mánadagur 4. juni 2012síða 25

25 Mánadagur 4. juni 2012 · Nr. 63 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Meirilutin ræður! Sirið Stenberg Tjóðveldi Komandi ár hevði danski heimspekingurin Søren Kierke­gaard fylt 200 ár. Hann livdi í eini tíð, tá ið fólk byrjaðu at venda eina­ræð­ inum bakið, og fóru at krevja fólkaræði. Kierkegaard bard­ ist ímóti fólksins krøvum um fólkaræðislig rættindi og ávaraði ímóti hesum, tí sum hann segði ”býttleikin hjá meirliutanum fór at taka ræði av upplýsta minni­ lutanum ” Soleiðis standur at lesa í bókini um Søren Kierkegaard ”Antin Ella” hjá Ólavi Rasmussen. Hóast orðini eru søgd fyri so langari tíð síðan, so eru tey runnin mær til hugs mangar ferðir seinasta hálva árið. Og hóast eg av innasta hjarta trúgvi uppá, og vil arbeiða fyri fólkaræðinum, so kann eg ikki lata vera við at hugsa, at Kierke­gaard hevði rætt í sínum hugsanum um av­ markingarnar í fólka­ræð­in­ um- tíverri. Úti í stóru verð síggja vit fólk, sum berjast fyri at fáa fólkaræði- og lata lív fyri at vinna sær hesi rættindi. Sjálvi eru vit heldur ikki komin til fólkaræði av ongum, men gjøgnum teir kampar okkara forfedrar hava vunnið okk­ um. Kampar sum hava kostað nógvum dyrt. Okkara samfelag er grund­að á fólkaræði. Vit hava øll rætt til at velja teir politikarar at umboða okkum, sum vit meta best kunnu um­boða okkara sjónarmið. Hes­um politikarum lata vit upp í hendur at umsita okk­ ara atkvøðu, og at taka av­ gerðir, sum skulu vera fólk­ inum og samfelagnum at gagni. Tilgongdin til at taka avgerðirnar eru grundaðar á eitt sakligt orðaskifti har allar hugsanir hava full­an rætt at koma fram, og vera viðgjørdar, soleiðis at av­ gerðin kann takast á full­góð­ um grundarlagi. Men hvussu er tað vit um­ sita fólkaræði ? Í viðgerðini av øllum teim­um stóru málunum, t.d flatskattamálinum, skatt­ing­ ini av pensjónum og makrel­ málinum, hevur andstøðan so at siga viðgjørt málini við seg sjálva. Samgongan hev­ ur nærum kollektivt havt munnkurv ! Nógvir spurn­ ingar eru settir uttan, at vit so mikið sum hava fingið svar. Spurningar sum Føroya fólk hevur rætt til at fáa svaraðar. Hvussu kann ein samgonga nokta at luttaka í einum demokratiskum orðaskifti ? Er tað ikki tað hon er vald til, so hon kann taka skilagóðar avgerðir? Er hetta fólkaræði ? Somuleiðis hevur sam­ gong­an tilvitað valt at leggja stórar samfelagsligar avgerðir upp í hendurnar á einstøkum persónum. Uttan skrivaðar sakligar reglur og mannagongdir kann t.d fiski­ málaráðharrin lata makrelin út til tey sum hann vil. Sokallaða makrel­sam­ gongan fekk skotið í skógv­ arnar, at hon ikki megnaði at skapa vinnuni stabilitet og tryggar karmar. So má niðurstøðan vera at stabili­ tetur og tryggir karmar fyri vinnuna er at vera væl við landsstyrismannin, og at vóna at hann verður sitandi í allar ævir. Tí hugsa tær hvat hendir um onkur annar kemur í sessin, sum hevur aðrar hugsanir ? Tja.... fólkaræði ella eina­ ræði, tað er so spurningurin ? Ja, eg fari at ivast, tá ið tinglimir alment siga hvat teir meta vera rætt, og allíkavæl atkvøða ímóti hesum, tí onkur gevur teimum ordrar til hvat teir skulu gera. Tá veruleikin lýgur viðmerkingar til Hanus Samró, løgtingsfólk Teitur Vágadal sjúkrarøktarfrøðislesandi Nú er Hanus Samró farin í kórið, sum ákærir miðlar fyri at vera ov einstáttaðar. Serliga hugsar hann um flat­ skattin. Hansara uppáhald er, at ein einlig mamma kann for­ vinna 120 túsund uttan at gjalda skatt. Landsskattur og kommunskattur Heilt greitt kunnu vit beinan­ vegin staðfesta, at fólkavaldi løgtingsmaðurin tilvitað fremur misvísandi orðaspæl. Hetta við bert einum enda­ máli. At bera sokallaðu betr­ ingar hjá samgongum fram, sum nakað gott. Hyggja vit eftir skatta­ talv­unum hjá Taks fyri 2011 og 2012, síggja vit, at við­ kom­andi, sum forvinnur 120 tús­und um mánaðin, hevur fingið ein skattalætta á heili 800 kr. Ja heili 800 kr ella heili 67 kr meira um mánaðin. Sanniliga hevur samgongan broytt liviumstøðurnar hjá einligum mammum, má staðfestast. Her mugu vit jú sjálvandi IKKI hugsa um, at Heilsutrygd, ALS inngjald, matur o.m.a. er hækkað. Og Hanus Samró mann allarhelst hava gloymt (við vilja?) at samlaði skatturin (kommunurskattur er eisini til) er 30.000 kr. Sum gevur altso 90.000 til egið brúk. Sannleikin Er tann, at fráflyting er ger­andiskostur í Føroyum. Javnan hava miðlar lýsingar av fólki, harímillum einligar mammur, sum flyta av land­ inum. Prísstøðið, sum er 14% hægri, er ein orsøk, men metti samgongan at tað var ikki neyðugt at kanna. Tað ringasta er tó tað, ið fór at koma óansæð, roynir BADH-samgongan at taka heiðurin av. Hækking av barn­afrádráttinum varð stung­in út í kortið áðrenn valið. Allir flokkar eiga heið­ ur­in fyri tað. Men at Hanus Samró heldur, at lívið verður lættari hjá einligum mammum við ein­um skattalætta á lúsa 800 kr + 1000 kr pr barn vís­ir tíanverri, hvussu veru­leika­ fjar núverandi samgonga er. Sjálvandi skal tað loysa seg at arbeiða. Men hvussu skal tað loysa seg at liva, tá prísstøðið er ov høgt, bú­ staðar­møguleikar ov eins­ táttaðir og dýrir? Vil samgongan nakað, so kannar hon, ikki gitir. Ella er alt farið í fisk? At ein statsministari (okk­ ara løgmaður) í nøkrum øðrum framkomnum land­i hevði sitið sum for­ mað­ur í einum makrel­ bólki, og saman við sín­um fiski­mála­ráð­harra luta fiski­ríkidømi út eftir ein­ um leísti sum teir sjálvir funnu fyri gott, tað hevði verið óhugsandi, eins og tað hevði fingið av­leið­ing­ ar fyri tí teirra stjórn. At hugsa sær, at hesir báðir garparnir hava sitið í 4 mánaðar fyri at finna út av um tað skuldi verða eitt 25 oyra, eitt 50 oyra ella 75 oyru uppá hvørt kilo, so hvørt sum nøgdin av makreli vaks í tonsun. Maka til molboara mak­verk skal ein leita leingi eftir, trúgvi neyvan tað finnist nakað líknandi, uttan kanska í Belarus ella Ukraine. Gølan við fiskiloyvum og manupulatiónin hes­ um viðvíkjandi, tað er so langt úti, at eg má siga sum onkur 1.Mai dags røðari, at mafian hevði rodna. Meðan løgmaður varð degraderaður til eina politiska finnu í skatta og pensiónspolitikkinum av fíggjar­málaráðharranum, so er støðan júst tann sama í makrelmálinum. Sjálvt um Løgmaður sein­ astu 4 mánaðarnar full­væl hevur verið greið­ur yvur, at stórur meiri­luti er á løgtingi fyri eini upp­boðs­ sølu, bæði í hansara egna flokki, allari andstøð­uni og har afturat miðflokkinum, so hevur undir­brótligheit løg­mans mótvegis Fólka­ flokk­inum gjørt hann blind­an, soleiðis at hann heilt einfalt ikki vil síggja veruleikan í eyguni. At Eivin Jacobsennú sigur nokk er nokk, aftaná hann hevur verið við til at ført reinan fólkaflokkspolitik í eitt hálvt ár, tað skilji eg og onnur við mær sera væl. Men tað má vera okkurt heilt spinnandi galið, tá ein borgarlig samgonga nærum er við at fara í upploysn í teirri stremban, at mótarbeiða at ein uppboðsøla verður sett á stovn. Tað vil siga tað sama sum, at teir sum skulu veiða eins og avreiða makrelin, sum vónandi kemur aftur í ár, teir hava ikki ánilsi av hvat prísurin á makrelinum verður, heilt einfalt tí politiski mynduleikin forðar fyri at ein marknaðarlykil er sum kann vísa veruliga marknaðarprísin. Tí er vandi fyri, at lítil og eingin kapping verð­ur um makrelin, nú Fólka­flokk­ urin helst áðrenn morgin­ dagurin kemur, sum ikki einaferð setur Løg­mann uppá pláss, soleiðis at uppboðssølan verður av ongum, ella kanska eitt neyðaregg. Vit hava í dag tvær olju­sølur, har kappingin er als eingin. Kostar ein litur diesel kr. 10 krónur hjá Magn, so kann tú vera iva­leysur um, at liturin hjá kapp­ingar­ neytanum eisini kostar 10 krónur. Nú er tað so komið har­til, at vit hava ein fiski­ mála­ráð­harra sum letur hánt um tær fríu markn­ aðar­treyt­ir­nar. Í al­mennu fjøl­miðl­un­um hev­ur hann púra ósmæð­ið sagt, at hann arbeiður fyri " ein­ um bólki " í sam­felag­num. Fyri­treyt­ir­nar hjá "hesum bólki" er fyrst og fremst at kenna tele­fon­umm­ari hjá sama fiski­mála­ráð­harra. Tað vil siga tað sama sum, at fiski­mála­ráð­harrin í stað­in fyri at arbeiða fyri alt sam­felagið, so velur hann sær ein " serligan bólk " burt­ur úr fjøldini. Er fiski­mála­ráðið við at skifta ham, soleiðis at tað fram­yvur skal eíta Rá­fiska­grunnur fiski­ málaráð­harrans, tað sær ikki mætari út. Ruðulleikin fullkomin Frank Davidsen