mikudagur 23. mai 2012síða 18

Mikudagur 23. mai 2012 · Nr. 59 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Nótabarónarnir 1. partur Nótabarónar heiðraðir fyri at søpla milliardir burtur Hans Andrias Joensen reiðari Nýggjasta dømið um ódám­ ligu framferðina hjá nóta­ barónunum er eitt skriv til Løg­tingið, har tað hevur eydn­ast Felagnum Nóta­ skip, við stjóranum Jógvani Jesper­sen á odda, at sannføra 10 feløg um, at nótamennirnir eru “the good guys” í før­oysk­ ari fiskivinnu, hóast teir eru tað beint øvugta. Eg skal her greiða frá, hvussu hesir góðu nóta­ barón­ar – ið av einhvørjari marg­háttligari orsøk onkun­ tíð eru lýstir sum sannir fost­ ur­landsvinir – hava háttað sær, og hvussu teir hava kost­að føroyska sam­felag­ num milliardir av krónum í mistum inntøkum. Hetta hóast nakrir av teimum her fimm minuttir í tólv royna at keypa sær vælvild millum føroyingar við at byggja eitt móttøkuvirki á Tvøroyri. Í sjálvum sær eitt gott átak, men tað skuldi bara manglað, so nógv sum hesir nótabarónar hava fing­ið borið upp í lógvarnar, uttan at hava gjørt annað enn at leggja øðrum vinnu­ lívsfólkum forðingar í vegin. Svikagerðin Í 2009 fóru menn, ið varaðu av Reiðarafelanum, at gera vart við, at tað uttan iva var ein møguleiki fyri, at Føroyar kundu krevja ein størri part av makreltilfeinginum í Norð­urhøvum. Tað var tó skjótt, at Fe­ lagið Nótaskip við Jógvani Jespersen á odda, við hond og fót byrjaði at arbeiða ímóti at fáa størri makrelkvotu í føroyskum sjóøki. Jespersen royndi at greiða politikarum og embætis­ monn­um frá, at her var einki at fara eftir. Hesin fiskurin – t.e. makrelurin – hevði fyri nótabarónarnar einki annað virði, enn at verða avreiddur til mjølframleiðslu fyri 2-3 krónur kilo. Óneyðugt er at vísa á, at hetta er mót­prógv­ að, so tað stendur eftir. Í fjør sóust prísir heilt upp í 10 krónur kilo, og um rætt verð­ ur atborið, kann prísurin koma nógv longur upp í ár og kom­andi árini. Tíbetur lurtaði táver­andi og núverandi landstýris­ maður í fiskivinnimálum ikki eftir Jespersen og hans­ara nótabarónum. Fiski­mála­ ráð­harrin lurtaði hinvegin eftir táverandi formanni í Reið­arafelagnum, Vibergi Søre­nsen, og skrivaranum í sama felag, Árna Dam, ið høvdu ta sannføring, at tað lógu milliardir av pe­ningi og bíðaðu før­oyska sam­ felagnum fyri makrel­til­ feingið við Føroyar. Og rætt fingu teir. Hóast hetta eyðnaðist tað Jespersen og hinum nóta­ barónunum at kroysta eina sokallaða roll-over-skip­an ígjøgnum í 2009, so Føroyar framhaldandi bert fingu einans 4,7 prosent av felags makrelkvotuni. Bara hetta snigálopið hjá nóta­barón­ un­um kostaði hundraðtals milliónir í mistum inntøkum fyri føroyska samfelagið. Sigldu til Noregs við veiðuni Í 2010 var tó trúgvin millum okkum onnur so sterk uppá, at Føroyar kundi ogna sær meira av hesum dýra tilfeingi. Eisini landsstýrismaðurin helt, at nú var nóg mikið við at boyggja høvdið hjá okkum føroyingum mótvegis Noregi og ES. Vit áttu at krevja meira av felags makrel­kvot­ uni. Hann ætlaði sær at seta føroysku kvotuna munandi upp, sum sjálvandi var tað ein­asta rætta at gera, tí so nógvur makrelur var í før­ oysk­um sjógvi. Men hvat gera nóta­ barón­arnir? Jú, tá lands­ stýris­maðurin ikki makkar rætt og ætlar sær at áseta før­oysku makrel­kvotuna til 15 prosent, kæra Jesper­sen og nóta­barónarnir hann fyri løgmanni við ein­um brævi dagfest 6. juni 2010, undir heitinum “Áheit­an í makrel­ mál­inum”. Hendan dáragerð fær tey bæði bíbilsku líknils­ ini um farisearnar og slang­ una í paradísi at renna einum til hugs. Bakbitið hjá nótabarónun­ um móti sínum egnu lands­ monnum, við løtuvinningi fyri eyga, eydnaðist so mik­ ið væl, at kvotan tað árið bert varð ásett til umleið 7 prosent. Aftur hesaferð kost­ aðu Jespersen og nóta­barón­ arnir okkum føroyingum hund­raðtals milliónir. Og hetta kundi enntá hava kost­ að uppaftur meira, um nóta­ barónarnir fingu sín vilja við at áseta kvotuna til 4,7 prosent, sum hon var árið fyri. Bara í 2009 og 2010 hev­ur beista­gerðin hjá nóta­barón­ un­um sostatt kost­að før­ oyska samfelagnum milli­ ardir av krónum í mistum inntøkum. Og stóð tað til teir, var føroyska kvotan fram­ vegis ikki komin upp um tey 4,7 prosentini. Tað er óhugnaligt at hugsa sær, hvussu ørandi tær mistu upphæddirnar tá høvdu verið, afturat øllum tí, sum nótabarónarnir framm­an­undan hava kost­ að. Tíbetur vórðu teir tiknir við buksunum niðri og gjøg­ numskoðaðir. Bornir í gullstóli fyri beistagerð Fyri hesa gerð, sum er størsta beistagerð í føroyskari vinnu­ lívssøgu, verða somu per­ sónar nú heiðraðir og gyltir við at skúma meginpartin av rómanum av hækkaðu makrel­kvotuni. Eina kvotu­ hækking, sum aðrir hava út­vegað teimum, men sum hesir somu nótabarónar hava arbeitt við hond og fót ímóti, at vit sum tjóð kunnu ogna okkum. Gløggi lesarin spyr helst, hví nótabarónarnir so íðiliga hava arbeitt ímóti eini kvotu­ hækking í føroyskum sjógvi? Tað ljóðar fullkomiliga burt­ ur­við, og sæð frá einum samfelagsligum sjónarhorni, er tað eisini so. Men ikki í nóta­barónaheimi. Sakin er tann, at nóta­ barón­arnir einsamallir høvdu makrelkvotu í norskum sjógvi. Eina kvotu, sum aðrir føroy­ingar sjálvandi ikki máttu fáa lut í við at flyta og hækka kvotuna í føroyskum sjógvi. Hetta hevði hótt løtu­ vinningin hjá hesum fátali av nótabarónum og órógva teirra annars friðarliga og lætta fiskilív, har teir kundu fylla skip síni í norskum sjógvi, sigla tað til Noregs, og landa veiðuna har. Lági prísurin hevði so at siga ongan týdning fyri teir, tí føroysku skipini vóru so fá um norsku kvotuna, og tí var ovmikið í part. So nógv, at teir kundu fylla eina last fyri og aðra eftir, sigla í pendulfart millum norska feltið og norsku havnirnar til gleði og stóran profitt hjá bæði nótabarónum og ikki minst fyri norsku land­ ingar­støðirnar, ið sjálvandi gnýggj­aðu sær í hendurnar fyri bíliga fongin frá føroy­ ingum. Óneyðugt er at siga, at her var onki eyka avleitt virksemi í Føroyum, sum kom okkara samfelagi til góðar, eins og tað ger nú, eftir at vit hava hækkað okkara egnu kvotu. Men hví skuldu nótabarónarnir órógva seg við tí? Teir skovlaðu jú pen­ ing inn kortini. Tíbetur eru teir gjøgnumskoðaðir Nú nótabarónarnir eru tiknir við buksunum niðri, royna teir seg enn einaferð við einum bakbiti á okkum onnur í vinnuni. Men sjálvandi gera teir tað ikki einsamallir. Tað eru teir hóast alt ov snildir til. Eins og við áðurnevnda brævi til løgmann í 2010, har teir fingu aðrar bláoygdar sálir at skriva undir og harvið sabotera kvotuhækkingina tá, so royna teir seg enn eina­ ferð við sama kynstri, har teir miskreditera onnur í vinnuni. Aftur hesaferð við enn fleiri bláoygdum med­undir­skriv­ arum, sum eftir øllum at døma fram­vegis onki hava fatað av hesum glantrileiki hjá nóta­barónunum. Skamm fái tykkum, nóta­ barónar, við tykkara lands­ skaðiliga virksemi, sum tí­ betur alt fleiri eru vorðin varug við. Eisini politisku mynd­ugleikarnir. Vónandi fer avdúkingin av tykkara skaðavirksemi at síggj­ast aftur í makrel­ býtinum, so teir sum fyrstir vóru at vísa á virðið á makrel­ inum og ídnir hava arbeitt fyri øktari virðisøking av hesum stóra tilfeingi – til gagns fyri alt tað føroyska samfelagið – ikki verða við sviðið soð. Alt meðan nótabarónarnir, sum áhaldandi hava lagt forð­ingar í vegin fyri eini hægri kvotu, og so dyggiliga hava sovið í tímanum í síni líka­sælu í ikki so mikið sum royna at fáa meiri fyri makrelin, ótarnaðir sleppa avstað við meginpartinum av hesum fyri føroyska sam­ felagið ófatiliga stóru virð­ um. Ístaðin fyri at stinga okk­um í ryggin, átti Felagið Nótaskip at sent takkarskriv til Hósvíkar, at vit so treiskir hava hildið fast uppá, at Føroyar eiga meira makrel. Úrslitið av hesum er millum annað, at nótaskipini í 2011 hava havt tað størsta av­ lopið nakrantíð. Beinleiðis orsøkin til hetta risaavlop er sjálvandi, at nótaskipini hava kunnað fiskað so nógvan makrel við Føroyar. Vit bíða spentir eftir hesi tykk­ara tøkk fyri at hava skaff­að tykkum gyltar makrel­kvotur, sum tit í tykk­ ara fávitsku arbeiddu við hond og fót ímóti! Støðan við makrelinum undir Føroyum vísir sera greitt, hvussu sjúk okkara politiska skipan er, og hvussu skipanin ferð eftir ferð hoknar undir trýstinum frá tí kavrotna harkaliðnum av reiðarum, strámonnum og teirra loybbyistum. Við stuttskygdum løtuvinningi fyri eyga nýta nótabarónarnir eitthvørt høvi til at stinga kappingarneytar í ryggin. Væl stuðlaðir av bláoygdum fakfelagsleiðarum, ið verða lumpaðir til at stuðla »eini góðari sak«.