fríggjadagur 25. mai 2012síða 21

21 Fríggjadagur25. mai 2012 · Nr. 60 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Brúgvin um Sandá Sum vituligt er, so møti eg javnan fólki, ið fregnast eftir brúnni um Sandá – nær kemur hon, verður spurt. Jú, satt er, at arbeiðið hevur tikið drúgva tíð, men leingi er tað, ið væl skal vera. Arbeitt hevur verið við verk­ætlanini, bæði polit­ iskt og fakliga, í longri tíð. Her á landi er langt ímill­um brúgvabyggingar av slíkum slag sum hes­ari, og har­um­ framt fevnir verkætlanin eis­ini um vegastrekkini og rund­koyringar báðumegin sjálva brúnna; tann eina við Velbastaðvegin og hin við Glyvursvegin. Tá, ið talan eisini er um bygt øki, eina vakra á, og fleiri ferðsluæðrar, og at alt samanlagt skal ganga upp í eina væleydnaða eind, so hevur hendan uppgávan sett stór krøv og ført við sær hópin av fakligum av­ bjóðingum. Við brúnni um Sandá verða Glyvursvegur, Marknagilsvegur og Velba- staðvegur knýttir saman. Arbeitt hevur verið við at finna bestu loysnina, ið eisini fevnir um kanningar av undir­lendi, upptekning av rund­koyr­ingum, vegaføring v.m. Sandá og økið har um­ kring eru náttúruvøkur, og hetta skal virðast. Tí er ætl­ anin, at brúgvin skal hava minst møguligt árin á nær­ um­hvørvið. Brúgvin skal somu­leiðis vera eitt byggi­ listar­ligt vælaverk, - ja, ein prýði­ligur varði til okkara eftir­komarar. Arbeiðið verður nú boðið út í eini heildararbeiðstøku, og koma innkomnu tilboðini at verða dømd eftir einum ávísum lykli, har tað, um­ framt prísin, m.a. verður út­ sjóndin av brúnni, ið fer at telja nógv. Eisini verða serlig atlit tikin til bleytu ferðsluna, t.v.s. fólk til gongu, á súkklu, rørslutarnað o.s.fr. Nýggja brúgvin og vega­ strekkið fer at lætta nógv um gerandisdagin hjá teimum, sum hava sína føstu farleið millum Havnina og Argir. Tí kunnu teir borgarar, ið hava bíðað við langtan eftir hesi loysnini nú byrja at gleða seg til, at verkætlanin verður framd í verki; tí væntandi fer býráðið í næstu viku at taka undir við avgerðini hjá bygginevndini og teknisku nevnd, um at góðkenna út­ bjóðingartilfarið og at bjóða arbeiðið út. Nú røkist fyri eini loysn á nýggja sambandinum millum Glyvursveg á Argjum, brúgv um Sandá, og yvir í Velbastaðvegin, tí nú er byggiskráin klár, og arbeiðið verður boðið út í næstum. Marin Katrina Frýdal býráðslimur fyri Tjóðveldi Forkvinna í teknisku nevnd Limur í bygginevndini fyri brúnna um Sandá endaliga treyta holdningarnar hjá tí einstaka, heldur ikki hjá tíðindafólkum. Um so var, so kundu vit í einum skala sett fólk í bás: høgra - vinstra, trúgvandi - vantrúgvandi, góð - ring o.s.fr. Men soleiðis er tað lukkutíð ikki. Holdningar byggja í stórsta mun á kensluliga førningin, sum vit hava í viðføri. Tí er tað ein illusión at siga, at miðlafólk eru neutral, tí tað eru tey ikki, tað er eingin. Tí kunnu vit helst sanna, at tann prioritetur, sum miðlafólk leggja fyri dagin, er partur av teirra sannførda samleika, átrúnaðaliga, politiskt, moralskt og etiskt. Hesin veruleiki kann flyta mørkini. Tí hvat er tað mest áhugaverda og týdningarmikla? Hvussu verða sendingarnar valdar, og hvussu passa tær so í teir karmar, sum settir eru um virksemið hjá Kringvarpinum um sakliga og óhefta upplýsing og eitt fjøltáttað tilboð? Exponeringin Tað verður mangan sagt, at KvF hevur so avmarkaðar fíggjar­ karmar, at varpið ikki kann liva upp til ásetingarnar í kring­varps­ lógini og enn minni til public­ service-sáttmálan. Øll lisensgjøldini fara til lønir, sigst. Fíggjarkarmarnir sýnast trongir, men forða hesir karmar fyri, at tey sum velja millum fram­ leitt tilfar og keypt tilfar líkur ásetingar, sum eru í samsvari við settu karmarnar? Tað kann vera ilt at skilja. Vísandi til sannroyndina, at KvF ikki bara eru fólksins vaktarhundar, men eisini hava átikið sær leiklutin at gera av hvørjum veruleika tey velja at vaka yvir, og soleiðis tilætlað gera viðurskifti til dagsins issue, liggur tað tí ein ovurhondstór ábyrgd hjá programmleiðslunum at hava eygu eftir, hvat verður sett á dagsskrá. Hjá okkum hava vit fleiri dømi um mál, sum í substansi lítlan týdning hava havt, men orsaka exponeringini í vikur og mánaðir gerast høvuðsmálini. Eitt dømi um hetta er upp­ skotið um 266,b. Fyri mítt viðkom­ andi eitt mál, sum bert hevði eitt signalvirði og tí einki reelt virði í teirri løtu, tað varð drigið í ljósmála. Kanska kann KvF grundgeva sína exponering við at eingin skal líða undir mannminkan orsakað av húðaliti, kyni, átrúnaði ella tjóðskapi, sum publicservice- sáttmálin greinar. Kortini fekk hetta málið slíka rúmd, at tað var kanska stórsta málið í mánaðir, og tá tað loksins var samtykt broytti tað isolerað einki. At so viðgerðin hevði aðrar avleiðingar við nýggjum exponeringum á kynsliga orientering, er ein heilt onnur søga. Var tað ætlanin, so hava miðlarnir arbeitt við fjaldari dags­ skrá, sum ikki er í samljóði við setningarnar avtalaðir eru millum aðalráð og miðilin. Sama er galdandi fyri onnur etisk mál, sum krevja stórt var­ semi í miðlunum, skal nakað skilagott spyrjast burturúr. Her kann eg nevna fosturtøku, ílegumanipulering og onnur sera prinsipiell og eym mál. Slík mál eiga ikki at kloyva borgarnar í partar, har tey mest víðgongdu heinta bílig poeng uppá avgjørdar støður. Miðlaviðgerð, sum í seinasta enda kann skaða tey, sum broyttir viðgerðarháttir annars skuldu tryggja betri og hóskandi karmar og/ella livikor. Her hevur KvF ein stóran og avgerandi leiklut at tryggja sakliga upplýsing, har bæði átrúnaður og siðalæra føroyinga ikki verður traðkað undir fótum. Soldið Vit kunnu tí staðfesta, at virðis­ grundarlagið hjá miðlafólkum er avgerandi fyri, hvat verður valt og kanska serliga frávalt. Sagt øðrvísi, so liggur allur deffinitiónsrætturin í hondunum á nøkrum fáum, sum í roynd og veru kunnu fremja ella tálma fríu debattini, tá allur "veruleikin" skulu gjøgnum sjóneykuna, sum tey byggja sína vitsku á. Hetta er ikki sørt vandamikið. Farnu árini er KvF tíverri far­ ið burturfrá fríu debattini í útvarpi og sjónvarpi, har vit fyri árum síðani kundu lurta eftir orðaskiftum millum mótstandandi meiningar, og har lurtarar kundu ringja og siga sína hugsan, til at vit nú hava fingið tilgjørd set-up, har alt skal fara gjøgnum soldið hjá tíðindafólkinum, sum skipar fyri orðaskiftinum. Hetta er vandakós, sum doyvir upplýsingar- og talufrælsið, men ístaðin exponerar á tann defina­ tiónsrættin, sum tíðindafólk átaka sær. Eisini kann slík atferð í KvF orsaka, at bæði moralsk og etisk mørk verða flutt í samsvari við tær allýsingar, sum rákið í miðli­ num hevur. Hetta er sertak­liga principielt og ikki sørt órógvandi. Samanumtikið ákalla tíðinda­fólk sær ein integritet í sendingunum, sum illa ber til at seta spurnartekin við. Um onkur varpar ljós á skeivar ella tillagaðar vinklingar, so tykist svarið at byggja eina sentripala fatan av egnum leikluti sum ger, at man heldur, at tíðindafólkini fáa ilt í sína sjálvsfatan av berari indignatión. Hetta er at líkna við úttalilsini hjá stjóranum í KvF herfyri, har hon sammetti síni starvsfólk við primadonnur. Rótleys offur Miðlarnir hava eisini ovurhonds stóra ávirkan á yngra ættarliðið og teirra fatan av samtíðini. Miðla­verðin kann gera til­stund­ andi ættarliðini vinglut og støðuleys, sum passivt leppa í seg sendingarnar, sum í jøvnum streymum verða varpaðar teimum. Markleysi floymurin ger tey til rótleys offur, sum ikki megna at fyrihalda seg kritiskt til týdning og innihaldið í sendingunum. Meðan góðir vanar og tradi­ tiónir fána burtur sum leiðreglur, svinnur eisini fatanin av, hvat er rætt og hvat er skeivt. Góðir siðir og virðingin hvør fyri øðrum fær aðrar dimensiónir - ja, missa sín upprunatýdning. Vaksandi partur av informatiónini og harvið fatanini av sínámillum sambondum verður ordnað umvegis músaknøttin, har tilber at ogna sær tað einum lystir - ikki minst porno, harðskap, fanatismu og annað lættisoppakent. Tað ónormala verður normalt og øvugt. Í hesum sambandinum hevur Kringvarpið av og á roynt seg við undirhaldssendingum við skiftandi hepni. Í vetur var framhaldssending í SvF - Moldvarp, sum, umframt (eftir míni fatan) poengleys, eisini í flestu pørtunum var beinleiðis blasfemisk. Henda sending var ikki KvF til rós, tvørturímóti. Og í seinastuni hevur so SvF sent íslendska skemtisending, sum neyvan kann roknast at hoyra undir jaligu ásetingarnar í publicservice- sáttmálanum. Bulverk Sæð í hesum veruleikanum, so hevur KvF eina óvurstóra uppgávu heldur at varpa ljós á og gera sendingar, sum styrkja okkara kristna siðaarv, mentanar¬virði og ikki minst varpa ljós á mørkini millum rangt og rætt. At verja tað sum gott er, at vera eitt jaligt bulverk móti áhaldandi floyminum av spillandi tilfari, sum nærum markleyst stendur øllum í boði. Kringvarp Føroya skal, um­ framt at vera álitisvekjandi og dygg­asti tíðindaberin, endurspegla gerandisdagin og veruleikan hjá føroyingum í øllum sínum fjølbroytni innan átrúnað, livihátt, frítíð, arbeiðs- og familjulív. Tí liggur tað ein ovurhonds stór ábyrgd á herðunum hjá KvF. Ein sera krevjandi uppgáva, sum leiðsla og starvsfólk skulu taka í stórsta álvara. KvF hevur stórt frælsi í sínu virki. Frælsi, sum gevur myndugleika og møguleikar, men sum sanniliga eisini krevur ábyrgd fyri hvussu disponerað verður. Vónandi fer KvF framyvir at hava hepna hond at virka í samsvari við lóg og public-service avtalur - føroyska fólkinum at frama. tíðargrein kjak