mikudagur 10. mars 2004síða 6
‹ fyrra síða allar 17 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 48 - 10. mars 2004
Nr. 48 - 10. mars 2004
11
Støðan í heiminum er broytt nógv seinastu 15 árini og
Kalda Kríggið millum Eystur og Vestur er av. Føroyar
vóru ein finna í sálarliga stríðnum millum Sovjettsam-
veldið og USA. Hóast blot kom í viðurskiftini fyri
fimtan árum síðani, hevur Løgtingið ikki aftur viðgjørt
støðu sína við atliti til "uttanveltaðu" støðu Føroya.
Tí kann tað tykjast óheppið, at ein meiriluti í løgtingsins
uttanlandsnevnd tekur undir við undanfarna og sitandi
løgmanni, og gevur samgonguni NATO loyvi at gera
tøkniligar forkanningar í samband við ætlanina at
byggja eina nýggja samskiftisskipan á Eiði og á Sorn-
felli, áðrenn eitt aðalorðaskifti um trygdarpolitikk hevur
verið á Føroya Løgtingi.
Løgtingið hevur gjørt fýra samtyktir, har uttanveltaða
støðan verður staðfest. Løgtingið hevur sagt umheimin-
um, at Føroyar skulu haldast uttan fyri ósemjur landanna
millum, og at hervald ikki skal verða knýtt at støðunum,
NATO lat byggja ímóti Løgtingsins vilja í fimti- og
sekstiárunum.
Hvørki Danmark ella NATO hava virt hesar samtyktir,
og einki er gjørt fyri at fremja fráboðaninar í verki. Tað
merkir, at føroyingar í stillum hava góðtikið støðuna, og
tað er neyvan í andsøgn til vestansinnaðu støðu føroy-
inga. Men hiðani og so geva loyvi til kanningar er eitt
stórt lop.
Hevði tað ikki sømt seg betur, um Løgtingið hevði við-
gjørt støðu Føroya, áðrenn nakað loyvi varð givið.
Somuleiðis hevði tað havt týdning, um eitt samt Løgting
kundi gjørt eina nýggja samtykt, sum myndaði støðuna í
heiminum í dag. Víst er bara talan um forkanningar, men
spurningurin er so, um sjálvt eitt forkanningarloyvi er í
samsvar við hernaðarsamtyktirnar.
Løgmaður helt fyri í útvarpssamrøðu sunnudagin, at nú
mátti landsstýrið svara, tí drálað varð so leingi. Tá
undanfarna Landsstýri hevur sitið og bølt á tí í 3 ár, so er
tað óheppið fyri Føroyar og ikki bara fyri undanfarnu
samgongu. Tí er skiljandi, at løgmaður vil, at nakað skal
henda í málinum. At loyva kanningar er sjálvandi ikki
tað sama sum at loyva bygging. Men hevði tað tó ikki
verið rætt at havt eitt orðaskifti um málið á tingi áðrenn?
Nú er so bara at vóna, at Løgtingið brúkar tíðina frá nú
av og til ein formell áheitan um loyvi til bygging kemur,
til at hava orðaskifti um støðuna, so Føroyar kann geva
eitt greitt svar beinanvegin til hesa umsókn sum ein
seriøsur samstarvspartur á altjóða leikpallinum.
Vit mugu so bara sanna, at vissuliga drálaði undanfarna
landsstýrið, tí fyrispurningurin kom fyri trimum árum
síðani. Men hinvegin hevði NATO arbeitt við sonevndu
SSSB-Far ætlanini í eini fimtan ár, áðrenn landsstýrið
fekk ein fyrispurning. Tá alt hetta er sagt, so skal
leggjast afturat, at hetta er helst fyrstuferð, at danskir
verjumyndugleikar, landsstýrið og Løgtingið - uttan-
landsnevndin - spæla við opnum kortum. Tað er hóast alt
eitt framstig, men eftir stendur, at fyri fyrstuferð fær ein
verju- ella hernaðarsamgonga loyvi at at gera kanningar
í Føroyum.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Orðaskifti og kanningar
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
JónBrianHvidtfeldtjonbrian@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo
Heini í Skorini heini@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Anna V. Ellingsgaard ave@post.olivant.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 228909
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Hans Pauli Strøm
landsstýrismaður í
javnstøðumálum
Á kvinnudegnum 8. mars
2004
Hitt kynið
Í føroyskum politikki eru
konufólk framhaldandi hitt
kynið. Fáar í tali, og fyri
føroyingar, sum ganga inn
fyri
javnari
politiskari
umboðan millum kynini,
vóru útlitini alt annað enn
bjørt eftir løgtingsvalið í
januar í ár. Seinastu 10
árini hava verið 4 ella 5
konufólk millum løgtings-
limirnar, men í ár minkaðu
talið so niður í 3.
Tað hægsta talið av
kvinnuligum løgtingslim-
um nakrantíð er 5. Hetta
var í 1994, tá Maria Han-
sen, Lisbet L. Petersen,
Marita Petersen, Helena
Dam á Neystabø og Inge-
borg Vinther í eitt tíðar-
skeið høvdu sæti á tingi. Í
løgtinginum vóru tá 32
limir, so í eitt tíðarskeið var
kvinnuliga umboðanin í
føroyska
parlamentinum
knappliga 16 prosent. Hetta
er føroyskt met.
Hugvekjandi
Hesi tøl eru hugvekjandi.
Serliga tá fjølmiðlarnir júst
hava borið tey tíðindi, at
fjórði
hvør
fólkavaldi
politikari í Irak skal vera
konufólk. Hetta er komið í
eina fyribils grundlóg, sum
Irakiska Stjórnarráðið er
komið ásamt um við teirri
grundgeving, at valskip-
anin skal tryggja eina
rættvísa umboðan av øllum
landsins íbúgvum.
Kvinnurnar skulu sostatt
telja 25 prosent í irakiska
parlamentinum, meðan tær
eftir 20. januar í ár telja 9,3
prosent í føroyska løgting-
inum. Tær telja helvtina av
landsins íbúgvum, og tær
eru ein lítil minniluti á
tingi. Tær eru hitt kynið.
Í landsstýrinum er støðan
einki øðrvísi. Vit hava havt
kvinnuligan
løgmann,
Maritu Petersen, og í eitt
tíðarskeið í 80’unum vóru
tvey konufólk í landsstýrin-
um. Hesar vóru Karolina
Petersen og Jóngerð Purk-
hús. Annars hevur ein ella
eingin kona verið millum
tey, ið manna landsins stýri.
Og nú nýtt landsstýrið
varð skipað, var harmiligt
at einki pláss var fyri nøkr-
um konufólki. Eitt slag av
javnstøðupolitiskari null-
hugsjón kundi man freistast
til at hugsa. Men tað eigur
so at fáa hesar somu polit-
isku flokkar at taka sær um
reiggj til frama fyri einum
meira virknum javnstøðu-
politikki.
Almenn ábyrgd
Fólk eru sera ójøvn á máli
um, um tað er ein almenn
uppgáva og ábyrgd at fáa
fleiri konufólk at verða
virkin í politikki. Tær hava
somu
møguleikar
sum
menninir at gera seg gald-
andi politiskt, verður sagt.
Tað eru teirra egna val,
verður sagt. Tær hava ikki
hug at fara upp í politikk, tí
tær
raðfesta
familjuna
hægri, verður sagt. Og úr
politisku flokkunum hoyr-
ist, at tað als ikki er nøkur
løtt uppgáva at fáa tær at
stilla upp.
Sum landsstýrismaður í
javnstøðumálum haldi eg,
at tað almenna eigur at
virka fyri, at kynsbýtið í
politikki verður javnari, við
at fleiri konufólk fáa sæti á
tingi. Spurningurin er so,
hvussu tað ber til at røkka
hesum máli.
Orsøkir
Higartil er mær vitandi ikki
nógv arbeiði gjørt fyri at
útvega upplýsingar, sum
kundu víst á møguligar
orsøkir til, at so fá konufólk
eru millum okkara fólka-
valdu. Aloftast eru gitingar
og pástandir grundarlagið
undir kjakinum, tá hesin
spurningur er á skránni,
bæði í privatum og almenn-
um høpi.
Javnstøðunevndin hevur
tikið eitt áhugavert stig til
at nærkast einum svari við
at biðja um eina Gallup-
kanning av arbeiðsbýtinum
í teimum føroysku heimun-
um. Ikki tí at eg haldi, at
tað almenna skal leggja
uppí tað, sum fer fram
innanveggja í heiminum.
Men eg haldi tað vera
áhugavert at fáa at vita, um
ein orsøk til, at vit hava so
fáar kvinnuligar politikarar
er, at tær eru ovbyrjaðar, tí
tær umframt at arbeiða
allan dagin, eisini einsa-
mallar standa fyri húsi og
heimi.
Tiltøk
Fleiri upplýsingar um livi-
kor, um familjumynstur,
um arbeiðslív og um onnur
viðkomandi viðurskifti eru
neyðugar, fyri at fáa greiðu
á, hví tann kvinnuligan um-
boðanin á tingi er so av-
markað.
Eisini eiga vit at skipa
fyri ítøkiligum átøkum fyri
at røkka málinum: einum
javnari kynsbýti á tingi.
Átakið Fleiri kvinnur á
ting, sum Javnstøðunevnd-
in tók stig til fyri løg-
tingsvalið í 2002 er eitt gott
dømi um eitt væleydnað
átak: 4 konufólk vórðu
valdar, og tað var samsvar
millum talið á kvinnuligum
valevnum og talinum á
kvinnum, sum komu inn.
Ójavni í javnstøðu-
arbeiðinum?
Løgtingslóg um javnstøðu
millum kvinnur og menn
kom í gildi í 1994. Hon
hevur til endamáls at beina
burtur allan mismun vegna
kyn, og at veita kvinnum og
monnum eins møguleikar
til útbúgving, arbeiði um-
framt til yrkisliga og ment-
anarliga menning. Eisini
ásetur hon, at Javnstøðu-
nevnd skal veljast eftir
hvørt løgtingsval.
Higartil er høvuðsdentur-
in í tí almenna arbeiðinum
fyri javnstøðu lagdur á at
betra um støðuna hjá
kvinnum. Stórur tørvur
hevur verið og er fram-
haldandi á hesum arbeiði,
sum Javnstøðunevndin hev-
ur gingið á odda fyri.
Men tíðin er eisini komin
til at breiðka javnstøðu-
arbeiðið til at fevna um
spurningar, sum beinleiðis
eru tengdir at livikorunum
hjá mannfólki. Eitt dømi
um ein slíkan spurning, ein
ójavna í javnstøðuni, er
foreldramyndugleiki.
Á
hesum økinum eru tað
menninir, páparnir, sum eru
fyri vanbýti. Á heimasíðuni
hjá
Javnstøðunevndini,
www.javnratt.fo, eru ymsar
síður av spurninginum um
foreldramyndugleika lýstar.
Og fyri stuttum varð eitt
felag stovnað, sum hevur til
endamáls at arbeiða fyri
rættinum hjá barninum til
bæði foreldrini.
At enda
Javnstøðulógin hevur nú 10
ár á baki. Og arbeiðið fyri
javnstøðu er við tíðini ment
til at fevna um spurningar,
sum bæði kvinnur og menn
kunnu taka til sín. Soleiðis
skal tað eisini vera.
Tann gongda javnstøðu-
leiðin er eitt samanspæl
millum privat tiltøk, sprott-
in úr grasrótunum, og eitt
miðvíst arbeiði í almennu
fyrisitingini. Hetta arbeiði
krevur eina væl gjøgnum-
hugsaða langtíðarætlan, har
ítøkilig mál verða sett, og
har úrslit verða mátað.
Í Almanna- og heilsu-
málaráðnum fara vit nú í
holt við hetta drúgva og
neyðuga arbeiðið.
Javnstøðulógin 10 ár á baki
VIÐMERKINGAR
Skipaður kvinnuhandil í Føroyum
Tóta Árnadóttir
Fyri skjótt 10 árum síðani
flutti undirritaða til Runa-
víkar. Tað var meðan
kreppan enn lá yvir landið
og stemningurin av at alt
var meira ella minni í bíði-
støðu var nakað tann sami
allastaðni. Eg hugsaði tí
ikki stórvegis um, at tað var
so alstórur munur á lívinum
í Havn og so her inni á tí
vakra Skálafjørðinum. Men
hesi seinastu tíggju árini er
mangt broytt, samfelags-
hjólini fóru at mala aftur
uppá gott og ilt, og nógva
staðni hava vit sæð menn-
ing á fleiri økjum, bæði bú-
skaparliga og mentanarliga.
Eisini inni á Skálafjørðin-
um hevur menning verið,
og í kommununi, sum í sín-
um búmerki hevur sloganið
"Ein kommuna í menn-
ing", kanska eina mest.
Men hvat er hetta fyri
menning? Vinnulívið er
ment, og nýggj hús vera
bygd. Ein nýggjur barna-
garður er komin. So far so
good.
Men hvat er hent á ment-
anarøkinum? Jú, her eru vit
enn í somu bíðistøðu sum
fyru
10
árum
síðani.
Sunnudag
seinnapartur
tykist verða idealstøðan hjá
teimum sum ráða fyri borg-
um. Møtir, ein biltúr um
veðrið er gott, kanska eina
hendinga klassiska konsert
í býráðshøllini. Av og á ein
"rimmar dansur" til frama
fyri okkurt ítróttarfelag.
Ein nevnd er sett at tosa um
mentanarhús, tað er í roynd
og veru tað, ið er hent uppá
10 ár. Seinast eg frætti, var
ætlanin at sláa eitt tílíkt hús
saman við onkrum slagi av
ítróttarhúsi, ja, tí er fót-
bóltur kanska ikki eisini
mentan? (Jú tað er tað,
líkasum hondbóltur, bindi-
klubbar, skerpikjøt, missi-
ónsmøtir, føroyskur dansur
og postalínsmáling..... men
tað er kortini munur á, og
alt kann ikki bara koyrast í
sama pott).
Meðan børnini eru smá
krevst kanska ikki so nógv
av tilboðum annað enn
ansingarmøguleikar
fyri
tey, ið hava tørv á hesum og
so tað vanliga; fimleikur,
sunnudagsskúli fyri tey, ið
tíma tað, onkur hendinga
tiltøk av øðrum slagi. Og tá
ið tey koma í skúlaaldur,
koma so kvøldskúlatilboð-
ini og aðrar ítróttargreinar
afturat. Tað er sum so OK,
ein kann ikki fáa alt, ið ein
kundi hugsað sær á einum
kortini ikki so stórum
plássi. Fyri tey gomlu í
býnum eru eisini skipaði
tiltøk mest sum hvønn dag í
vikuni, við dugnaligum
starvfólki og til stóra gleði
fyri henda bólk av íbúgv-
um. Tað er alt samalt sára
gott.
Men millum tey 12-13
ára gomlu og tey yvir 67 er
eitt veldugt glopp. Tey
ungu hava tveir møgu-
leikar: ítrótt ella møtir. Tey
tilkomnu tykjast vera nøgd
við parabolirnar og ein
Havnatúr í bilinum við
hvørt. Tað er eyðsæð at
meirilutin helst er væl-
nøgdur, tey hava jú valt nú-
verandi býráð og munnu tí
ikki halda orsøk vera til
broytingar. "Gongur tað
kanska ikki óluksáliga væl
við vinnulívinum?" Hetta
tykist vera niðurlagið. Men
tað finst kortini ein stórur
minniluti her á staðnum,
sum kennir seg fullkomu-
liga knúskaðan av líkasæla
meirilutanum. Trupulleikin
er bert, at so skjótt tú hevur
hug at seta onnur krøv
fram, er tað sum um svarið
er so einfalt "dámar tær
ikki hetta, so kanst tú bara
fara onkra aðra staðni".
Lætt sloppið og neyvan
haldgott í longdini, málið
kann væl ikki verða, at vit
øll skulu vera eins og dáma
øll tey somu tingini. Ella at
Runavík bert skal vera fyri
eitt slag av fólki, sum fær
tað tey vilja hava, meðan
hini so dánt verða told, so
leingi tey tega.
Eitt er at kommunan als
ikki tykist vilja standa við
sína ábyrgd yvirfyri ung-
dóminum - t.d. við at út-
vega líkinda ungdómshús,
har ymisk og fjøltáttað til-
boð áttu at verið fyri henda
bólkin av borgarum.
Annað er at hon bein-
leiðis leggur seg út í og
uppá ein fullkomuliga av-
oldaðan máta ger seg til
klóku mostir hjá okkum
øllum, sigur okkum hvat
okkara ungu skulu gera og
ikki gera og leggur fót fyri
at ein sum Kenneth Ras-
mussen sleppur so mikið
sum at royna at fáa eitt-
hvørt á føtur fyri henda
bólkin. Tað er forkastiligt
og ber boð um ræðandi
snævurskygni. Tí
hvør
orkar at blíva við at royna
og royna at gera nakað nýtt
í einari kommunu, sum sær
tað sum sína fremstu upp-
gávu at vera dadda hjá sín-
um borgarum og sum drívir
missiónsvirksemi av bý-
ráðskrivstovuni? Gamaní,
tað skal vera pláss fyri tí
virkseminum eisini og tað
er óivað fyri at føra tílíkan
politikk, at tey sum settu
seg tvørt fyri í hesum
førinum eru vald. Men eitt
er at geva pláss fyri tí anda-
liga og skikkiliga, annað er
at køva alt sum fer út um
teirra persónliga mark, bara
tí at tey ikki kundu hugsað
sær at luttikið í tílíkum
"ólevnaði". Hvussu høvdu
tey hugsað, um tey "verðs-
ligu" á sama hátt fóru inn
og saboteraðu sunnudags-
skúlavirksemið á staðnum,
tí at tað ikki samsvaraði við
teirra uppfatan av sunnum
ítrivi fyri smábørn?
Eg eri farin at stúra fyri
hvussu ungdómurin hjá
mínum børnum fer at laga
seg, um tey framhaldandi
fara at búgva her. Misskil
meg ikki, eg havi ikki nak-
að ynski um at mínar døtur
partout skulu drekka seg frá
sans og samling hvørt
vikuskifti, tá tær koma í
tann aldurin. Men eg vil
1000 ferðir heldur at tær
sleppa at traðka síni fyrstu
fet út í eitt livandi ung-
dómslív á staðnum, har tær
búgva, enn at tær skulu
verða noyddar at leita sær
uttanbýggja fyri at sleppa í
býin. Fyri meg er tað hug-
stoytt at hugsa sær, at valið
hjá teimum kemur at vera
avmarkað til ungdómsmøti
á Glyvrum ella í Berøa ella
rukkukoyring til Havnar í
vikuskiftinum. Okkurt til-
boð átti at verið, sum lá
onkustaðni
harímillum.
Sum nú eitt dansistað her á
staðnum. Eg havi fult álit á,
at tey ungu í dag sum heild
duga at handfara tað at tað
verður skonkt eitt stað, og
tey sum ikki duga sær hógv
skulu nokk koma sær í
óføri, sama um dansi- og
skeinkiloyvi verður aftur-
hildið í Runavík. Tey hava
brúk fyri øðrum og meira
enn forboðum, um tey
skulu røkkast og hjálpast.
Tað einasta tú fært burturúr
at nokta at hava slík tilboð
her á staðnum er, sum onn-
ur hava gjørt vart við, at
sannlíkindini fyri fleiri
syndarligum
ferðsluvan-
lukkum standa við og
økjast.
Tey sum hava tikið av-
gerðina um at nokta Kenn-
eth Rasmussen loyvi at
skipa fyri dansi við skeinki-
loyvi, hava fylgt ov illa við
í hvat ið fer fram í Runavík
anno 2004. Ella eisini velja
tey at lata eyguni aftur fyri
tí og vaska sínar hendur.
Mær er sagt, at tey 15-16
ára gomlu gjalda tilvildar-
ligum bilførarum fleiri
hundraðtals krónur fyri at
sleppa til Havnar. Ynskja
foreldrini veruliga at hetta
skal halda fram? Fara tit at
velja hasi fólkini enn eina-
ferð?
Vónandi ber tað til at
broyta hasa púra høpisleysu
avgerðina; tó vita vit at mál
hava mangan verið súltað
og tað kunnu helst ganga
fleiri ár áðrenn ein møgu-
leiki sum hesin aftur kemur
á býráðsborðið. Um tit ong-
um øðrum vilja lova framat
at gera nakað fyri ung-
dómin, gerið so um ikki
annað okkurt sjálvi! Út-
vegið eitt nútímans ung-
dómshús at byrja við.
Ella skal tað í alla framtíð
bara
eita:
Runavíkar
kommuna - ein kaikantur í
menning?
Heidi Petersen
Løgtingskvinna fyri
Tjóðveldisflokkin
Umrøða á løgtingi 4.mars
2004, av svari frá Jógvan
við Keldu, landsstýris-
manni, uppá fyrispurning
frá Annitu á Fríðriksmørk
og Heidi Petersen, løg-
tingskvinnum um skipaðan
kvinnuhandil í Føroyum.
Takk fyri svarið. Tað
framgongur av svarinum at
landsstýrismaðurin hevur
tikið málið í álvara, og er
tað at frøðast um.
Landsstýrismaðurin
kemur í svarið sínum inn á
ST samtyktina um sátt-
málan um at stríðast ímóti
skipaðum
kriminaliteti
tvørtur
um
landamørk.
Eisini nevnir hann, at sum
ein liður í hesum arbeiðið,
er eitt gerðaskjal samtykt,
um at basa mannahandli
við serligum denti á handli
við kvinnum og børnum,
har endamálið er í fyrstu
atløgu at fyribyrgja, at
kvinnur og børn verða seld
yvirhøvur, og í aðru atløgu
at hjálpa offrunum.
Upplýst verður at danir
staðfestu
sáttmálan
og
gerðaskjalið
á
heystið
2003. Og eg eri sera fegin
um at landsstýrismaðurin
nú vil taka stig til at fáa
sáttmálan lagdan fyri Løg-
tingið, eg gangi út frá at tá
landsstýrismaðurin leggur
sáttmálan fyri tigið, at tað
eisini umfatar gerðaskjalið.
So um úrslitið av fyri-
spurningi okkar, verður ein
Løgtingssamtykt um at seta
í gildið ST sáttmálan um at
stríðast ímóti skipaðum
kriminaliteti tvørtur um
landamørk, við gerðaskjal-
inum um mannahandli við
serligum denti á handli við
kvinnum og børnum, so
meti eg at fyrispurningur
okkara hevur tænt einum
góðum endamálið. Fyri
framtíðina verður so ongin
yvi um hvørjar reglur eru
galdandi í Føroyum um slík
mál.
Tó er eitt sum undrar
meg stórliga í svarið lands-
stýrismannsins uppá fyri-
spurningin um lýsing í
Føroyskum bløðum við út-
lendskum kvinnum, og tað
er, at hann skítir seg undir,
og sendir fyrispurningin
beinleiðis til fútan. Var
ætlan okkara at spyrja
danskar myndulleikar eftir
á hvønn hátt og hvussu vit
skipa okkum í Føroyum, so
høvdu vit sent spurningin
beinleiðis til fútan. Tað var
júst fyri at fáa landsstýris-
mannsins hugsan um mál-
ið, at vit settu honum fyri-
spurningin.
Eisini er tað undrunar-
vert, at tá vit spyrja um
lýsing í føroyskum bløðum
við útlendskum kvinnum,
at landsstýrismaðurin eisini
her skítir seg beinleiðis
undir svar fútans um, at
hetta er ein konttakt lýsing,
sum hevur til endamáls at
hjálpa fólki at koma í
samband hvørt við annað,
og at revsilógin ikki bannar
lýsing av slíkum slag.
Kann landsstýrismaðurin
vísa mær eina einastu lýs-
ing í føroyskum bløðum har
einligir menn ella einligar
kvinnur lýsa eftir einum
hópi av fremmandum kon-
taktum? Ella sum tað
stendur í lýsingin:
Ynskja tygum samband
við thailendskar, kinesiskar
ella russiskar kvinnur í øll-
um aldri:
Tað er mær vitandi ikki
komið fyri. Henda lýsing
vit spyrja um er týðuliga
merkt av at talan ikki er um
eina vanliga kontaktlýsing,
har ein maður/kvinna søkir
samband við eina kvinnu/
mann, men at ein millum-
maður bjóðar hópin av
kvinnum fram, og í sam-
røðuni við mannin fram-
gongur at eisini peningur er
uppi í.
Málsøki
viðvíkjandi
revsirættinum er danskt, og
tí vendir landsstýrismað-
urin sær beinæeiðis til fútan
og biður hann um við-
merkingar viðvíkjandi lýs-
ingini, og svarar hann at
lýsingin ikki er haldgott
prógv fyri at skipaður
kvinnuhandil fer fram í
Føroyum.
Men hetta svarið førir
meg til spurningin um alt
skal meldast til fútan, um
nakað skal verða kanna
nærri í hesum samfelagi. Er
eingin eftirlitsmyndlleiki til
í Føroyum? Ella hvussu?
Men álvara tos lands-
stýrismaðurin, er hetta ikki
eitt greitt tekin um at ongin
í Føroyum varar av einum
so tíðandi øki sum revsi-
rættinum, skulu vit ikki
taka okkum saman og
yvirtaka
málsøki
sum
skjótast, tað er í hvussu so
er mín niðurstøða eftir hesa
viðgerðina av málinum.
At búgva í Runavík anno 2004
C
M
Y
K
11
10