hósdagur 11. mars 2004síða 4

6 Nr. 49 - 11. mars 2004 Nr. 49 - 11. mars 2004 7 Tað verða ongar kloakkir lagdar út í Leitisvatn. Kloakk- irnar úr Vatnsoyrum verða leiddar út á sjógv uttarlaga á Sørvágsfirði VATNVEITING Edvard Joensen Vágar: Ongar kloakkir verða veittar út í Leitisvatn. Søgur um, at kloakkir úr Vatnsoyrum liggja út Vatnið, eru ikki sannar. Í samband við grein, sum mikudagin stóð í Sosialin- um um, at Miðvágs Komm- una tekur vatn úr Leitis- vatni, hevur onkur lesari vent sær til blaðið við fyri- spurnigni um, hvussu reint vatnið er, sum miðvingar skulu drekka. Víst er í fyrispurnginum á, at tað verður sagt, at vatnsoyrarfólk lata sít avlát fara í Leitisvatn, og at tað ikki kann vera serliga huga- ligt hjá miðvingum at vita sær, at tey skulu drekka kloakkvatn úr Vatnsoyrum. Men tað er púra burtur- við við slíkum søgum, kunnu bæði miðvingar og onnur ugga seg við. Tað eydnaðist ikki at fáa viðmerking frá Miðvágs Kommunu. Men borgar- stjórin í Sørvágs Komm- unu, Eivin Jacobsen, sigur, at kloakkinar úr Vatnsoyr- um verða førdar ut á sjógv uttarlaga á Sørvágsfirði. Og tað hava tær verið í rímiliga nógv ár nú, sigur hann. Í samband við, at vatn- veitingin í Sørvági fyri árum sían varð løgd frá Sørvágsvatni, var samstun- dis løgd kloakkleiðing úr Vatnsoyrum í somu gravir, sum vatnrørini, og so varð alt pumpað til Sørvágs. Kloakkirnar úr Vatns- oyrum eru undir eftirliti av Heilsufrøðiligu Starvsstov- uni lagdar út so mikið uttar- laga á firðinum, at eingin ivi er um, at avlopið fer til havs. Útskiftining er stór á Sørvági, so har er alt í lagi. So miðvingar kunnu vera púra tryggir við tað vatn, teir fáa úr nýggju vatnleið- ingini, sigur borgarstjórin í Sørvági. Nýtt fiskavirki er ávegis í Miðvági. Ætlanin er at salta og turka fisk, og farið verður helst í gongd seint í summar ella í heyst FISKAVIRKING Edvard Joensen Miðvági: Eitt nýtt fiskavirki er ávegis í Miðvági. Bygningurin er reistur og verður innilok- aður fyrsta dagin. Ætlandi verður farið undir fram- leiðslu seint í summar ella í heyst. Hóast afturgongd nógva- staðni í vinnuni og fráboð- anir um vánalig søluútlit og harða kapping við kinesar- ar, er Jens Eli Ellefsen í Miðvági, sum er maðurin aftan fyri smápartafelagið Pronto, ikki svartskygdur. Hann er farin undir at byggja nýtt fiskavirki, sum skal salta og turka fisk. – Tað hevur altíð gingið upp og niður við fiskivinn- uni, sigur hann, og eg vænti eina uppgongd um ikki so øgiliga langa tíð. So tað er at vera klárur at taka við, tá tað verður. Tað liggur jú í navninum, sum er italienskt og merkir at vera skjótur, vísir hann á. Talan er um ein gamlan fiskivirkisbygning, sum verður útbygdur, greiðir Jens Eli Ellefsen frá. Lang- abbin bygdi hesi húsini og bæði abbi og pápi hansara hava turkað fisk her. So tað er í grundini ein familju- traditión, sum verður førd víðari, sigur hann. Húsini eru í trimum hæddum, og ætlanin er at hava saltfiskavirki í mið- hæddini. Har skal vera ein saltfiskalinja við avhøvd- ara, flekimaskinu og útgerð til at spræna saltlaka í fisk- in, greiðir Jens Eli Ellefsen frá. Á loftinum verður hjallur til at turka fisk í. Tað verður gjørt upp á gamlan føroysk- an máta við greipum. Í niðastu hæddini verður egningarskúrur. Har er longu virksemi. Ein bátur hevur skúr har, eins og agn- goymsla og stampagoymsla eisini eru har. Verkætlanin er ikki av teimum dýrastu, sigur Jens Eli. Arbeiðskraftin er fing- in rímiliga bíliga. Hann hevur sjálvur gjørt timbur- arbeiðið saman við onkr- um, hann hevur fingið at hjálpa sær. – Eg haldi, at tað er nøk- unlunda beint eisini, flennir hann. Tó skal tað ikki vera so beint kortini, at vatn ikki setir av. El- og sanitetsarbeiðið verður hann kortini noydd- ur at keypa sær, sigur Jens Eli. Tað virkið fer at standa liðugt, væntar hann, at tað fer at standa í umleið 600.000,- til 700.000,- krónum. Fígging er fingin frá Norðoya Sparikassa. Jens Eli Ellefsen væntar, at arbeiði fer at verða til eini tíggju fólk ella so, tá farið verður til arbeiðis. Fiskin ætlar hann at keypa á uppboðssølu, sigur hann. Vatnið er reint Nýtt fiskavirki í Miðvági Nýtt fiksavirki er reist í Miðvági. Ætlanin er at arbeiða saltfisk og at turka fisk í húsinum Mynd: Edvard Joensen Jens Eli Ellefsen væntar ikki nakran undirgang, hóast fiskaprísirnir í løtuni eru lágir. Tað hevur altíð gingið upp og niður við tí, og hann væntar uppgongd aftur innan alt ov langa tíð, sigur hann Mynd: Edvard Joensen Leitisvatn er so reint, sum eitt nátúrligt vatn kann vera. Tað verða ongar kloakkir leiddar í vatnið yvirhøvur, váttar borgarstjórin í Sørvági Mynd. Edvard Joensen Landsverkfrøðingurin sigur fólki upp í Suðuroy Reingerð er ikki ein grundleggjandi tænasta Maskinur og útgerð batna í hvørjum og tað kostar arbeiðspláss SKILABØTUR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Suðuroy: Maskinur og útgerð mennast og batna í hvørjum. Og tað er ikki óvanligt, at tað kostar ar- beiðspláss. Tað ger tað eisini gald- andi hjá Landsverkfrøðing- inum og eisini hann skila- bøtur - rationaliserar. Seinast hevur hetta kostað fimm monnum hjá landsverkfrøðinginum í Suðuroy starvið. Ein maður í grótbrotinum í Porkeri varð sagdur upp í heyst. Ein maður á vega- deildini í Øravík fer frá við eftirløn, uttan at nakar ann- ar verður settur ístaðin og beint nú eru tríggir mans í grótbrotinum í Porkeri eisini sagdir upp. Oyvindur Brimnes sigur, at hesa seinastu tíðina hev- ur Landsverkfrøðingurin keypt útgerð, sum er meiri framkomin enn tann, sum var, og tað ger, at brúk er ikki fyri so nógvum fólki longur. Í Porkeri varð ein gravi- maskina keypt í heyst, sum tekur væl meiri enn ein gummigeit, sum var frammanundan og tað gjørdi, at tað var brúk fyri einum manni minni at ar- beiða í grótbrotinum. Men tað nýggjasta er, at landsverkfrøðingurin nú hevur keypt ein nýggjan knúsara til grótbrotið í Porkeri. Hetta er ein knúsari sum kann flyta seg og tí kann hann alla tíðina flyta seg aftaná spreingirnar. Sostatt verður ikki brúk fyri fólki at koyra grót haðani sprongt verður, yvir til knúsaran. Knúsarin kostar tríggjar milliónir og hann kemur síðst í mai. Knúsarin, sum er í Pork- eri, er farin og sostatt hevur Landsverkfrøðingurin keypt 20.000 tons av gróti úr Noregi. – Tað verður annars gjørt við millumbilum og tað er um tað lagi at tað er líka bí- ligt at keypa grót úr Noregi, sum tað er at bróta tað í Føroyum og føra tað ímill- um oyggjarnar, sigur Oy- vindur Brimnes. Tó leggur hann afturat, at tá eru ikki tey samfelags- ligu atlitini ikki tikin við, sum tað, at grótbrot í Før- oyum skapa arbeiðspláss og skattainntøkur. Bjóðast út Annars hevur Landsverk- frøðingurin bjóðað koyr- ingina av gróti frá havna- lagnum á Langasandi, niðan til verkið í Hundsara- botni, út. Tað var eisini gjørt í fjør, men tað miseydnaðist, tí allir teir, sum koyra, slógu seg saman og bjóðaðu í fel- ag, so tað kom ongin kapp- ing í. – Men nú royna vit so einaferð afturat, sigur Landsverkfrøðingurin. Hann sigur, at møguliga verður eisini koyringin við asfalti boðin út í ár. Hinvegin fyriliggur onki um, nær koyringin við gróti úr grótbrotinum í Porkeri oman á havnalagið til grót- bátin, verður boðið út. Landsverkfrøðingurin sigur, at øll arbeiði, sum landsverkfrøðingurin ikki ger sjálvur, skulu bjóðast út fyri at fáa kapping í, so at tað verður so bíligt sum gjørligt. – So fyrr ella seinni verð- ur koyringin í Porkeri eisini boðin út, sigur Oyvindur Brimnes. Higartil hevur tað ikki eydnast so væl við tí, sum landsverkfrøðingurin hevur bjóðað út í hesum sam- bandi, so fyrrenn vit fáa tað at rigga einastaðni, er ongin orsøk til at bjóða koyring- ina fleiri staðni út. Í Suðuroynni er tað heldur ongin loyna, at mótstøðan í Porkeri ímóti at bjóða koyr- ingina út, er ógvuliga hørð, tí porkenningar krevja at hava koyringina sjálvir. Páll á Reynatúgvu, sum var landsstýris- maður, er ikki samd- ur í, at reingerð er grundleggjandi tæn- asta hjá heimarøktini ØKISVIÐGERÐ Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Reingerð er ikki ein grundleggjandi tænasta hjá heimarøktini. Tað heldur Páll á Reyna- túgvu, sum til fyri kortum var landsstýrismaður í al- mannamálum. Hann er tí ikki heilt samdur við Hans Paula Strøm, sum nú er lands- stýrismaður, um, at tað er neyðugt at útseta økisvið- gerðina fyri at heimarøktin skal kunna røkja sínar grundleggjandi tænastur. Hinvegin sigur hann, at tað er neyðugt at rætta eina misskiljing, tí nú eru ymisk sløg av økisviðgerð komin í bland. Í Sosialinum í gjár helt Soffi Egholm ikki, at tað gjørdi so nógv, at økisvið- gerð sálarfrøði varð útsett eitt sindur, tí alt ov lítlar fyrireikingar eru gjørdar fyri at gera kommunurnar førar fyri at bjóða fólki eina økis-sálarfrøði. Men tað er ikki hetta slagið avøkisviðgerð, sum Hans Pauli Strøm hevur lagt á hyllina fyribils. – Tann økisviðgerð, sum vit arbeiddu við, og sum er løgd á hyllina, er økisvið- gerð innan fysio- og ergo- terapi, sigur Páll á Reynatúgvu. – Tað, sum Soffi Egholm ber fram í Sosialinum í gjár, eru avgjørt viðkom- andi spurningar, men hetta var kanska ikki heilt rætta høpið, tí í hesum sambandi snýr tað seg ikki um sálar- frøði, men um fysio- og ergoterapi. Eftir ætlanini um økis- viðgerðina innan fysio- og ergoterapi, er ætlanin, at fysio- og ergoterapeutar skulu geva fólki ymiskar venjingar heima. Hetta eru ein fyribyrgj- andi tænasta, sum skal gera, at fólk verða meiri sjálvhjálpin, Endamálið er, at tey, sum hava mist før- leika at klára seg sjálvi, skulu kunnu vinna hann aftur og at tey, sum enn hava førleika, eisini varð- veita hann, so at tey klára seg sjálvi sum longst. Samstundis skuldi hesir økisviðgerðarar kunna lata viðskiftafólkunum ymisk einføld hjálpartól. Hetta skuldi gerast fyri at lætta um hjá Hjálpartólamiðstøð- ini, sum eisini brúkar nógva tíð uppá at avgreiða um- sóknir um tey mest ein- føldu hjálpitolini. Eiga at umhugsa privatiseringar Páll á Reynatúgvu letur sær annars ikki lynda uttan víð- ari, at økisviðgerðin innan fysio- og ergoterapi skal leggjast á hyllina og á ting- fundi seinnapartin í gjár, ætlaði hann at biðja lands- stýrismannin um nærri grundgevingar fyri, hví tað er neyðugt at steðga á við ætlanina at seta økisvið- gerðina í verk. Grundgevingina hjá landsstýrismanninum um at raðfesta reingerð og aðra grundleggjandi tænastu í heimarøktini, góðtekur Páll á Reynatúgvu ikki uttan víðari. – Eftir mínum tykki er reingerð ikki ein grund- leggjandi tænasta hjá heimarøktini. Uppgávan hjá heimarøkt- ini liggur í orðinum. Tað er røkt og ikki reingerð. Tí heldur Páll á Reynat- úgvu, at vit eiga at um- hugsa at loysa tað uppgáv- una, sum eitur reingerð, frá heimarøktini. – Reingerð kundi saktans ligið uttanfyri heimarøkt- ina, sigur hann. Hann veit eisini, at økis- leiðararnir hjá heimarøkt- ini, eru sinnaðir at viðgera spurningin. Sjálvur umhugaði hann, tá ið hann var landsstýris- maður, at loysa reingerðina frá heimarøktini og at bjóða reingerðina út.Ein annar møguleiki var at gera tað til eina tænastu, sum brúkarar- nir sjálvir skuldu gjalda fyri. – Hetta at einskilja rein- gerðina, hevur verið roynt aðrastaðni, men har hava úrslitini nógva staðni verið vánalig? – Ja, men tað kann gerast upp á so nógvar mátar og tí er hetta ein spurningur, sum má viðgerðast gjølliga. – Men eg haldi at tað er rætt at brúka peningin hjá heimarøktini til røkt og ikki til reingerð, sigur Páll á Reynatúgvu. Tøknilig framstig kosta fimm fólkum hjá landsverkfrøð- inginum í Suðuroy, starvið – Vit eiga at umhugsa at broyta heimarøktina so at hon ikki longur skal gera reint heima hjáfólki, sigur Páll á Reynatúgvu C M Y K 7 6