mánadagur 4. juni 2012síða 26

Mánadagur 4. juni 2012 · Nr. 63 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Bottom of Form 1 Fyri 22 árum síðani fóru granskarar á lærda háskúl­ an­um Wisconsin-Madison í USA at kanna svøvnin hjá fólki. Endamálið var at kanna, um nakað samband var millum svøvnin og til- burðirnar av krabbameini. Nú er úrslitið komið, og frá- greiðingin er ikki serliga huga­ligur lesnaður. Amerikonsku gransk­ar­ ar­nir siga, at fólk, sum hava stórar andatrupulleikar, tá tey sova, eru í 4,8 ferðir størri vanda fyri at fáa krabba­mein enn tey, sum ikki hava slíkar trupulleikar. Tey, sum hava heldur minni andatrupulleikar í svøvni, eru í tvær ferðir størri vanda fyri at fáa krabbamein, og hjá teimum, sum bara hava smávegis trupulleikar við andadráttinum, tá tey sova, veksur vandin fyri krabba­ meini 10 prosent. Tekur súrevnið Teir amerikonsku gransk­ ar­arnir siga, at snorking og størri trupulleikar við anda­ dráttinum taka súrevni úr kroppinum, so blóðæðrarnar gerast størri, og at hetta kann elva til krabbasvullir. Hetta er fyrstu ferð, at gransking hevur staðfest, at andatrupulleikar um náttina økja vandan fyri, at fólk fáa krabbamein. Norski granskarin Ståle Pallesen sigur tað vera sann­ líkt, at súrevnistrot og størri blóðæðrar økja vandan fyri krabbameini. Spurdur, hvat fólk skulu gera fyri at sleppa undan snorking, svarar pro­ fessarin, at fólk eiga at leggja seg á liðina at sova. Ikki á ryggin. – Hendan reglan er sjálv­ andi ikki løtt at halda, men eitt gamalt hugskot er at seyma ein tennisbólt aftan fyri á nátttroyggjuni, sigur Ståle Pallesen við norska kring­varpið. Vektin stórur trupulleiki Fólk, sum viga ov nógv, snorka verri enn onnur. Í veru­leikanum er vektin tann mest vanliga orsøkin til snork­ing, og tí mælir Ståle Pallesen snorkarum til at gera okkurt fyri at fáa vísaran á vektini longri nið­ ur. Tey, sum líða av svøvn­ apnø, eiga at venda sær til lækna fyri at fáa hjálp. Júst svøvnapnø er ein tann mest vanligi svøvntrupulleikin hjá fólki og ber í sær, at anda­drátturin steðgar í 10 sekund minst fimm ferðir hvønn tíma. Av tí at hetta kann henda fleiri ferðir um náttina, kunnu fólk við hes­ um trupulleikanum ofta kenna seg móð heldur enn hvíld, tá tey vakna um morg­ unin. Ståle Pallesen sigur, at nógv fólk vita ikki, at tey líða av svøvnapné. Men tey, sum halda seg hava illgruna um tað, eiga at venda sær til læknan, so læknin kann taka støðu til, um tað er neyðugt við viðgerð. Snorking kann fleirfalda vandan fyri krabba­meini Snorking kann forða fyri, at kroppurin fær tað súrevnið, sum hann skal hava um náttina, og tað kann fáa álvarssamar avleiðingar Tað er betur at liggja á liðini enn á rygginum og sova Mynd: Polfoto Fólk, sum líða av svøvnapné, kunnu fáa hjálp frá einum andingartóli mynd: Polfoto