll, sum eru fyri ákoyringum hava altíð møgu­leika at svara aftur, og tað ger, at málini ikki bara verða lýst frá einari síðu, vísir Jákup á. Talufrælsi og demokrati Joan Ólavsdóttir er samd við Jákupi Boga og Torkili. - Fólk mugu hava loyvi at gera vart við sína ónøgd, og hó­ast kjakið mangan ikki er ser­l­iga konstruktivt, so er tað tó eitt tekin um, at fólk eru frustrerað um støðuna. Politik­ar­arnir eiga ikki at taka orðini og tón­an til sín, men tað er ein greiður boð­ skap­ur um ónøgd aftan­fyri, og tann boð­skap­urin eigur at verða tikin í álvara, heldur Joan. Hon sigur, at hóast donsku miðlarnir eru nógv meiri kritiskir móti donsku po­li­tik­arunum, so hava miðl­ ar og politikarar eitt pro­ fessio­nelt forhold, og báðir part­ar eru tilvitaðir um, at teir liva av hvørjum øðrum. Joan vísir á, at rætturin at siga sína hugsan er grund­ ar­lagið undir okkara moder­ naða demokratii. - Tað einasta, vit skulu semjast um, er, at vit eiga at sleppa at vera ósamd. Øll sleppa framat allastaðni í dag, og øll sleppa at siga sína hugsan. Vit hava nógv fora, tí vit hava nærum eitt infor­ ma­tións­anarki, og tað er gott, held­ur Joan. Men so leingi tað bara er munn­lig frustratión og ikki ein kropslig gerð, sum verða vend­ar móti politikarunum, so er tað ikki so álvarsamt. - Mín meting er, at um tú sigur nakað munnligt, so sleppur tú kanska av við nakr­ar frustratiónir, og so kem­ur gerðin kanska ikki. Men viss tú fert at skerja talu­frælsi, so fáa fólka kans­ ka tørv á at vísa sína ónøgd á ein annan hátt, og so kemur gerðin kanska, sigur Joan. ikarar eru erkvisnir Torkil Rasmussen, sum lesur jura, Joan Ólavsdóttir, sum er stjórnmálafrøðingur og arbeiðir á Borgini, og Jákup Bogi Joensen, sum lesur til journalist, vóru gestir til kjakið um, hvussu nógv vit kunnu loyva okkum at siga um tey fólkavaldu